Языковий Гокус Покус #85 - 31 III 2013 - Etymologia zazdrości
Еп. 85

Языковий Гокус Покус #85 - 31 III 2013 - Etymologia zazdrości

Опис епізоду

Odcinek „085_JHP“ z cyklu „Językowy Hokus Pokus“ poświęcono językowi i etymologii słów związanych z zazdrością, zwłaszcza form „zавидувати“ i „zаздріти“. Prowadzący wyjaśnia ich znaczenie, odmianę i historyczne pochodzenie od dawnych słowiańskich form, ilustrując to przykładami użycia.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрептут бандуры А може компері чом мож
меб быти Русинами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти
грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым столі
Чом дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют Емп rы файлі доступ до Фейсбу та
майля і інчого сітьового совчыру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати слухай авдициі Языковий гокус покус зничыт знай язык і вчый
ся гокус покус Витайте дорогы радиослухачы з той страны Демко Трохановскій в
языковым гокусі покусі як все в неділю в вечер І зас не
чудую ся же слухате тоту авдицию но бо іщы тота зима ся
добрі тримат не пущат з другой страны маме великій піст зато якоси
так не пасує на імпрезу піти А тоты слухачы што уж великого
посту не мают днес празднуют Христове Воскресеніє тіж ся не чудую бо
кілько ж мож ся гостити зато єдным і другым ґратулюю доброго выбору
же слухате вечером радийо лем фм Особливо поздравлям пана Ланя якій теплы
Слова написал о языковым гокусі покусі на нашій фейсбуй сторінці і лем
ся припомну пане Ваню кєд хочете почути даякы архівальны языковы гокусы покусы
ци Інчы авдициі з радия лем фм та треба войти на сайт
В <unk> крапка ЛЕМ крапка <unk> м і там найдете архівальний запис
вшыткых авдиций якы проходили в нашым радию з нормальной чловечой цікавости хотіл
єм посмотрити на наш сайт Ків котрых авдиций дозаду маме але уж
єм не зміг того рахувати і клікати заєдно В наступну сторону жебы
ся перевивала значыт є того барз вельо не лем языковых кусів покусів
але і інчых проґрамів якы ден по ден вказуют ся в ефірі
нашого радия Єшто завидувати Але я тото скоментую лем так же реакция
часослова завидувати проходит подля схемы завидувати дачого дакого дакому або в інверсиі
завидувати дакому дакого дашто завидувати Кому або чому часом вдаючым одмінку кого
або чого врождаючым А на примірі Я завидую сусідови жыткому сусідови Доброго
авта чого доброго авта Я ся вожу дванадцетлітнім А тот такій не
такій має нове купил сой того рока Мож завидувати дакому дакого напримір
реченому сусідови кому сусідови мож завидувати кого доброго сына якій є робітний
помічний а я сына не мам хоц бы м мріял о такым
о такій дітині тото часослово завидіти завидувати іде іщы од праславяньского через
старославяньскій язык і має в собі корін видіти што на днешнє переложыме
як видіти в того реченого сусіда дашто што і мы бы сме
хотіли мати Мусиме тіж памятати же праславяньскє відєті потім видіти своє перше
значыня мало як Знати о дачым дашто знати Зато кєд посмотриме на
тото дакус безпосередні та еволюция того чесослова або днешнє його розумліня може
мати вид з наме о дачым што має сусід І мы тіж
тото хочеме мати Днес в місце часослова завидувати барз часто погіме заздростити
Є то синонімічна форма од завидувати Але ту семантычний значыньовий простір є
дакус інчий Од мойой бабы чуєм такє речыня но ле піздрі на
него якє іде од часослова зріти ци в інчых формах префіксальным способом
взріти ци Пізріти якє нам ся асоциює з тым піздріти Днес не
раз чуєме нераз повіме Ой там мушу заздріти деси напримір моя жена
тото хоснує коли уж і так неє часу Жебы ся затримати Але
ту о о <unk> <unk> метрів были такы черевічкы в промоциі треба
іх купити І ту не буду ся розводил на тему асоцияций заздріти
і купити бо то сут уж інчы конотациі лем верну до нашой
темы завидувати і заздростити О кілько старославяньскє іщы завидіти завидувати бере ся
од знати о дачым што тот вернут од того реченого сусіда што
тот речений сусід в хыжы має то заздростити іде безпосередні од того
жебы заздріти до того сусіда што він в хыжы має І ту
забава є в тым же завидувати то може так за першым взглядом
є знати о тым што він має а заздростити Од заздріти значыт
видіти на своі очы же він тото оне має чого му завидуєме
так ци так Днес заздріст або завидуваня розумієме так само Ци знаме
же тот наш сусід купил сой нове авто і му того завидуєме
ци тіж на своі очы сме тото виділи же підіхал тым автом
запаркувал під хыжом ізме заздрісны же аж нас так в боку або
в печінці стискат І ту маме дві справы єдна така же маме
великій піст треба лишыти такы емоциі недобры емоциі жебы дашто завидувати сусідови
або дашто зазростити сусідови І то не лем великым пості так треба
робити бо наштоден тоты недобры емоциі на хосен нам не ідут Але
кєд завидуєме сусідови в великым пості купленого авта або новокупленого авта значыт
же зме заздрісны о ново куплене авто ріжниця в тым же завидуєме
або заздрестиме кому сусідови Чого авта то коли переведеме часослово заздростити або
завидувати на придавник а конкретні на одчысославний придавник заздрісний та являт нам
ся іщы єдно помічне часослово быти І ту змінит ся нам уж
рекция змінит ся нам тіж одмінок і повіме Я заздрісний о авто
сусіда Я был заздрісний о автосусіда Ци в будучым часі я буду
заздрісний о авто сусіда І ту пробачте бо така мала быти замірена
мном тема днешньой авдициі значыт спомагаючы часослова в роді быти Але здає
ся мі же зачнемо ю допіро по музычній перерві на яку щыро
прошу Ям пасияла Лемко выдаледарскы маріярку вельон тым вельонер Лемкодерав <unk> Зарет
Витайти по музычній перерві демко Трохановскій языковий окус покус в радию Лем
фм по обшырным вступі перед музычном перервом Певно тяжко Вам ся здогадати
о чым гнеска буду бесідувал І ту пробачте бо я часом ся
люблю так кус розглядати хоц може не час і місце але головном
думком і інспірацийом доднешньой головной темы была тема попередньой авдициі о інфінітивах
яку зачал наш майльом зачал наш постійний слухач Я лем повім припомну
же тамтого тыжня бесідували сме о кінцівках інфінітивів чом час од часу
напримір в лемківскых співанках являют ся окрем нормативных інфінітивів якы сут закінчены
на <unk> або т кінцівкы ц подібны до тых якы сут в
східньословацкых діалектах Наш слухач спостерігал же східньословацкы діалекты были оснуваны зо змішаня
словацкых і польскых діалектів што бы могло засвідчувати о тым же медже
тыма ґрупами не было іщы того клина русиньского клина якій розділял західньославяньскы
языкы польскій і словацкій я можу одычы тілько же тот простір є
дост добрі просліджений польскыма як і словацкыма дослідниками але такой лем в
обшыри словацкого ци східньословацкого діалекту якій гей має дуже спільного з малопольскыма
діалектами польского языка але кєд сопоставиме сой ґеоґрафічну мапу засягу м руского
языка на Днешній Словациі іщы в XIX столітю та можеме спостеречы же
тот східньославяньскій Клин якій знаме з языковых мап З початку ХХ столітя
не был уж такым лем гірскым клином вбитым помедже західньославяньску языкову обшыр
і занимал великій простір навет той східньой Знешньой Словациі Очывидні треба было
тото іщы глубійше дослідити але звіданьом є чом акуратні Русины находили ся
од остурні під Татрами причепили ся до Карпат до самого хербету Карпат
але нащадково і доднес жыют в такых селах як напримір Комошка на
Мадярах по мойому то західньославяньскій словацкій язык вбивал ся в тот клин
руского языка східньословяньского языка ішол враз з асиміляцийныма процесами з заходу на
схід і то може одтале днешні бачваньскы Русины хоснуют тоту называну східньословацком
кінцівку на кінцівку інфінітива нац Окрем того мусиме знати же рускій язык
мал великє влияня на днешній словацкій іщы в языку людовіта штура ци
навет в сучасным словацкым языку находиме вельо русицизмів гей з єдной страны
маме ХХстолітню ідею панслявізму але здає ся мі же не была бы
она так популярна серед Словаків кєд бы CЦлітній рускій русиньскій язык был
доцяп для Словаків чужым Очывидні вшытко тото вымагат барз глубокого просліджыня і
здефініюваня як далеко східніславяне як далеко Русины жыли на захід напримір в
днешній словацкій обшыри Ту рекомендую прочытати досліджыня Богдана струміньского украіньского языкознавці якій
окрислят деякы языковы рамы той мапы ґеоґрафічной мапы языковой мапы з засягу
русиньского языка але єдночасні лишат барз вельо недоповіджынь Зато тіж іщы раз
навертаючы до Майля нашого слухача якій о тых кінцівках інфінітивіл нац пише
же маме за дуже такых текстів жебы вшыткы они походили з імпорту
можу одповісти так На жаль в співанках тяжко мож достеречы науковий материял
до просліджыня Ци дана співанка єст польска русиньска ци словацка зато же
залежні од редакциі може она звучати так ци сяк тым більше же
тото вшыткы культуры пересікали ся в єдным реґіоні І хоц здає ся
мі же днес доцяп того не вырішыме То єднако поважны науковы досліджыня
жебы тото рішыти сут нам необхідны І хоц знам же з серцем
м лем повідало же я паробок з капушан ци кєд мі пришла
карта то русиньскы співанкы та думам же ґу тому акуратні николи не
дійдеме Уж єм Днеска бесідувал як то люблю ся часом розґадати і
так якоси зас єм ся розґадал Іщы раз пробачте но то може
кусічка музичной перервы мой мінтінь дія Мєлька акра выла є поржойоні деку
Тюра дьоря дьора дьора тьора тьора ры тьора тьора твора пані Делі
панюшко до Бєля головтора діть мы цюра дьора Дзьора Тюра А я
втерля до Теберґорґа тюрка А як петніцо мой міленькы возєла а в
золотого знесорадюра тюра Дьора Дзьора Дзьора Дзьора цюряра А васенів нашо церкове
А том ґрека ясває замолила Мадьора дю тора дьора дьора Дюра Тюряра
а памія на ярмаркы подярила а дере трабу держала Тора тюра тюра
тюра Тюра Ах мой міленькі карошынтієм єлька атработала я поршлояв і дыляку
Дюра тьора тьора дьора тюра дзьора двора дьора тра двора тюра дюра
дюра дюря дюра Дзьора цюра Дзьорюра Іщы маме языковий гокус покус Дико
Трохановскій Радийо лем фм Днес в авдициі в нашым проґрамі мали сме
примір того як замірену тему треба лишыти на наступний раз бо хоц
сповіл єм дакус о завидуваню о заздрощыню потім бесідувал єм як продолжыня
попередньой авдициі і одповід на звіданя нашого слухача о кінцівці інфінітива ци
в лемківскых співанках і односинах до східньословацкого діалекту та днешньой заміреной темы
о спомагаючых часословах ани м не чыпил Пробачте за тото думам же
поправлю ся о тыжден але як самы видите тем до бесідуваня є
шумні добрі бы было кєд лем бы сме такы проблемы мали Нає
вас тото не звільнит од писаня до языкового госопокуса на <unk> ЛЕМ
крапка <unk> хоц признам же тых тем якы вы заявляте уж ся
робит долга листа але тото мя лем тішыт Бодай лем іх не
бракло хоц знам же не бракне Завдякы вам слухачам маме о чым
бесідувати дискутувати і маме што омовлювати То был языковий гокус покус Демко
Трохановскій надію ся же сте слухали і не поминули днешньой авдициі бо
мали сме зміну часу А кєд так бы ся стало то іщы
днеска выноче буде повторіня Слухайте коментуйте дописуйте і оцінюйте языковый покус покус
бесідувал Лемко Трохановскій чуєме ся О тыжден тримайте ся тепло Языковий гокус
выкус Ци бандуристы скриптут бандуры А може компері Чом мож медислам Што
мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів был
колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій одколи нашы предкы мали
уладу вымовы што ся находит на швецкым столі Чом дотеперішніх відруючых мобілюк
інсталюют Емп rы файлі доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового
совчыру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати слухай авдициі
Языковий гокус покус значыт знай язык і вчы ся гокус покус