Языковий Гокус Покус #87 - 14 IV 2013 - Liturgia po rusyńsku
Еп. 87

Языковий Гокус Покус #87 - 14 IV 2013 - Liturgia po rusyńsku

•

Опис епізоду

Odcinek dotyczy pytania, czy Łemkowie i Rusini potrzebują liturgii w swoim języku, zwłaszcza w parafiach prawosławnych i greckokatolickich. Prowadzący przypomina historię języków liturgicznych od aramejskiego i greckiego po łacinę, a potem odnosi ten temat do współczesnych praktyk wśród wiernych.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрептут бандуры А може компері чом мож
меди быти Русинами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти
грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым стилі
чом дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют м <unk> файлі доступ до Фейсбу та
майля і інчого сітьового соферу і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай язык і вчий
ся гокус покус Витайте дорог радиослухачы З той страны Лемко Трохановскій Знацит
же маме неділю Cу вечер бо єст языковий гос покус в радию
Лем фм Кєд слухате повторіня той авдициі тел темати інчу годину але
памятайте же премєра языкового гокуса покуса є все о CІ вечер в
неділю польского часу признам ся Вам же днеска буде тема о якій
думал єм долго і думам дальше бо то тема дост шырока і
долга Але при тым і Комплікувана а і кус для даякых консервативных
середовиск може і дакус контроверсийна і може непотрібна Признам вам ся же
тота тема в лемківскым середовиску Уж долшы час істнує хоц може не
як тота майстремова тема а в шыршым контексті напримір Русинів Словациі уж
істнує долго за справом отця Франтішка Крайняка і думам же уж тота
підповід дакому дашто більше рече а кєд сте чытали днешній фейсбуковий впис
на сторінці Лем фм та уж певно знате же іде о літургічний
язык лемківскых вірників предовшыткым двох конфесий православной і грекокатолицкой Як уж єм
мрюк для дакого може быти то тема дост контроверсийна і зато прошу
Вас о поміч што вы о тым думате зрештом іщы при кінци
днешнього проґраму о тым Вам припомну але може так на початок од
чого така тема ся взяла Отже пришол до мя Майль до языкового
ґуса покуса од пані Анны Яка є студентком польской філолоґіі хоц смотрю
на зміст Майля і може уж скінчыла так ци так з Познаньского
Університету В Майли звідує о змогу выслуханя русиньской лемківской літургіі службы Божой
в лемківскым русиньскым языку Певно знате што єм одписал же якой такой
службы в русиньскым языку неє не служыт ся хоц в декотрых парафіях
Апостол і Євангелия сут чытаны по лемківскы по русиньскы і зато може
аж тепер вречу тему днешнього проґраму ци Лемкам в Польщы або і
в цілій Карпатскій Руси потрібны службы Божы по русиньскы по лемківскы Коли
історичні прослідиме присутніст народовых языків літургіі або взагалі будякого языка боє він
необхідний в переказі божого слова такы бесідуваного як і писаного і як
посмотриме на початкы християньства вернеме ся до часів Ісуса Христа і його
учеників першых Апостолів та першым языком церкви был напевно арамейскій язык то
язык семіцкой ґрупы в якым правдоподібні якій хоснуваний был Ісусом Христом і
Апостолами Можливе же і першы Тексты о жытю Христа были записаны армейскым
языком але потім і так і так домінує грецкє коіне Зато же
было дост розповсюджене в римскій імпериі а передовшыткым в містах в якых
на початку найбільше росло в силу християньство навет і до <unk> столітя
нашой еры римскы папы были Греками і ціле західнє як бы повісти
з ґеоґрафічной перспектывы товдышнє християньство хоснувало грецкій язык як язык літургіі Першы
переводы на латиньскій язык зачали ся допіро од столітя і конец кінцьом
Біблия на латиньскій язык остала переведена на переломі ХХ столітя знана як
вульґата тото названя того переводу од того моменту Є оснуване переконаня же
латина і Грека то два языкы гідны біблиі гідны церкви гідны літургіі
Як знаме в столітю монополь на літургічний язык церкви перерывают Сомуньскы братя
Кірил і Мефодий потім называны просвітителями Славян і тым способом староцерківнославяньскій язык
перший славяньскій язык церкви долучат до двох товды великых языків як офіцийний
літургічний язык І ту може не каждий знає так лем доповім же
славяньскы переводы святых писм были хоснуваны не лем серед східніх славян злученых
з візантийскым християньством зо східнім християньством але і напримір на теренах днешньой
Хорвациі в Дальмациі потім приходит <unk> столітя Реформация і діяня на початку
Мартіна Лютера потім реформацкы рухы в Анґлиі Кальвін і пізнійшу рухы якы
вводят до християньства новы сучасны языкы од тамтого часу зачынат ся помале
вводжыня і інчых языків до церковной Літургіі в обшыри західнього християньства маме
іщы ХХ столітя коли в рамках старокатолицкых церкви вводжено польскій ци німецкій
язык до літургіі сам римскій костел аж по І Ватіканьскым соборі в
<unk> роках ХХ столітя помалы зачал переходити на народовы языкы в обшыри
східнього християньства може посмотме лем на Европу ци Америку маме літургію по
румуньскы по польскы по украіньскы по анґлийскы і так дальше Ту одраз
повім же Поминул єм розвиток його проґрес вводжыня народовых языків поза Европом
бо і ту бы сме могли долго бесідувати За кавказскы народы справуют
літургію по свойому копты в коптийскым сирийскым дохальцедоньскы церкви в Індиях Зато
жебы барз не мішати ограничме ся лем до Европы і може на
тым фоні спрібуйме побесідувати як літургічний язык для Русинів Лемків мал бы
выглядати як хто мал бы го творити Але то уж поперві а
тепер при нагоді великого посту на півы з літургіі преждосвященных дарів в
церковнославяньскым языку значыт в скорочыню в східньославяньскій версиі першого славяньского літургічного языка
с І витайте поперві лемкотрохновскій языковий гокус Покус не майте мі зазвы
же в моій авдициі днес церковна музыка якой експертком в нашым радию
є сусанна Але бесідуєме днес о языку церкви о літургічным языку а
темом днешньой авдициі є звіданя проблем ци Русинам Лемкам потрібний є лемківскій
язык як літургічний язык Найперше хыба треба сой одповісти на звіданя чом
народовы языкы сут вводжены до літургіі По мойому такому процесови повинна сопроводити
ідея ліпшого зрозумліня літургічного тексту і хоц днешній язык церкви то уж
східньославяньска пізна редакция языка принесеного святыма Кірилом і Мефодийом та здає ся
мі же мрийом каждого днешнього Лемка Русина могло бы быти полне зрозумліня
вшыткых текстів якы сут чытаны в протягу року а в днешніх обстоінах
хыбаль не єст то можливе навчыти в рамках лекций реліґіі языка якій
ся наштоден хоснує мертвого языка в зрозумліню церквославяньского напевно може помочы студиюваня
даякой з славяньскых філолоґій але знаме же і тота дорога не для
каждого То яка дорога была бы Добра Припомну лем же можете домя
писати в тій справі ЛЕМ <unk> ЛЕМ крапка фм або на нашій
фейсбуковій сторінці І вернийме до темы я одраз поім же постарам ся
ту быти неутральным і приводити м арґументы за і проти бой такы
будут Дам ту контрарґумент приналежу до тых щестливых люди якы мали змогу
присоіти собі церквославяньскій язык його ґраматичны формы лексику і мам ту проблем
бо коли русиньскій язык заступил бы церковнославяньскій літургіі не смотрячы на нову
якіст Напевно стратили бы сме велику красоту церквославяньского языка його архаічных форм
його цілой істориі і вкладу в збережыню і русиньской культуры медже інчыма
лем ту зас звіданя Ци ту лем іде о збережыня понад тисячлітньой
істориі того языка Ци то неє робота для языкознавців лінґвістів філолоґів ци
днешній праґматычний підхід до каждой сферы нашого жытя не вымагат выпереджаня фактів
і того же як вказуют днешні асиміляцийны процесы о пару може парунадцет
років так ци так церков зрезиґнує з церквинославяньского языка як языка свойой
літургіі Ци товды нагорячо будеме переводити вшыткы літургічны тексты Біблию Хыба буде
тяжко бо є того направду направду вельо Зрештом є то робота напевно
для ансамблю зложеного з барз шырокого ґремію до нього винны войти і
теолоґы і языкознавці певно і інчы практыкы языка зато здає ся мі
же тот процес винни сме зачати як найскорше Ту лем доповім же
зараз по авдициі лишу на фейсбуковій сторінці радия лем фм мотузок з
текстом отця Франтішка Крайняка зо Словациі великого пропаґатора вводжыня до грекокатолицкой церкви
на Словациі русиньского языка Здає ся мі же на початок дискусиі бо
певний єм же дашто напишете напишете даку свою опінію на і выстарчыт
тых пару арґументів а тепер запрашам послухати іщы раз церковнославяньского языка в
галицкій фонетыці то єст такій яка і на Лемковині была і єст
хоснувана доднес О Тебі радуєт ся молитва до Богородиці за достойник Черезкій
Росвящаны кром і роби І витайте іщы раз лемко трохановскій языковий гокус
покус днес бесідуєме о народовых языках в церковній літургіі і при нагоді
як в тоту тему змістити русиньскій лемківскій язык ци є сенс і
потреба Кєд можу провести іщы пару арґументів Та напевно єдным з них
буде арґументів за вводжыньом народового языка є аспект цивілізацийного перелому колиси од
переводу Біблиі зачынала ся колифікация языка хоснуваня внесіня языка на тот найвысший
рівен В нашых обставинах Такє дополніня обясніня літургічных текстів мало місце уж
в столітю бо таку едукацийну просвітительску працу творил отец Михаіл Лучкай не
лем автор ґраматык карпаторусиньского языка але і доповіди омовлінь до текстів Євангелиі
І хоц на тамтот час не было потребы мани змогы переложыти цілу
літурґіку і біблию на русиньскій язык та видно была потреба дополнити обяснити
євангельскы чытаня Ци днес є така потреба Ріжте самы пиште на демко
<unk>e<unk> лем крапка фм або на нашій Фейсбуковій сторінці лем крапка фм
о хвильку явит ся на тій остатній мотузок до тексту отця Францишка
Крайняка по мойому барз мериторичний барз щырий а при нагоді смілий і
акуратний до той темы То был языковий гокус покус Демко Трохановскій Демко
<unk> ЛЕК рапка фм тримайте ся те почує мі ся о тожден
Зас Языковий гокус покус Ци бандуристы скриптут бандуры А може компері чом
не можеме быти Русинами Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме
вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто
лемківскій Одколе нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым
столі Чом дотеперішніх вібруючых мобільюк інсталюют мт файлі доступ до Фейсбу та
майля і інчого сітьового софтверу і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай язык і вчы
ся гокус покус