Языковий Гокус Покус #92 - 26 V 2013 - Matura łemkowska
Еп. 92

Языковий Гокус Покус #92 - 26 V 2013 - Matura łemkowska

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono maturze z języka łemkowskiego, jej znaczeniu oraz dyskusjom wokół statusu i kodyfikacji tego języka. Prowadzący omawia też strukturę egzaminu, w tym rozumienie tekstu, zadania gramatyczne i część pisemną opartą na podanych tematach.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрептут бандуры А може компері чом мож
набити Русинами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи
нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым столі Чом
дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют м <unk> файлі доступ до Фейсбу та майля
і інчого сітьового соферу і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым
дознати сухай авдициі Языковий гокус покус Значыт знай язык і вчый ся
гокус покус Витайте дорога радийослухачы з той страны Демко Трохановскій языковий гокус
покус радийо лем фм неділя вечер особливо Поздравлям тогорічных матуристів якы уж
певно кінчат своі змаганя з іспытами поздравлям Вас сердечні а при тым
надію ся же вшыткы іспыты Позитивні довели сте до кінця Тогорічных матуристів
поздравлям зато же я сам был колиси в такій ситуациі і знам
же то стрес знам якій то стрес І хоц моя матура сперед
парунадцетьох років выглядала кус інакше бо тоі системы ся Зміняли форма іспытів
тіж кус інча но але тот стрес здає мі ся остал на
подібным рівни І ту кєд слідите напримір фейсбуковы інформациі то уж і
може ся додумуєте же я не Так принагідні бесідую о тым бо
серед тогорічных матуристів в Польщы была єдна особа яка писала матуру з
лемківского языка І хоц то лем єдна особа та з другой стороны
може аж єдна особа а при тым перша особа яка Писала матуру
з лемківского одколи є така змога При тым ґратулюю і заохочую наступных
матуристів може о рік дахто тіж буде хотіл писати з лемківского языка
іспыт Але як то єст в нашым днешнім чудачным світі не оминула
нас зас дискусия о тым што то єст лемківскій язык чом находит
ся як єден з предметів можливых до здаваня в польскых школах І
хоц може сме уж до того привыкли та за каждым разом треба
даяк реаґувати на антилемківскы опініі противників сучасного лемківского языка Але о тым
може потім Бо певно інтересує вас што на тій матурі з лемківского
языка што на іспыті было якы были звіданя і задачы Отже іспыт
зложений был з двох Части на якы былот значыт такой годины мож
было достати вшыткого <unk> пунктів з якых <unk> за першу част і
<unk> за другу Перша част обнимала розумліня чытаного тексту Был то текст
Петра Трохановского о панщыні до якого было <unk> звідань задач якы тыкали
ся не лем літературного змісту але і звідань з ґраматыкы напримір треба
найти синонімы одречы на звіданя о роді Даного речыня значыт такы звіданя
такы задачы якы стандардово на матурі можеме найти Друга част матурального іспыту
то писаня свойого тексту власного тексту на основі поданых тем якы мож
было выбрати Перша тема то два вершы Івана Русенкы а як же
здає ся мі же матура без Русенкы а бодай перша матура без
Русенкы матура з лемківского языка не была бы том матуром Прецін тот
Іван Русенко наш великій Русенко сміло можеме повісти же дал тоту основу
тот ґрунт до сучасного правопису до сучасной кодифікациі лемківского вариянту русиньского языка
В першій до выбору темі треба было зрівнати героів двох вершів кєд
мали сте даколи в руках русинькову книгу русинко выбраны такій єй наголовок
або і знате добрі творчіст Русенка та певно тіж знате тоты два
вершы є то Петро Зяйка і пані Войцєхова Ту уж в першых
стрічках можеме найти ріжницю медже Петром Зяйком і паньом Войцєховом бо Як
пише Русенко Зяйка Петро был хлоп бідний але зато был солідний робил
за все што мал силы і якоси му старчыло А герой другого
стишка пані Войцихова о ній так русенко пише же наша пані Войцєхова
баба мудра і богата І была бы баба шумна але всякіст кус
Брюхата Ту одраз видиме тот контраст і два протиставны фінансовы положыня тых
героів бідний Петро Зяйка і пані Войцьохова яка криво смотрит на худобных
сама будучы богата Тота перша тема зрівнаня двох героів здавало бы ся
дост легка як єм чул опініі медже інчыма на Фейсбу але самы
сой одреджте спрібуйте написати такій матуральний іспыт кус ся треба намучыти І
друга до выбору тема другой части матурального іспыту текст автора молодого поколіня
Павла Ксенича текст над якым шліпкают і студенты лемківской Філолоґіі в Кракові
здає ся мі дуже труднійший текст Петро Іватра Дакус здавало бы ся
гумористычний тот текст але коли ся призриме і на нього і вчытаме
то уж так весело не єст окрем того тот текст вымагат од
пишучого не лем аналізы тексту але і знаня контексту і ситуациі в
якій автор при нагоді герой того оповіданя ся находит Кєд сте іщы
не чытали того тексту рекомендую прочытати О тым як автор обзераючы єден
фестіваль ту уж Вам не буду бесідувал якій думат же єст вдоцяп
інчым місците може так в скорочыню Тема Рюґбум труднійша як тота перша
але тіж кєд дахто знає о што там іде што м автор
вкрыват в тым тексті та мож ся в тым вшыткым найти Іщы
раз ґратулюю нашому єдиному абітуриєнтови за одвагу напевно бы першым быти часом
некомфортово але і за чутя того чогоси же ся взял за матуру
з лемківского языка Но то перерруйме сой на момент і послухайме музыкы
чуєме ся поперві червений чом сяде севешточвені цьом сяде севеша мамко моя
стара та мамко Оже не впия ся мамя на долю Оже не
впия Звіі духуют ся люде сара цілі Сабіддаві Сабіда цілі сандалювал себе
в ньом бою І витайте поперві Демко Трохановскій языковий гокус Покус лем
в радию лем фм Допер бесідували сме сой о тогорічных матуристах і
о тогорічній матурі в тым о іспыті матуральным іспыті з лемківского языка
якій здавал тогорічний єден абітуриєнт Як уж ім рюк на початку тема
сучасного лемківского языка тема кодифікуваного лемківского языка в вельох людях выкликує барз
горячы емоциі І хоц уж єм о тым бесідувал о проблемах кодифікациі
о процесі кодифікациі з чого ся оно бере то постарам ся іщы
гнеска омовити іщы раз омовити бо здає ся не все памятаме або
не все хочеме памятати з чым Тоты кодифікацийны процесы ся вяжут Предувшыткым
кодифікация языка є то процес якій проходит в часі Може быти долший
може быти коротший але напевно не тырват єден ден ци тыжден Окрем
того кодифікация языка і сам язык як проґресивна обшыр може мати пару
етапів То так як і язык ден по ден ся змінят так
і за ним винны іти кодифікацийны процесы І може затота перша кодифікация
єст найтяжша зато же усталят нормы усталят основу але не можеме забывати
же є Перманентна потреба кодифікациі може назвеме ю рекодифікацийом што даякій час
жебы присмотрити ся што од моменту остатньой кодифікациі ся в языку змінило
што вышло з языковой нормы а што може і до ней вошло
Але кєд уж єм повіл о языковій нормі та мусиме знати же
маме єй два роды літературну норму і норму хоснувану м на штоден
мож повісти таку ужыткову норму лемківскій русиньскій язык а тілько може мы
сме в тым комфорті же наша літературна і штоденна норма сут собі
достлизкы бо маме такы языкы як чешскій як мадярскій язык ци два
кодифікуваны стандарды норвежского языка в якых Єдна норма хоснувана є в літературі
і обслугує лем тоту обшыр але при тым є она дост далека
од той нормы хоснуваной на штоден але і ту лемківскій язык може
выкликувати пару проблемів Хоц треба повісти же не лем лемківскій стандард русиньского
языка але і інчы його кодифікуваны вариянты історично ґеоґрафічных причын можут в
даякій мірі ріжнити ся од той літературной нормы Діє ся так зато
же з причыны дост великого розпорушыня Лемків не жыєме в компактным середовиску
до того Певно дійде <unk>літній такой абсолютний заказ хоснуваня літературного лемківского языка
в публичній сфері результатом того є хоснуваня вельо вельох польонізмів кєд іде
о ситуацию Русинів в Польщы Словакізнів на Словациі і т звязано з
тым асиміляцийны процесы проходят все Але то кодифікация языка дає тото же
можеме го в єднорідній формі вчыти в школах університетах писати тым языком
тексты науковы літератскы тексты а при тым хоснувати лемківскій язык в публичній
сфері адміністрациі і всякого рода інчых обшырях Гей але хто винен ся
взяти за таку кодифікацию і ци так свобідні сой може выдумати што
єст в языковій нормі а што ся в ній не находит То
напевно є робота предовшыткым для люди якы ся наштоден языком занимают А
то професоры лінґвісты языкознавці але і журналісты поеты писателі але і в
фахівці інчого рода бо напримір коли вводиме до кодифікуваного языка специфічну ци
бранжову част як напр тема якєм бесідувал пару проґрамів тому тема лемківского
русиньского языка в церкви та в такых примірах в поміч языкознавцям філолоґам
ци інчым особам занимаючым ся кодифікацийом винны притиолоґы священникы і так дальше
коли вводиме велику напримір даяку чы технічну част до языка напевно помічныма
для языкознавці лінґвістів были бы інжынеры ци люде на штоден занимаючы ся
тыма темами Може єм не повіл хоц єм винен речы тото на
початку же жебы тот кодифікацийний процес ся зачал треба мати для кого
тото робити значыт доцільову ґрупу яка згодит ся хоснувати тот язык і
приняти тоту кодифікацию як свою Тот процес здає ся мі з нашым
примірі найтяжший зато же мусит за тым іти і шкільництво і вчыня
того языка а знаме в лемківскым примірі не было того такой <unk>
років было заборонене Зато і може тота ситуация в якій ся находиме
притігат вельох ворогів притігат вельох противників якы або не видят потребы кодифікациі
нормуваня языка або тіж боят ся того процесу принимаючы інчу достоменніст бо
она часто є з языком звязана або тіж інчий літературний язык як
свій кодифікуваний язык На жаль часто ґу тому приходит іщы політыка А
певно додумуєме ся же коли уж така політыка войде в тоты ідучы
языковы процесы та дост часто планно ся тото кінчыт І може так
на конец жебы підсумувати Маме лемківскій кодифікуваный язык Чом бо маме його
долгу історию бо вчыме го на вшыткых рівнях шкільництва бо як примір
з днешнього проґраму сут охочы жебы писати в тым языку матуральний іспыт
в лемківскым літературным языку выдаваны сут ґазеты выдаваны сут книжкы і тото
вшытко складат ся на перемогу над антилемківскыма реакцийныма настроями Очывидні потрактуйте тото
як жарт а я прошу на хвильку перервы маґых екєрзи Я нас
забере су пречары зрана гозом І витайте послідні уж неска раз Днемко
Трохановскій маме іщы языковий гокус покус Повівам же єм ся кус задумал
над тогорічном матуром з лемківского языка і шкода же Я не мал
такой шансы жебы такій іспыт здавати Але може тота ера фейсбука в
якій мы днес жыєме не аж така зла Світ нам ся ґльобалізує
але найдут ся іщы охочы жебы продолжувати роботу вельох нашых предків якым
ся Певно до щастя такє ани не снило Іщы раз ґратулюю і
же вам собі і Вам а предовшыткым будучым абітуриєнтам жебы ся нашли
наступно охочы на здаваня лемківского языка на матурі То был языковий гокус
покус бесідувал Демко Трохановскій Демко ЕТ лем Крапка Фм то на днес
уж вшытко Тримайте ся те почуєме ся отыжден <unk> Языковий гокус выкус
Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компері Чом можме быти Руси Што
мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів был
колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій одколи нашы предкы мали
уладу вымовы што ся находит на швецкым стилі чом дотеперішніх вібруючых мобілюк
інсталюют м <unk> файлі доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового
соферу і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай авдициі
Языковий гокус покус значыт знай язык і вчы ся гокус покус