Языковий Гокус Покус #98 - 21 VII 2013 - Wołacz w łemkowskim
•
Опис епізоду
Odcinek dotyczy wołacza w języku łemkowskim, zwłaszcza żeńskich nazw osobowych i ich skróconych form. Prowadzący omawia zasady użycia na przykładach takich jak Oлена, Катрена, Марися i Ґаздыня oraz wskazuje też wyjątki od tej reguły.
Автоматычна транскрипция
Языковий гокус покус Ци бандуристы скрептут бандуры А може компері чом мож
меб быти Русинами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти
грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым столі
чом дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют емпі файлі доступ до Фейсбу та майля
і інчого сітьового соферу і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым
дознати сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знаі язык і вчы ся
гокус покус Витайте Шановна радийо слухаче з Тойстрана Демко Трохановскій радийо лем
фм языковий гокус покус тым разом з самой середины біло біловерской пущы
Одтале ся мі здає не было іщы языкового куса покуса але як
уж єм Колиси повіл інтернет там о або інакше там де є
інтернет там одтамале можеме высылати радийо В остатнім проґрамі обіцял єм Вам
же вкінци однесу ся до вельох звідань якы остатнім часом пришли на
<unk> май <unk>em ЛЕМ <unk> ЛЕК кам але будут ту не лем
звіданя але і доповіди до того што м в попередніх авдициях бесідувал
Но і маме звіданя якє тыкат ся кличучого одмінка може памятати <unk>
проґрамы тому хтоси звідал як єст кличучым одмінком в лемківскым языку і
ту фактычні бракло мі двох річы якых єм кус замірено од неповіл
не доповіл бо само звіданя тыкало ся такой хоснуваня ци іщы хоснуєме
кличучий одмінок але як барз добрі спостеріг наш слухач маме іщы інчы
прикрасны формы кличучого ґмінка окрем норматывных кінцівок на о напримір земльо душо
Хоснувана єст форма хоц ту надміню же предовшыткым в літературі в писаным
языку архаічна форма з кінцівком е напримір земле душы І маме іщы
єден прекрасний примір хоснуваня кличучого одмінка інчой як стандардова формы то сут
скорочены формы особовых назывників Думам же хыбаль в тым чыслі найбільше є
імен Напримір можеме повісти Олено Марисю Ґаздыньо а іх короткы формы то
Олен Марись Ґаздынь На перший взгляд тот принцип з короткыма формами кличучого
дмінка хыбаль хоснує ся лем до особовых назывників другой одміны Йой што
я плету то є перша одміна то єст женьскы назывникы закінчены на
або мягкє а то єст вписовны Я Зато мі ся попутало же
перша росийска одміна то є друга а друга росийска то є наша
Перша то так на ранті вертаючы до нашой темы мам іщы єдно
спостережыня до короткых форм кличучого одмінка женьскых особовых назывників Першой одміны Олена
Катрена Марися Ґаздыня же ону форму хоснуєме лем в тых назывниках якы
мают вшыткы склады отворены значыт закінчены на гласний О ле на буде
олен ка на буде катрен мари ся буде марись а ґазды ня
буде ґаздынь Але як і все од того принципу найдеме выняткы напримір
мария тіж вшыткы склады має отворены але З причыны остатнього складу Я
якій выступує по гласным певно уж не будеме хоснувати той короткой формы
а принаймні я такой не чул то значыт ци Мария ци Пелягія
не будут мати Нияк короткой формы кличучого одмінка марий або пелягій і
жебы уж на сам конец підсумувати тото моє ґаданя і дополніня моіх
выповіди што до кличучого одмінка В першій одміні в женьскых назывниках на
А а або Я або а по мягкым істнує іщы кінцівка кличучого
е напримір земле душе але хоснувана є передовшыткым в літературі а коротка
форма кличучого яка односит ся до женьскых особовых назывників першой одміны має
своє переложыня на тоты назывникы якы мают вшыткы склады отворены окрем тых
якы кінчат ся на я по гласным Зато тот принцип даме раду
схоснувати при Олені Катрені Юстині Ґаздыни ци Марисі але уж не в
примірах Мария ци Пелягія Олен Катрен Ґаздынь Юстин Марись І знате так
мі іщы на думку пришол єден примір здає ся перший в світі
женьскій особовий назывник Єва або сучасна форма яку штораз частійше чути Ева
в тым примірі Хоц маме вшыткы склады отворены є ва та уж
повім з такой практычной стороны редукувати два склады в <unk> тяжко зато
хоц тот примір сполнят нашы критериі та напевно не повіме вкличучым Євы
Але кєд дахто ся барз впре жебы тоты євы не были покривджены
бо вкінци вшыткы склады мают отворены товды мусиме даяк іх допестити і
вречы не лем єлко але за приміром марисі дати здрібнену форму євуся
што в кличучым буде євусь так само як і в здрібненых іменах
Оленуся Катруся Євуся Марися ту така порада не лем для родиців якы
так пестливі можут называти своі діти але і така вказівка для нареченых
а і передовшыткым для мужів панове ниж вам не шкодит а повім
же Вам выйде на хосен кєд повісте до своіх жен Катрусь Марись
Оленусь ци Євусь З єдной страны вашым женам дівчатам ци нареченым мягко
на серці ся зробит а з другой страны підтримате хоснуваня красной формы
Ґраматичной формы в лемківскым языку то єст короткой формы кличучого одмінка особовых
назывників першой одміны Тым способом дішли сме до першой павзы прошу на
хвильку музычной перервы Чуєме ся о хвилю крайде А в тым чом
німа люкы наслухали за <unk>стири До соня чне про жыло што было
тебі святы майдер За дзеркаль ні то роди Задзеркаль ніхай ні Не
поміг ле я усмі про мета но ці променна і но цітивен
ци поро золоти плижытя наче сой ты підясни шоты поміж тыксовен тым
човен ты букры І витайте по тій романтычній хвили з пікардийском терцийом
мы находиме ся в языковым гокусі по кусі в радию Лем фм
Днес обіцяны уж ся кісй час тому назад час на одповіди і
однесіня ся до вашых майовых звідань До того што м люк до
перервы однюс ся тіж пан Роберто і ты повім же пан Роберто
остатнім часом дал мі барз дуже звідань і до архівальных авдиций і
до біжучых справ зато як лем думіг пан Роберто буду на них
одповідал але вернийме до короткых форм кличучого одмінка неособовых женьскых Назывників Першой
одміны текто хыба полно звучыт На слухач пан Роберто пише же подібны
формы сут і серед Русинів на Словациі але тіж і словацкым языку
перед вшыткым східньословацкым і тіж в выбесідуваным чешскым языку і подає з
Пряшівского русиньского пару примірів якы можут лем потвердити тото досліджыня же коротку
форму в тых женьскых назывниках хоснуєме коли мают вшыткы отворены склады з
інтересуючых нас примірів пан Роберто Привіл такы як напримір Зось Ци і
того єм не чул гань од ганя кличучий ганьо і ту уж
можна спостеречы же форма гань або ганьо я напримір такой формы серед
Лемків не чул а є хоснувана Русинами За Гербета Карпат Дякую Вам
пане Роберто за присланы приміры але я хочу перейти до єдного Вашого
звіданя на тему історичного переходу Ев і Я о тым уж колиси
бесідувал при нагоді історычных вымін ле як уж не раз єм повторил
в ефірі нашого радия же цензура слухачів то є найліпша цензура яка
може быти бо і я Все дашто забуду О дачым не повім
або не доповім до кінця зато приведу ваше акуратні звіданя чом в
лемківскым языку одкале взяли ся выміны е до У як напримір речы
рюк ци печы пюк Ту мусиме вернути ся до єдного з нашых
проґрамів о котрым єм бесідувал і кєд може дахто памятат тоты выміны
О до і або ен до і то єст історичне конь і
наше днешнє кін ци тіж історичне хліб і наше хліб проходили фазу
дифтонґізациі значыт не одраз якоси так перешли в тото кінцьове І але
на примірі о Было то найперше выдолжыня того о потім оне звучало
як дивтонк уі штоси такє аж конец кінцьом перешло і при переході
історичного етимолоґічного е в кінцьове і тіж сме мали найперше выдолжыня хліб
ци штоси такє потім было выразне хєб Аж вкінци тото є ся
деси стратило і остало само і даючы нам кінцьове днешнє хліб Але
само звіданя нашого слухача іде на ґу проблемови подібности той альтернациі старой
історичной ЕДО бо так акуратні бесідуют Карпаторусины на Підкарпатскій Руси то єст
Музд клунь і так дальше што лем засвідчує же тот перехід в
наше напримір лемківскє кінцьове і якій ішол зо звуків о або епомягкым
в русиньскых в тамтых русиньскых діалектах остал на тій дивтуґічній фазі Але
і ту треба повісти же в даякых підкарпатскых діалектах дивтоґічне Лі перешло
Вкінцьове у зато в некотрых пропозициях кодифікациі підкарпатского стандарду русиньского языка часом
найдеме у з двома крапками як образуваня того дихтоґічного звука або просто
у примір Пудкарпатска Русь І вертаючы на до нашой лемківской заградкы кєд
сме уж ся дознали же тот процет тот процес переходил серед деякых
русиньскых діалектів маме примір альтернациі є до В вымові Ю Веду вю
іщы лем допоім о тых дифтонґах дифтонґ значыт звук якій складат ся
з двох звуків о так речме дост просто в нашым примірі УІ
міг ся монофтонґізувати і до ук знаме в лемківскых примірах в більшости
перешол в кінцьове І як приведений хліб але формы cenu вказуют же
і в монотонґізацийным процесі оне у часом выгрывало Тот процес паралельні проходил
в вельох славяньскых языках Я однесу ся до языка якій добрі принаймі
так мі здає знам до польского языка але вкажу одраз же тота
альтернация Е до У лемківскым языку не мусит быти або ани не
єст влияньом польского языка Чом зрівнайме собі як приміры возмеме собі формы
минулого часу мужского рода єднины пю <unk> з постерюх люк і <unk>
В польскым языку маме A<unk>ie<unk> Але тот процес не проходил в такых
часословах в такых примірах як спостеґу пєку ци жеку або паралельны формы
влюку і влеку кєд бы наше <unk>em постерю грюк было польскым влияньом
та напевно мало бы такы самы формы як в днешнім польскым языку
Барз інтересуючы сут тоты м бесіды о альтернациях о історичных вымінах Дякую
пане Роберту за зачыпліня той темы і ту одозва до вшыткых слухачів
же кєд бы дахто і ту вага специяльні хоснує тоту форму кєд
бы дахто спостеріл што іщы мож ту доповісти най пише на <unk>
ЕТ ЛАПапка Фм а мы переходиме До музычной перервындеренден дерендеренден <unk>ear моязаймамы
рамы пана Паресу тым <unk>э Тому выставом паратом як І витайте поперві
демко Трохановскій языковый куспокус радийо ЛЕМ крапка фм днес в кінци был
час на зачепліня на рушыня і злі Прочытаня і омовліня Вашых зідань
зідань слухаців Леш што ж повісти несдайте ся писати дальше ту велика
подяка для пана Роберта якій засыпомня остатній часом вельома майлями вельома інтересуючыма
спостережынями то велика просьба жебы сте не переставали Слухайте нашы авдициі слухайте
радию Лем фм а іщы вам на што пущу Виданю всі вслухат
сям радию Лем фм з вами Александер Підоров з вами в ся
Біларусь выслухат ся Лем ф <unk> выслухат ся трансляцию з Босовища выслухат
ся найлепшу музыку якуй выможут ся знейсти На просторах інтернету Повітаме повітаме
слухачы Лем фм слухайці музыкы любісі своє любіті ся жоє любісі музыка
Жыве Біларусь жыве лем фм то коротка Заповід міні репортажу недолго мал
нагоду быти на фестівали молодой Білоруси басовіща як ся звут але думам
поведе ся го скрутити на наступний тыжден будеме о тым інформувати на
фейсбуковій стороні радия лем фм А днес то уж вшытко пращам ся
красні будте зравы слухайте радийо лем фм і передовшыткым пиште на ЛЕМ
<unk> лем крапка фм то был языковый якус покус бесідувал Демко Трохановскій
Чуєме ся о тожден Языковий гокус покус Ци бандуристы скрептут бандуры А
може компері Чом мож мети самы Што мают спільне теля і дівча
Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є
уж чысто лемківскій одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит
на швецкым столі чом дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют емпі файлі доступ до
Фейсбу та майля і інчого сітьового соферу і аплікациі Кєд хочеш ся
дашто о тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай язык
і вчы ся гокус покус
