Языковий Гокус Покус #103 - 1 IX 2013 - Rekonstrukcja języków
Еп. 103

Языковий Гокус Покус #103 - 1 IX 2013 - Rekonstrukcja języków

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcony jest rekonstrukcji językowej: prowadzący wyjaśnia, jak językoznawcy odtwarzają dawne języki, porównując podobne słowa i formy w różnych językach. Padają też przykłady z języków słowiańskich oraz z rodziny indoeuropejskiej, m.in. z sanskrytu, greki i łaciny.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрептут бандуры А може компері чом мож
бити Русинами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи
нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым столі чом
дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют емпі файлі доступ до Фейсбу та майля і
інчого сітьового совчыру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати
сухай авдициі языковий гокус покус значыт знаі язык і вчы ся гокус
покус Витайте шановне радийо слухачы з той страны Демко Трохановскій в радию
Лем фм в авдициі Языковий гокус покус Пришол нам вересен певно вшыткы
што мают заран іти до школы ся уж тішат но бо кілько
што без школы мож вытримати два місяці о як то як то
дуже Студенты мают іщы Місяц хоц певно вшыткы бы часом в вересни
трафит ся даякій іспыт нормальна справа жебы скінчыти попередній студентскій рік Зато
тым вшыткым пропоную слухати радийо лем фм і языковий гокус покус Хоц
знал же по такым часі тяжко вернути до шкільных ци студентскых обовязків
Но што ж така така то доля А што неска в языковым
гокусі покусі слухайте як певно прочытали сте на фейсбуковым сайті радия лем
фм но пару тыжнів тому мали сме з радийовым ансамбльом стрічу варштаты
мож речы всякого рода такой бо окрем адміністрацийно орґанізацийных справ мали сме
і технічны занятя і редакторскы занятя і языковы занятя При нагоді тых
остатніх записал єм пару тем якы здавало бы ся сут знаны але
Хыба лем ся здавало може з той страны же я языком занимам
ся мож повісти на штоден зато і в мене певно тота рутина
кус взяла гору і потім спостеріг єм же языкознавчыма темами не каждий
так ся захоплює як я Аж пришла мі на думку така опінія
мойого приятеля якій колиси повіл Штоты языкознавці видят В тій науці в
языкознавстві Што з того же колиси бесідувало ся інакше мыли єры ци
потім не было ци там ся штоси стало же вошло ово шло
е деси там і вертаючы до нашых варштатів записал єм сой таку
Тему яку мож назвати языкова реконструкция Вышла од того од звіданя ну
добрі Але одкаль му тото знаме же колиси бесідували так колиси так
а іщы перед тым колиси бесідували Так чом якісий чудак выдумал сой
же был такій язык праславяньскій хоц нихто николи не чул ани не
записал одкаль берут ся такы чудакы якы бесідуют же колиси колиси давно
тому Дозаду в істориі был єден язык якій звеме праіндоевропейскій з якого
розвинули ся днешні такой вшыткы европейскы і част языків Азиі ба сут
такы люде якы выдумуют в праіндоевропейскым языку слова такы як напримір компутер
Гей сут такы чудакы навет єм мал нагоду єдного познати Але вертаючы
до зіданя одкаль ся тото бере треба повісти одраз спорівнаня спорівнаня парох
языків в якых найдеме подібны слова якы значат тото само хоц не
все бо може сте деколи чули же черстви по лемківскы і по
чешскы мают антонімічны значыня Але гей приміры іщы лишме ідме Одколи люде
м зачали думати в такій катеґориі зачали спостерігати подобы медже языками Уж
в столітю єден єзуіта якій пришол думам з незабарз мирном місийом на
Ґоа до днешніх Індий коли почул місцевий язык Конкані нашол в ним
вельо подібных слів як в грецкым ци латиньскым языку подібны спостережыня нашол
фльоренскій гандляр тіж під конец <unk> столітя якій виділ же санскрит упорядкуваний
язык хоснуваний од старожытных часів но до такой новожытных в Індиях в
даякых формах подібний є до тамтышнього італияньского І тепер уж подумайте <unk>
столітя двох панів якы найдуют вельо спільного в языках оддаленых од себе
добрых пару тисячю кілометрів Так по правді аж в столітю языкознавці зачали
поважні піходити до той справы і явила ся гіпотеза же в давных
часах мусіл істнувати єден язык єден предок вшыткых сучасных европейскых і части
азиятскых языків назвали го праіндоевропейскым языком од пра префікса якій означат давніст
попередніст і індоевропейскій як ґеоґрафічне означыня пізнійшых языків якы ся з нього
зродили Іщы в ХХ столітю науковці підрахували даде <unk> языків і діалектів
той великой обшыри для якой проіндовропейскій язык міг быти спільным од нього
ся взяли очывидні міг бы быти зато же то все є гіпотеза
бо мусиме памятати же граничны языкы той великой індовропейской ґрупы могли мати
влияня з сусідніх великых ґруп і в такых примірах наука ся кус
з науковців ся кус зо собом сперают але ту одраз бесідую же
тота головна ґрупа днешніх індоевропейскых языків дальше приводжена єст до єдного предка
до єдного праязыка до того о якым єм рюк до праіндоевропейского языка
І ту являт ся наступне звіданя і ту являт ся нам наступне
звіданя як дійдеме до праіндоевропейского языка як можеме го реконструвати Таж нихто
го не записал а тым більше не чул Але жебы дійти до
праіндоевропейского языка думам же можеме зачати од сучасных часів Найліпше бы было
кєд мали бы сме записаны вшыткы языкы світа о так може собі
помрияме але може ограничыме ся до індоевропейской ґрупы і Тоты записы мусіли
бы быти розтягнены в часі значыт мусіли бы быти в цілій істориі
даного языка записаны Бо як уж нераз сте чули м принаймні в
языковым окусі по кусі язык то така сфера яка ден по ден
ся змінят Зато барз важным елементом в цілій тій реконструкциі сут найстаршы
записаны тексты ци навет поєдно з слова бой такы ся трафляют і
сут джерелом добрым джерелом до реконструкциі Але при тым являт ся іщы
єден Проблем якій то проблем Проблем вымовы Зато же ґрафічний запис писмо
буквы руны будшто не все можут оддати якіст фонетычну якіст того што
запишеме До того доходит іщы Акцент як знаме в лемківскым языку в
днешнім лемківскым языку маме параксотонічний акцент значыт такій якій падат на передостатній
склад слові Але знаме же тот пароксотонічний акцент в лемківскым языку пришол
найправдоподібнійше з польского языка Просліджыня правильного акценту в языковій реконструкциі є отілько
важне же часом бывало так што неакцентуваны напримір гласны розвивали ся інакше
як тоты акцентуван І так на примірі староцерковнославяньского языка коли м ся
го вчыл на студиях выкодавця повіл же мож го чытати з буд
якым акцентом зато же нихто іщы не посвідчыл якій акцент мал староцеркнославяньскій
язык але ту може такє глупе стверджыня якійсий акцент мусіл мати І
ту коли сме уж при староцерківнославяньскым языку може кус зачнеме доходити до
днешнього лемківского русиньского языка был то перший засвідчений записом ґрафіком і што
ся з тым вяже текстами літературом славяньскій язык і зато тіж вчений
єст на каждій славяньскій філолоґіі як зачаток до предмету якій ся зове
історична ґраматыка даного языка Так на ранті повімы но є то великє
страпліня для вельох студентів На примірі сероцерковнославяньского языка мож уж помалы видіти
як выглядат реконструкция языка Дозаду Маме столітя значыт тот період з якого
походит запис і ту увага тамтышнього македоньского діалекту і є він пунктом
однесіня до кус пізнійшых інчых славяньскых записаных в текстах діалектів і якы
дішли ґутому науковці дослідникы языкознавці хоц в тамтых часах языкы славян были
іщы собі барз близкы і добрі зрозумілы при тым та В часах
кєрілай Мефодия в столітю науковці выділюют три ґрупы східню західню і полудньовославяньску
на основі тыж староцерківнославяньского языка науковці дішли ґу тому же <unk> но
<unk> може <unk> років перед Кірилом і мефодийом вшыткы Славяне бесідували іщы
такой єдным языком званым праславяньскым языком Тот час тых двох трьох ци
століть в языкознавстві барз повім легкій до реконструкциі бо коли поставиме го
при проіндоевропейскым языку тым гіпотетычным з якых зродили ся днешні языкы од
Европы по індиі та істнувал він даде но найпізнійше до трьох тисячы
років до Христа Але кєд маме уж прославяньскій бы до нього вернул
язык та зрівнюєме го з інчыма уж товды записаныма языками напримір з
сусідніма ґерманьскыма примір ґерманьскых языків є подібний як славяньскых же і они
мали свойого спільного предка праґерманьскій язык якій так як і праславяньскій язык
іде безпосередні од праіндоевропейского языка праґерманьска так іщы доповім языкова спільнота істнувала
даде до <unk> столітя перед Христом І кєд вертаме ся кєд іде
о час дозаду маме романьскы языкы предовшыткым латиньскій язык якого першы писаны
джерела походят з ХХ столітя до Христа значыт номінімум <unk> років перед
Кірилом і Мефодийом але маме тіж грецкій язык якій іщы старший а
тым самым приближат нас до того спільного предка до праіндоевропейского языка Бо
кєд возме найстаршы мыкеньскы з ІІсячлітя до Христа та уж до того
праіндоевропейского языка Но кус ближе Але не вшытко бо маме іщы старогетыцкы
языкы маме ведийскій язык авестийскій кельскій якых дослідникы вміщуют в ІІІслітю до
Христа на тій основі порівнуют тамты языкы і прібуют реконструвати проіндоевропейскій язык
значыт тот язык якым гіпотетычні бесідували народы даючы потім або з якых
зродили ся днешні языкы од Европы по Індиі Очывидні при тым вшыткым
што єм неско повіл при тій языковій реконструкциі є вельо звідань є
вельо недоповіджынь Часом науковці сперают ся о даякы гіпотезы о даякы формы
як міг язык ся розвивати і як могла выглядати його основа на
самым початку Але як уж єм повіл староготицкы грецкы латиньскы приміры записаных
текстів Ріґведа і інчы іх порівнаня єднозначні вказує же Мали єдного предка
так тіж записы найстаршых славяньскых текстів вказуют же і мы колиси колиси
давно тому были сме ци бесідували сме пра іневропейскым языком Але жебы
вас доцяп не занудити тым теоретычным коротіцькым выкладом зато же ой то
є лем так зверха рушыл тоту тему постарам ся привести пару сучасных
може лекых цікавшых тем як днес выглядат выглядают досліджыня языковой реконструкциі Отже
язык є частю істориі і культуры народів зато як тота барз важна
част інтересує не лем языкознавців Науковці Каліфорнійского Університету створили компутеровий проґрам якій
реконструє язык на основі вытычных лінґвістів якы передали проґрамістам языковы принципы языковой
реконструкциі на основі базы даных <unk> тис слів здоляли одтурити понад <unk>
языків австронезийской ґрупы і кєд зрінаме час бо то было пару дни
коли проґрам тот своє діяня зробил та ручні жел науковцям заняло бы
тото мінімум <unk> років Окрем того науковці зрівнали якіст той реконструкциі з
уж істнуючыма досліджынями і докладніст была <unk> процент Зато коли думаме о
праіндоевропейскым языку і о його реконструкциі та такій проґрам был бы чудовий
тым більше же істория писма то <unk> тисячы років а знаме же
даякы руны ци єроґіфы дотепер не сут одчытаны і мусиме при тым
тіж знати же істория языка то не лем того записаного Днес на
примірі праіндоевропейского языка можеме сучасныма языкознавчыма методами вернути ся до часів сперед
десятьох тисячів років але як бесідуют антрополоґы люде уж <unk> тисяч років
тому могли мати анатомічны можливости жебы бесідувати жебы уж творити перший праязык
наступне зіданя де находили ся тоты Першы што могли бесідувати жыте Ґрецу
І ту тіж помогли компутеры якыма послужыл ся молодий науковец Квентін Аткінсон
котрий разом з інчым професором найперше Приближыл місце де находили ся праіндовропейчыкы
і вмістил іх там де были першы індоевропейскы писаны тексты тексты гетицкого
языка з Анатолий лем потвердило досліджыня же так рецу бажы традицийны а
не компутеры Аткінсон пішол іщы дальше то значыт принял принцип з ґенетыкы
же чым дальше од Африкы з якой воладят ся першы люде тым
меньше ґенетычне зріжницюваня взял до свойой роботы <unk> языків світа і переаналізувал
іх фонемы найменьшы языковы часткы І о кілько в африканьскых языках нарічах
діалектах нашол іх навет до <unk> Та европейскы языкы мают іх парудесят
найбільше І на основі тых досліджынь сфонемами ствердил же перший людскій чловечий
жеязык народил ся даде в середній або Полудньовій Африці Долго было о
тым бесідувати І то мі ся здає дост інтересуюче тема маме вельо
переказів же мали сме колиси спільного языкового предка уж біблийна вавілоньска вежа
бесідує о тым же люде бесідували єдным языком але потім коли хотіли
тоту вежу збудувати аж до неба Бог помішал ім языкы гей то
было колиси А што на будуче На основі тіж зас компутеровых проґрамів
і істориі розвитку языка науковці прібуют передвидіти што ся стане язык з
языком в будучым провірили медже інчыма якы слова заступуваны сут през інчы
або в якым часі ся тото діє Іх од результатів Іщы до
кінця неє та приходит мі на думку звіданя коловадіс лемківскій і русиньскє
языко кілько Тяще будеме мати Я одповід уж знам дотля аж самы
схочеме дотля аж будеме го хоснувати Кєд мате даякы заувагы звіданя пишта
на демко etu<unk> лем крапка фм А то был языковий гокус покус
в радию лем фм бесідувал Демко Трохановскій Чуєме ся О тожден тримайте
ся тепло Языковий гокус выкус Ци бандуристы скриптут бандуры А може компері
Чом можеме быти Русинами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме
вылічыти грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто
лемківскій Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым
столі чом дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют емпі файлі доступ до Фейсбу та
майля і інчого сітьового соферу і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати сухай авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчы
ся гокус покус