Языковий Гокус Покус #104 - 8 IX 2013 - Esperanto i międzysłowiański
Еп. 104

Языковий Гокус Покус #104 - 8 IX 2013 - Esperanto i międzysłowiański

•

Опис епізоду

W odcinku z 8 września 2013 roku autor porównuje esperanto z językiem międzysłowiańskim i wyjaśnia, jak oba projekty wykorzystują wspólne cechy języków, by ułatwić komunikację i naukę. Porusza też temat rusyńskich standardów językowych oraz idei wspólnego rusyńskiego koiné.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрептут бандуры А може компері чом мож
мити Русинами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы
Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи
нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым стилі Чом
дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют м <unk> файлі доступ до Фейсбу та майля
і інчого сітьового совчыру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым
дознати сухай авдициі Языковий гокус покус зничыт знай язык і вчый ся
гокус покус Витайте шановне радийо слухачы з той страны Демко Трохановскій в
радию Лем фм в авдициі Языковий гокус Покус як все в недільний
вечер Як все тішу ся же пишете і озывате ся доповідати коментуєте
мою авдицию як в примірі тамтотыжньового проґраму в якым бесідувал єм о
языковій реконструкциі тема то так долга як ціла наука звана языкознавством і
зрештом повідал єм тыжден тому же за тых парунадцет парудесят минут тяжко
повісти о вшыткым Але звідуєте як в языкову реконструкцию вписує ся ЕСперанто
В скорочыню повім може нияк саму тоту языкову реконструкцию але коли возме
єй початкы та уж нам ближе до Есперанто зато же языкова реконструкция
зачала ся од того же хтоси спостеріл подібности медже даякыма языками На
тій основі Людвіґ Заменхоф якій выдумал Есперанто в великій мірі спер ся
на спільных словах на спільных основах на спільных темах слів перед вшыткым
романьскых і ґерманьскых языків Хоц і славяньскы влияня видно в Есперанто напримір
в морфолоґіі і синтаксисі Вертаючы до думкы Есперанто не реконструє языка ци
тіж языків але глядат в них на тілько спільных і універсальных прикмет
жебы легко ся го навчыти З другой страны тоты спільны прикметы сут
основом для досліджынь языкознавців Наступным приміром того рода є же так го
назву славяньскє есперанто то єст меджеславяньскій язык о якым бесідувал єм пару
языковых гокус покусів тому ту ідея подібна жебы сотворити універсальний славяньскій язык
але в зрівнаню з есперанто робота кус простійша зато же обертаме ся
лем в обшыри славяньскых языків якы зачали розділяти ся зо спільного славяньского
предка в другій половині тисячлітя нашой еры очывидні Зато тіж спосеред днешніх
славяньскых языків легше найти спільны єдиниці спільну простір І хоц такы есперанто
як і меджеславяньскій язык то проєкты барз інтересуючы Та здає ся мі
же николи не станут ся на тілько розповсюджены жебы тыма языками бесідували
вшыткы Але з другой страны так есперанто як і меджеславяньскій язык сміло
можут быти напримір робочыма языками для науковців напримір на конференциях стрічах ци
выкладах О і пришло мі іщы єдно на думку в темі повіджме
так русиньского есперанто Гей добрі чуєте лем я бесідую Порівнуючы до Есперанто
ци медиславяньского языка Зато же в обшыри русиньского днешнього языка маме <unk>
літературны стандарды одраз повім же то не новіст в сучасным світі бо
і норвезскій язык має два стандарды арабского є мож повісти вельо стандардів
хіньского маме барз вельо стандардів якы скрайны медже собом сут такой не
до понятя але і анґлийскій з причыны великого ґеоґрафічного діапазона його популярности
має уж пару стандардів і вертаючы до як ємо назвал русиньского есперанто
на початку девятсятых років коли по посткомуністичным періоді зас могли сме быти
Русинами і офіцийні хоснувати русиньскій язык мрийом русиньскых поетів журналістів языкознавців лінґвістів
было на тілько зближыти штырі кодифікуваны стандарды русиньскых языків жебы фінальні оне
дало русиньскє коіне спільний загальнорусиньскій язык як єм назвал русиньскє есперанто І
хоц тот проєкт здає ся мі же на днес мало можливіст до
зреалізуваня зато же штырі языковы стандарды русиньского языка речу штырі колифікуваны стандарды
русиньского языка мусят ся дошліфувати і може даколи в будучым будут основом
до створіня такого русиньского койне русиньского есперанто русиньского загального языка Ту одраз
мушу повісти же в найліпшій ситуациі і найбільшу найдолшу і предовшыткым неперервану
традицию має бачваньскій стандард Русинів з Войводіны але і пряшівскій як і
лемківскій стандард уж выкристалізуваны як єм повіл треба іх лем дошкліфувати більшом
кількістю науковых опрацувань Кєд добрі знати рахувати вымінил єм три стандарды русиньского
языка маме іщы єден підкарпатскій стандард стандард Русинів підкарпатской Руси Там ситуация
найбарже зложена Дотепер было пару пропозиций пару опрацувань якы тыкают ся кодифікациі
тамтого стандарду але На жаль ани єдно опрацуваня не стало ся на
тілько шыроко акцептуване Русинами Підкарпатя жебы мож го трактувати як четвертий стандард
літературний стандард русиньского языка причын певно вельо а найбільша з них то
неґативна політыка украіньскых власти Сут і поменьшы проблемы але здає ся міже
тот проблем є найголовнійший Бодай лем зато же Украіна як єдина світі
держава не признає ани Русинів як народу ани русиньского як языка А
коли дойдеме ґу барз важній справі як фінансуваня І державну поміч в
розвитку русиньского языка та одраз можеме спостеречы проблемы з якыма нас штоден
стрічают ся Русины Підкарпатя Але жебы сте не думали же нич ся
там не діє же нич ся там не робит та повім Вам
кус о словнику выданым В Підкарпатскій Руси До того повім же дармо
го мож зтягнути з інтернету але то по перерві А як інтро
до темы по ній запропоную Вам Рок аж роковий ансамбль з Підкарпатской
руси нотабене шыроко знаний в цілій Украіні Добре тому коса косить кому
миля істи носит емоя бы такосила кє мила приносила Добре тому ляґій
нього Што заливу А ци тому якы з буде Зяґой на чужій
льоде гыбре тоб коса косит кым кісти носит Ей мо ями та
козиля кє лосиля Ей добре ся добре маю Кызу маю на горбоцьку
Сери села фраєродку Кызу маю смаре кову а в селі ци Кучерикы
наю скачут моє мацька заганьофла чоле гыбре то коса косискыла кісти носит
ей моря мита косила мила при доля то боля што задит примонь
ся то свдаси дальцосиль воде Дорра до коса коросит носит оя бы
козила пива три лозила дорра до воля што за ми а зе
мой ся ґыля чыжы льодератыля джожыль ляй І витайте попереві Демко Трохановскій
врадию Лем фм в языковым гокусі Покусі Чули сме рокаш з Підкарпатской
руси думам же вельо з вас знає тоты тексты пісен якы співали
А кєд деякых слів не зрозуміли сте або сте ся лем додумали
напримір добрі тому леґыньови што або радше хто то леґынь та мусите
зазріти до величезной направду величезной роботы до словника Ігоря Керчы выдаваного од
<unk> рока так направду то не словник а словникы бо в <unk>
році был выданий двотомовий русиньско русийскій словник а рік тому в інтернеті
явила ся росийско русиньска версия іщы невыданого на папери словника но так
і о тым буде в тій части языкового гокуса Покуса так лем
мы кєд уж єм зачал о тым леґіню та погім Вписує ся
він барзы добрі в красоту цілого русиньского языка бо то синонім хлопця
шугая фраіря ци кус дальше товариша приятеля Ци Цимбора А кєд мі
не довірюєте та мусите зазріти до словника Ігоря Керчы Омовліня зачну од
його русиньско росийской версиі выданой в <unk> році выдавництвом Полі в Ужгороді
русиньско росийска версия обнимат більше як <unk> тис слів Але то не
буд якы слова не выдуманы автором Зато же автор зачынат во своім
вступі історию русиньского языка яка зачынат ся уж в середині ХІХ столітя
выданьом няґівской постілы Я уж мал єй в руках і думам же
даколи посвячу цілий проґрам на тоту книгу так ци так днес лем
повім няґівска постіля зафіксувала русиньску бесіду середины ХХ столітя з Марамонщыны і
околиц Земпліна І так кєд памятате як колиси в языковым окусі покусі
бесідувал єм о урбарі Мариі Терезы з столітя же в якій мож
найти такой вшыткы слова мож найти такій язык якым бесідуєме днес так
і в няґівскій постілі находиме барз барз зближений язык до нашого днешнього
а мусеме памятати же выдана была <unk> років перед урбарьом Мариі Терезы
Каждий науковец каждий дослідник якій зачынат роботу над буд якым словником мусит
мати джерела А тых джерел словникы Ігоря Керчы Вельо ой вельо то
мало повіджене <unk> сторін словника занимат вырахуваня вшыткых джерел а сут то
досліджыня не лем русиньскых дослідників языкознавців науковців але і польскых мадярскых украіньскых
росийскых американьскых і вельох вельох інчых дошыдників науковців Кєд памятате уж пару
словників ци лексиконів в языковым гокусі По кусі єм представлял выданы в
Украіні словникы Дуды словник Быртея лемківско польскій і польско лемківскій словник Горощака
словник Села тылич але были то словникы обнимаючы лексику такой лем з
лемківской языковой обшыри великом цінністю словників Керчы Є тото же не ограничат
ся лем до языка Підкарпатскых Русинів Як джерело найдеме ту працы Антония
Годинкы найдеме ту статіі зо словаря украіньской украіньского языка з початку ХХ
столітя Грінченкы маме русиньскы словниковы выданя бачваньскых Русинів маме Еміля Бокшая з
мадярско росийскым словником маме Івана Турянина якій был джерелом для ботанічных статій
Маме вкінци як джерело словник Горощака як тіж выданя професора Ріґера опрацуваня
професора Ріґера якій є континуатором прац професора Штібера Як уж єм бесідувал
тых джерел выміненых є вельо такой <unk> сторін і што найважнійше сут
то джерела зачынаючы од няґівской постілы з ХХ столітя аж днес аж
до сучасных выдань То може тепер кус о статистиці в русиньско росийскым
словнику находит ся більше як <unk> Тисячы статій А в сумі поєдных
слів є там більше як <unk> тис Спосеред вшыткых статій словнику більше
як <unk> процент має своє потверджыня в інчых джерелах то барз дуже
Коли посмотриме на росийскорусиньскій словник з <unk> рока та находит ся в
ним більше як <unk> тисячів слів што вказує же автор цілый час
розвиват свою працу Кєд возмете в рукы ци русиньскоросийскій ци росийско русиньскій
словник рекомендую прочытати вшыткы вступы вшыткы передмовы з якых будеме знати як
го чытати і як зачати з ним роботу Наконец тото што мы
рюк Де мож достати тоты словникы Русиньско росийска друкувана версия є уж
выдана В другу сторону росийско русиньскій словник є уж в друкарни І
як пові мі автор пан Ігор Керча тепер в вересни має взріти
світ Кєд уж ґу тому дійде рекомендую каждому купити і русиньско русиньскій
і росийско русиньскій словникы каждий має по два Томы я тото напевно
зроблю кєд уж словник росийско русиньскій буде выданий лем бодай прото жебы
почути тот друкуваний запах професийональной роботы пана Ігоря Керчы Але уж днес
можете го дармо стягнути з сайту В <unk> крапка руҐ Ґане двойным
В <unk> крапка ком крапка рука крапка ком А тепер уж По
правді наконец наверну іщы до ситуациі Русинів в Підкарпатя Хоц іх найбільше
в світі акурат в Украіні та не мают жадной такой допомогы зо
стороны державы думам же вельо змінит ся в найблизшым будучым чом Украіна
може неодолга підпише стоваришыньову умову з Евросоюзом а товды буде нагода жебы
припомнути о демократичных правах о правах чловека і інчых медженародовых конвенциях якых
хоснувати вымагат днешній демократычний світ То был языковий гокус покус бесідувал Демко
Трохановскій кєд мате даякы звіданя постуляты рекомендациі або темы якых бы сте
хотіли почути В нашій авдициі Пиште на дем кам Крапка Ф I
што жуєме ся О тыжден тримайте ся тепло <unk>o А може компері
Чом можме быти існами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме
вылічыти грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто
лемківскій одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым
стилі Чом дотеперішніх вібруючых мобілюк інсталюют м <unk> файлі доступ до Фейсбу
та майля і інчого сітьового софру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто
о тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай язык і
вчы ся гокус покус