Языковий Гокус Покус #107 - 29 IX 2013 - Budowa zdań
Еп. 107

Языковий Гокус Покус #107 - 29 IX 2013 - Budowa zdań

Опис епізоду

Odcinek dotyczy budowy zdań w języku łemkowskim, zwłaszcza relacji między podmiotem, orzeczeniem i osobowymi formami czasownika „być“. Prowadzący wyjaśnia to na prostych przykładach, takich jak „idę do szkoły“ i „jestem chory“, oraz wspomina o wpływie polszczyzny na te konstrukcje.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компері Чом не
мож мам быти Русинами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме
вылічыти грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто
лемківскій одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым
столі чом дотеперішніх віґруючых мобілюк інсталюют емты файлі доступ до Фейсбу та
майля і інчого сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус Значыт знай язык і вчы
ся гокус покус Добрий вечер добре рано а може добре полудне Кєд
нас слухати в цілым світі те уж часом тяжко ся здогадати до
кого акуратні бесідую так ци так ви там сердечні бесідує Демко Трохановскій
в языковым гокусі по кусі В неділю Но і очывидні в радию
Лем Фм Тыжден тому зачал єм тему або може ани не зачал
добрі тему ани а так направду Зачал єм повторювати єдну тему яка
уж в языковым окусі покусі была то єст підмету в речыню А
жебы уж быти доцяп детальным іде мі о особову форму часослова быти
яка часом в речыню выступує як підмет Уж єм рюл же тота
тема являла ся в ефірі Лем фм в языковым окусі покусі а
тыжден тому єм до ней вернул одповідаючы на звіданя нашого слухача та
достал єм пару майлів в якых не буду іх ту приводил в
якых пишете жебы Іщы раз тото пояснити Справа є тілько важна же
самы знаме а може і часом не звертаме увагы як час то
бесідуєме Я єм Ты єс і так дальше Я был єм Ты
был єс бо о такы формы в днешнім проґрамі мі іде Безперечні
мож повісти же сут то формы єст то влияня польского языка на
наш лемківскій русиньскій язык і кєд істория дала бы нам іщы єдну
м шансу жебы не мати той <unk>літньой перервы в розвитку языка а
предовшыткым в його формуваню та днес певно не мали бы сме модшым
бесідувати хоч о тій темі З другой страны Певно як бы занимали
такых тем та бы сме мусіли ґадати о політиці і грошах а
то такє мало інтересуюче Хоц як виджу занимат головы вельох Лемків Но
добрі бо не зачну На початок може з чым не маме проблему
з яком конструкцийом з речыня не маме проблему А кєд мате дешто
до писаня хочете нотувати днес буде вельо примірів а і потім мож
буде одслухати авдицию в нашым архіві вертаючы до темы Найменьше проблемів маме
з таком конструкцийом речыня як напримір Я іду до школы Ты ідеш
він она оно іде мы ідеме до школы выідете до школы они
ідут до школы Ту захованый є принцип основний принцип лемківского речыня же
маме єден підмет і єден присудок Я Ты віно на оно мывы
они То вшытко сут підметы а чосослово іти в одміні то присудок
На разі спомину обставник місця до школы бо до інчых части речыня
іщы вернеме в барже скомплікуваных примірах Так ци так маме ту найпростійше
клясычне речыня де маме єден підмет і єден присудок Є то отілько
важне же інчых членів речыня дополнінь придатків і обставників може быти більше
А як іде О підмет або присудок може быти лем єден підмет
і єден присудок Ідучы до нашой головной днешньой темы маме такій рід
таку ґрупу речынь якы односят ся до еґзистенциі коли находиме ся в
даным місци Коли описуєме наш стан нашы емоциі стан психікы здоровля тіла
і так дальше І то в такых примірах переважні бесідуєме за вельо
слів Возме сой такє рішыня якє описує наше здоровля я Хворий якє
верз часто выповіме як Я єм хворий Ты єст хворий Я єм
хвора ты єст хора іде дальше В тым примірі поминеме часослово быти
і правильні повіме Я хворий я хвора я дурний я дурна Ты
хворий Ты хвора дурна і так дальше конструкцию з особовом формом часослова
Быти будеме хоснувати товды коли поминеме підмет Дурний єм хворий єм дурна
єм хвора єм і так само в третій особі єдинины він хворий
або хворий єст І аналоґічні так само буде в множыні мы хворы
мы дурны вы хворы вы дурны они хворы они дурны і конструкция
з особовом формом чосослова быти дурны сме Дурны сте дурны сут Ту
варта звернути увагу насобу єднины і особу множыны Обі треті особы будеме
іщы мовлювати вернеме до того в примірах з минулого часу але кєд
сме при теперішнім часі Та хочу повісти же формы з часословом Быти
напримір Дурний єст дурна єст ци в множыні Дурны сут будут дакус
теоретычны зато же скорше повіме він дурний она дурна оно дурне ци
в множыні Они дурны Кєд іде о приміры з літературы може знате
такій вершык я уж хлоп або Русенкове мы бідны уж з діда
прадіда в обох примірах маме першу версию омовлюваной днес конструкциі кєд бы
сме хотіли другу схоснувати было бы уж єм хлоп або уж єм
хлопом або бідны сме уж з діда прадіда Але примір конструкциі Я
уж хлоп одповідат нам на звіданя з тамтого тыжня звіданя нашого слухача
якій все мал проблем повісти же єст Лемком Іде міту о конструкцию
а не о зциданя ся свойого походжыня Іде о першу особу множыны
Як повісти Я уж хлоп і аналоґічні Я Лемко Я Швец Я
редактор радия Лем фм і хоц можеме оповісти єм Лемком єм Швецьом
єм редактором радия лем фм то здає ся мі же тота перша
версия буде красша Жебы підсумувати вшытко дотепер речене повторю пару примірів Я
Лемко Я Швец Я редактор радия Лем фм Я дома я голоден
я хворий я дурний і в другій версиі Дурний єм хворий єм
дома єм ци інчы особы голодны сме голодны сте дурны сме Дурны
сте То были приміры розповідного речыня а як буде в звідальным речыню
І ту тот сам принцип хоснуєме конструкцию або з іменным підметом або
з особовом формом часослова быти Ци я дурний Ци голоден єм або
в множыні таке зіданя як мы дома дома сме Ци сме дома
ци сте голодны і так дальше І так дальше О або такы
звіданя як одкалеты ци друга форма Одкале єст ту певну сте уж
спостерегли же звідальне речыня твориме з помочом звідальных слів ци одкале як
і вельо вельо інчых і тым ся ріжнит од розповідного же має
інчу інтонацию Но добрі перейм мали до минулого часу і ту неновіст
зато же тота сама конструкция подібна структура буде діяла Як в теперішнім
часі то єст аналоґічні до Я дома я голоден Я хворий і
буде Я был дома Я был голоден Я был хворий Я был
дурний Ты был дома він был голоден она была Хора Мы были
дома вы были хворы они были голодны В другым вариянті Маме кус
інакше Певно памятате як єм споминал о специфіці третьой особы єдинины і
третьой особы множыны І окілько повіме был єм дома была єм голодна
был єс хворий та того вариянту такой конструкциі не буде в третій
особі єднины і в третій особі множыны Бо позераючы на множыну маме
так само были сме дома Были сте голодны то третя особа множного
чысла буде мала лем перший вариянт Они были дома голодны хворы Дурны
і так дальше І неінакше є зо звіданями в минулым часі Ци
я был вчера дома Ци был єм вчера дома в другій версиі
Або як співанці Мила моя де ты была вчера Ци ты был
вчера хворий ци был єс вчера хворий ци зазріли сте уж на
інфорталь ЛЕМ фм Ци вы зазріли уж на інфорталь Lemko<unk> і як
видите цілый час важне жебы в єдным речыню ци розповідным ци звідальным
хоснувати єдну з версий ани обі Нараз В минулым часі являт ся
нам іщы єдна особливіст окрем окрисліня місця де ся находиме окрем окрисліня
стану емоций здоровля психікы і так дальше принцип о якым днес бесідуєме
будеме хоснувати до цілого минулого часу І так возме сой часо слово
бесідувати в минулым часі як знаме додаєме до основы інфінітива кінців Л
і додаєме лґутому родово чыслову кінцівку в результаті маме Я бесідувал бесідувала
бесідувало Ты бесідувал ты бесідувала ты бесідувало і в такых примірах тіж
будеме хоснувати днешній принцип значыт факультативні будеме хоснувати або я бесідувал я
бесідувала Або бесідувал єм бесідувала єм бесідувал єс бесідувала єс І як
в цілым минулым часі третя особа і єднины і множыны має лем
єдну форму Він бесідувал она бесідувала оно бесідувало множына они бесідували І
ту такой маме цілий минулий час уж описаний але хочу Вам іщы
оповісти о єдній особливости женьскы формы єднины минулого часу можут мати іщы
єдну форму хоц я бы марже повіл же то вариянт до была
єс дома была єм дома в тых двох примірах в женьскым роді
минулого часу В першій і другій особі єднины речене єм і єс
можеме скоротити до остатнього звуку і получыти з часословом Што нам з
того выйде Бесідувала місідувала сато варта запамятати же в єднині В першій
і в другій особі маме дві конструкциі того типу я бесідувала або
бесідувала єм при чым тота друга може мати скорочену версию бесідувала м
Бесідувала с і ту хочу іщы єдно додати тото же она скорочена
версия выступує в женьскым роді в першій і в другій особі єднины
то лем товды коли єст по часослові бесідувала м бесідувала сле з
той причыны же порядок лемківского речыня може быти дост свобідний тото єс
і єм можеме дати і перед часословом Тото єм зробил Тото єс
зробила товды коли лем попереджуюче слово кінчыт ся на гласний та скорочений
вариянт можеме дати і в мужскым роді і в женьскым роді і
в середнім роді тотом зробил Тото сробила іщым не голоден іщы с
не хвора такєм дівча любил якє до ня пришло і вельо вельо
інчых Але тото скорочыня так уж жебы скінчыти тему скорочынь можеме хоснувати
і в теперішнім часі гардем дівча голоднам як поділ ґачы якосис дішол
до себе І жебы м дішол до себе хвилька перервы а по
перві підсумую днешнє моє гаданя Лем тресну сондзе за люде ге я
моя до замаі Лемківску молодист Самарґе Молосимонем Татраково Яцівы твена <unk>ene лемківску
молодист Аварґе Молос симо ниґрапоязів давена гея гоя ся бач <unk>eo<unk> ге
гоя кусапе ватайте лемківску молоде самальґешы молоды таця бра поезія та вена
найначує буждапе ватайте лемківску моде самальґеш шы молодым таця бракує з Йоана
наготує Оних те погляды гея гоя огляды гей я го яйкы уж
далібалькы лемківскы молоде стамальґе бо нас мала дальпа лем найна з Моций
масы перш баталькы лемківску молоде Самальґе понас мала дальпаця Лантавена Лемка з
Моцує выда янд над налад пролянто нида І витайте поперві куз єм
дыхнул при музыці ну барз скорі то Може не до кінця м
дыхнул але при музыці сестер Бочнєвич Обіцял єм до перервы даяк підсумувати
моє днешнє ґаданя хыба зачну од того же синтаксис єст найтяжшом частю
языкознавства Я свідомий того же кус інакше на штоден бесідуєме і предшыткым
зато же влияня польского языка на лемківскій барз великє і часом чудне
нам ся здає чом мали бы сме правильні по лемківскы речы Я
Лемко а не Я єм Лемко Я Голоден а не Я єм
голоден я Хворий ани я єм хворий Ту варз хочу подякувати нашому
постійному слухачови же зачал тоту тему написом барз обшырного Майля Я надію
ся же м кус тото вам Пояснил хоц мам свідоміст же язык
то жыва обшыр то жыва структура яка розвиват ся ден по ден
хто знає може при наступній провірці стану лемківского языка і языкознавці ствердят
же формы Ям ты єс сут натілько уж стандардом в лемківскым языку
же будут нормативны лем як товды чытати Русенка мы бідны уж з
діда Прадіда то духом хоц будме богаты Мы сме бідны од діда
прадіда Ци сме бідны од діда прадіда но што ж язык то
язык Іде своім путьом Де піде і де ся буде находил за
парунадцет парудесят років не знаме Най лем языкознавці хоронят го на тілько
жебы ішол єдным путьом а не трьома ци <unk>раз То был языковий
гокус покус в радию лем фм бесідувал Демко Трохановскій Демко ЕТ ЛЕМ
крапка фм чуєме ся о тыжден Языковий гокус фокус Ци бандуристы скрепчут
бандуры А може компері Чом нам бити Руслами Што мают спільне теля
і дівча Ци можеме вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньословяньскій а
днес є уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што
ся находит на швецкым стилі чом дотеперішніх віґруючых мобільюк інсталюют емпцы файлі
доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового совчеру і аплікациі Кєд
хочеш ся дашто о тым дознати сухай авдициі языковий гос покус значыт
знай язык і вчы ся гокус покус