Языковий Гокус Покус #108 - 6 X 2013 - Tworzenie przymiotników
Еп. 108

Языковий Гокус Покус #108 - 6 X 2013 - Tworzenie przymiotników

Опис епізоду

Odcinek 108 „Językowego Hokus Pokus“ dotyczy sufiksów w przymiotnikach, zwłaszcza tych, które służą do tworzenia przymiotników od rzeczowników. Prowadzący wyjaśnia to na przykładach takich jak formy od słów „żelazo“, „sława“ czy „głód“ i pokazuje, jak z podstawy wyrazu oraz końcówki powstaje nowy przymiotnik.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компері Чом не
мож мам быти Русинами Што мают спільне теля і дівча Ци можеме
вылічыти грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто
лемківскій Одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым
столі чом дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют темпы файлі доступ до Фейсбу та
майля і інчого сітьового совчыру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати Сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай язык і вчый
ся гокус покус Витайте Дорогы радийослухача з той страны Демко Трохановскій в
языковым гокусі покусі в радию ЛЕМ фм зас барз мі приємні до
вас бесідувати тым більше же пишете Домя до языкового гокуса покуса як
напримір пан Роберто котрого могли сте почути в языковым окусі покусі пару
тыжнів тому Пан Роберто писал о хоснуваню проблематичного о чым єм бесідувал
в тамтым тыжни яєм і о хоснуваню той конструкциі серед Русинів Словациі
Вказує ся же і там тота західньославяньска конструкция уж входит як норма
до бесідуваного языка Хоц як знаме з том нормом то так не
до кінця зато же бесідуваний язык має дуже більше свободы Зато тіж
ліпше нам в каждым языку бесідувати як писати З другой страны добрі
же маме тіж літературну версию языка зато же він она пильнує той
правильности і уж то думам ясне долше боронит ся од влияня часом
барз неправильных елементів то і так вшытко до часу зато же коли
бесідувана норма стане ся уж так розповсюджена же буде тако єдином но
Товды языкознавці скорше годны єй приняти до літературной нормы Але то уж
сут высшы проблемы языкознавства я остатнім часом достал єм іщы єден май
од нашого слухача якій ненапрасно на урлоп іде бо і товды глядат
і думат над новыма темами як бы зачепити в языковым гокусі покусі
Ема і так речу загальні о придавниках і однесу ся до нього
думам м за тыжден Але завдякы тому майльови стратил єм бодай цілый
ден начыт не стратил так ся бесідує приємні і ефективні провюл єм
м ден на тото жебы провірити суфіксы придавників і така буде днешня
тема Уж колиси сме бесідували о придавнику в языковым окусі по кусі
але лем припомну же придавник має свою основу і має кінцівку ий
або ій напримір білий синій Задачом придавника єст до окрисліня назывника дополніня
інформациі о ним так як напримір назывник Дім є дост шыроком інформацийом
та коли поіме высокій зелений Дім та одраз знаме о ним дакус
більше А коли уж поіме высокій зелений дідів дім та можеме сой
уявити великі з того дому кольор а і до кого приналежыт Але
зато же уж колисим бесідувал о придавнику на тепер тілько теориі о
самым придавнику Помалы будеме переходити до його флексийной структур і як уж
єм рюк має основу має кінцівку мягку ци тверду але має і
суфіксы і якыма придавник твориме Окрем того доповім іщы же придавникы можут
быти одчасословны можут быти одназывниковы але можут быти тіж од придавниковы о
чым зараз речу на початок возме сой суфікс н так єдно н
і при тым назывникы слава желізо не мама іщы мужского роду най
буде напримір голод Жебы од них створити придавникы поможе нам суфікс н
і кінцівка придавника Памятайме же береме під увагу основу даного слова Коли
до основы желіз додаме суфікс н і з придавниковом кінцівком достанеме желізний
так само і з слав суфікс н славний голод тіж суфікс н
голодний Застановити можеме ся над інчыма примірами коли в основі назывника маме
вкінци н то такы приміры як істина хосен корін гостина ціна осін
Ту діє тот сам принцип До основ додаєме суфікс і кінцівку і
выходят нам придавникы Істинний хосенний корінний гостинний цінний і осінній Часом можеме
думати же суфіксом в такых придавниках єст двойне н одраз сові ні
ту суфіксом єст єдно н а лем факт же В основі на
кінци выступує тіж Н та здає ся нам же оно двойне Тото
само тыкат ся слів <unk> одміны якы мают ставний суфікс Н в
залежных одмінках напримір імя рамя ци племя ци тіж іх новійшых сучасных
формах о і ту буде уж видно імено рамено племено І ту
в примірі придавника буде мати єдно н з основы і єдно н
як суфікс іменний раменний двотрираменний ци тіж племенний І на конец того
Ны повім же єст іщы єден принцип творіня придавників то приміры коли
можеме придавник сотворити од назывників з суфіксом ніст Іст планніст достоменніст з
якых піддавникы то будут достоменний планний або другы торжественний божественний До ґрупы
суфіксів з Н можеме тіль зарахувати такы суфіксы як АLн напримір абсурдальний
ґеніяльний ґлобальний придавникы з суфіксом АН по твердым або мягкым деревяний соломяний
ци оловяний при нагоді той ґрупы придавникій з суфіксом Н вартат спомнути
такы приміры як напримір ґраматычний якій іде од назывника Ґраматыка думаме примір
выміны в основі к на чы ґраматыка ґраматычний з другой страны такы
назывникы як унія ци велия і одназывниковы придавникы унійний ци велийний в
якых єст захована гьота з основы Но добрі наступна ґрупа суфіксів то
Ф і Оф До якой можеме іщы додати лив Але того хвильку
приміры з суфіксом ыв то будут милостивий учтивий ци може дакус архаічне
Добролюбивий Ту одраз приміры з суфіксом лив такы як щестливий вражливий ци
тіж бесідливий Маме тіж суфікс оф якій може выстувати по тверді по
мякій або по єйоті по твердым согласно буде то бронзовий кольоровий дощовий
по мягкым гостовий нульовий стильовий жолтньовий а по оті бойовий радийовий ци
трамвайовий наступна ґрупа то придавникы з суфіксом ад пирщатий бородатий баюсатий пляскатий
ци бріхатий Маме наступну ґрупу і ту увага то сут придавникы якы
походят од уж створеных придавників помагат ту суфікс ав по мягым і
потвердым напримір глупавий глухавий рыжавий де джерелом были бы інчы придавникы глухій
глупий ци рый або мягій вариянт синявий чорнявий ци білявий од синій
чорний білий А коли сме уж при одпридавниковых придавниках мож іщы дати
приміры придавників з суфіксом увад такы як Дурнуватий хоц ту речу же
тот суфікс він дост продуктивний зато же і ту навяжу до початку
авдициі о майли нашого слухача о примірах волюватий і горувати як в
народній приспівці Гора гора горувата моя мила волювата То єст акуратні добрий
і інтересуючий примір продуктивности того суфікса сам не знам си б повіл
Горуватий одачым хоц може уж о дакым же волюватий Най буде То
іщы може зо дві ґрупы тых суфіксів перша яка здає ся мі
о а може одзаду повім барже популярна в украіньскым языку то суфікс
Енік Він правда выступує тіж і в росийскым але певно ліпше го
знаме з украіньского то такы приміры як біленькый тихенькій а в лемківскым
языку може єст іх і більше але я нашол маленькій ци дорогенькій
но може і здоровенькій В тото місце в лемківскым языку барже розповсюджений
є суфікс іс іц або іцк Ажебы так дурно не звучало так
якоси космічні то подам приміры сут то здрібнены формы придавників такы як
білісій біліцькій зеленісій зеленіцькій але і до приведеного маленькій якій іде од
придавника малий створиме формы з тыма суфіксами маціцій або мацій яка уж
подібна єст до короткой нереґулярной формы придавника малий то єст Маці Но
добрій час нас жене я іщы мам паруб ґруп тых суфіксів лем
так скоро повім же можеме створити придавник величезний можеме створити суфіксами іст
або аст гористий подолжастий Плечастий гей ной перейду ґу остатній Днес омовляній
ґрупі то є суфікс К або ні Послухаме кус музыкы бо уж
певно мате дос мойого гаданя а по ній вертаме до суфікса С
Нобрима рецияк красні ся на рашы красні ся параш як Красні ся
бараш Красний ся барашы Красній ся прож Брасніся просиш ся варажыша мой
боты ся найшо жате моли жаде моли іщы іщый де до газу
при везыфа дают так нам повідают мальды і витайте по перві находиме
ся в языковым о кусі по кусі в радию Лем фм і
днеска бесідуєме о суфіксах придавника о єдній ґрупі іщым не бесідувал зато
остатня ґрупа є то ґрупа од назывниковых Придавників з суфіксом Ту маме
три роды проблемів Значыт в єдных примірах основы од якых створено придавник
не зміняют ся в другых остатні согласны выпадают а в третіх выміняют
ся на Інчы Ту хотіл бы м звернути вашу увагу на кус
інчу реалізацию як в польскым языку Зато тіж лишыл єм сой тоту
ґрупу на сам конец жебы ю дакус детальнійше омовити назывник з основом
закінченом на д як Белград його одназовниковий придавник белградскій ту нич ся
не змінят а в порівнаню до польского языка в якым ды з
основы переходит в дифтонґ дзы бельґрадскій в лемківскым і тополучыня д і
с наступний примір основа закінчена на т назывник карпаты або студент одназывниковий
придавник карпатскій студентскій польскым языку мали бы сме ту уж перехід в
ци карпатскій студентскій ой ту наступний файний примір коли основа кінчыт ся
на С такы назывникы як поліся ци одеса з двойным с а
припомну же бесідуєме тепер о суфіксі С К значыт і там єст
С в результаті коли твориме придавник од тых назывників з того вшыткого
остає нам лем єдно споліскій ци одескій Але маме і такы приміры
де в Од назывниковых придавниках выміняют ся звукы основы Прага і праж
скій выміна га до жет ци Норвеґія норвежскій выміна є до жет
При нагоді хочу повісти же маме і такы приміры де основа кінчыт
нам ся на жы або шы Там очывидні они остают Париж парижскій
Шариш шаришскій ой ту мі ся припомнула єдна справа місто Перемышль і
придавник од нього Перемышльскій о чым барз часто забываме зато же в
польскым языку буде пшемискій зупрощеном ґрупом согласных Но і маме іщы такы
приміры де основа нам кінчыт ся на кы або чы ту акуратні
проходит выміна на цанок саноцкій ткач ткацкій рыбак рыбацкій Гей і так
коротко плюс міну самоєм Більшіст суфіксів якы сут помічны при створіню одназывниковых
придавників здає ся мі же нанеска то буде тілько Але верну до
темы о тыжден буде там більше примірів буде більше того што любите
найбарже значыт жывой жывой бесіды Пробачте же неска так кус теоретычні але
і якыса передмова до той практикы все мусит быти То был языковий
гокус покус бесідувал Демко Трохановскій Радийо Лем фм Демко ЕТ ЛЕМ крапка
<unk> і на днес то тілько Трімайте ся тепло чуєме ся о
тыжден <unk>orы А може компери чом нажеме быти Русинами Што мают спільне
теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів был колиси східньословяньскій
а днес є уж чысто лемківскій одколи нашы предкы мали уладу вымовы
што ся находит на швецкым столі чом дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют темпы
файлі доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового совчыру і аплікациі
Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус
значыт знай язык і вчы ся гокус покус