Языковий Гокус Покус #124 - 16 II 2014 - Krótkie przymiotniki
Еп. 124

Языковий Гокус Покус #124 - 16 II 2014 - Krótkie przymiotniki

•

Опис епізоду

Odcinek odpowiada na pytanie słuchacza o krótkie formy przymiotników i o to, czy mogą one pełnić funkcję przysłówków. Prowadzący wyjaśnia też historyczny rozwój form krótkich i długich w językach słowiańskich, podając przykłady z lemkowskiego, polskiego i rosyjskiego.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус фокус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компері Чом не
мож мам быти Русинами што мают спільне теля і дівчы Ци можеме
вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто
лемківскій Одколи нашы предкы мали ладу вымовы Што ся находит на швецкым
столі чом дотеперішніх віґруючых мобілюк інсталюют Ем ци файлі доступ до фейсбука
тамайля і інчого сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати сухай авдициі языковий гос покус значыт знай язык і вчы
ся гокус покус Витайте Шановна Радийосуха Чез той страны Демко Трохановскій Радийо
Лем фм Недільний вечер крас недільний вечер в радию лем фм бесідую
крас за то же не ліє і як на лютый як на
половина лютого то мож бы подумати Же уж весна пришла ци приходит
і неодолга беме мати літо Так принаймні вшыткы бесідуют але міся штоси
здає што си мє так в колінах ломит што симятом деси іщы
в голенях свялит но а то може Значыти тілько же сурова люта
зима іщы ґу нам приде заміст вступу але мал єм інче на
думці а якоси треба было проґрам зачати Внеска хотіл ом ся однести
до звіданя єдного зо слухачів і зато заміреном Схоснувал слово крас І
не іде ту о само слово крас красний красні якя іде од
красоты і все описує назывник ци подію гм одраз ся оправдам кра
іде од красы потім од того од той красы основане было слово
Красота але не о тым тіж хочу низка бесідувати Доперы займу ся
звіданьом од нашого слухача пана Петра мі ся здає же хыбаль першы
і раз пан Петро до мія пише Кєд злі бесідую тото мя
поправде пане Петре так ся так дякую за вашы звіданя о што
іде в звіданю Пан Петро пише же чул колись в языковым окусі
покусі тему о короткых придавниках о короткых формахы придавників такых як крас
І то іщы не звіданя бо пан Петро звідує Ци тоты короткы
формы приданників можут быти тіж присловниками ту іщы дочытам кінцівку того Емайля
Я не філолоґ але так мі ся здає Ну што жы кєд
не філолоґ то тым віже мя тішыт же звертате увагу на такы
языковы дрібничкы шырока тема яка ся Звеязыкова культура доцінят такы поставы і
бесідує о тым же од того зачынат ся правильне хоснуваня языка коли
найперше подумаме Ага тото так а тото так То лемківко до того
Вашого остатнього речыня вертаючы до короткых форм придавників найперше припомнуйме собі саму
структуру придавника і кус його істориі Отже в старославяньскым періоді в языковым
періоді очывидні мали сме два роды придавників Была то коротка форма і
долга форма Ріжнили ся тым од себе же долга Форма мала єту
на кінци І як бы зрівнати мы знешніма формами маме коротку форму
здорів і долгу форму здоровий одраз лем припомну же коротка форма придавників
была старша як долга форма Але з часом Коротка форма такой цілком
заникла а нормативном стала ся і такой єдином стала ся долга форма
придавника з Йотом в кінцівці в пізнійшым періоді коли з праславяньского языка
выкремлювали ся і выокремлюют ся доднес поєдны языкы кус інакше ся тото
розвивало в деякых языках напримір в росийскым языку короткы формы сут доднес
хоснуваны в окрисленых припадках очывидні в нащадковій формі остали В польскым языку
то такы формы як весул Бґодзєн здрув певєн а іх полны ци
долгы одповідникы то Певны здорови годны весолы подібні і в лемківскым языку
кєд іде О тоты приміры до днес маме короткы формы такы як
голоден я голоден годен здорів О ци може іщы мі ся спомнуло
вшыток тот остатній примір вшыток здає ся міжа нин ним мат неска
долгой формы долгого одповідника Но і жебы не лишати тых примірів так
самых собі спрібуйме зложыти з них речыня Я не годен того зробити
я голоден буд здорів і з тым остатнім приміром може о як
бы мала дітина повіла Я уж хлоп зіл єм вшыток полуденок Но
кєд бы тото тота дітина была хлопцьом І то тілько коли бесідуєме
о короткых формах придавників в тым старым старшым іщы старославяньскым думаню бо
з часом в лемківскым языку короткы придавникы достали нову функцию Як уж
єм повіл на початку авдициі крас хвиля крас Лютий придавник крас коротка
форма од формы красний але она має своє специяльне перезначыня днешні короткы
формы придавників того рода мают Вказати мают таку задачу жебы вказати як
най більшу ступін як овісти якости того придавника часом як така еґзаґерувана
пересаджена уж форма і хоц може на примірі придавника Короткой формы крас
а што так не видно але маме подібны приміры звязаны з кольорами
Коли діти ся діганяют придут домів на полуденок дашто зісти такы цілы
червены може м повести але с червін весном Коли трава зеленіє будит
ся природа до жытя і тото трава уж така барз зелена можеме
повісти але выросла зелін трава А може винен єм на початку реч
же бесідуєме ту о якістных придавниках то значыт такых якы в безпосередній
спосіб окрисляют характеризуют прикметы осіб звіря трослины предметів зато будеме бесідувати ту
выкольорі даного предмету особы рослины в формі якости долгости шырокости і так
дальше Зрештом кєд уж бесідую О шырокости долгости тіж Маме долгы формы
долгій шырокій они можут окрисляти своєрідну прикмету предмету особы Руслины зіряте і
зато можеме зробити з них короткы формы Перед нами долж дорога в
значыню барз барз долга долга до границ фізычных можливости Можеме ся з
ньом змучыти Зато самоокрисліня же она долга не было бы аж так
не давало бы нам так додуманя як хоснувана форма долж Маме тіж
шыр кєд єст і долж і кєдны при дорозі і дорога може
быти шыр але шыр дорогу нам зробили через село Підсумуючы може быти
крас хвиля зелін трава квас ябко а кєд хвиля може быти краста
може быти і Быт хвиля Но і вкінци припомну же маме сіданя
од пана Петра ци такы придавникы можут быти присловниками Як певно знате
якістны присловникы твориме од якісных придавників так як од придавника красний створиме
присловник красній од зелений зелено Червений червений Червено брыдкій брыдко шырокій шыроко
і вертаючы до заданого звіданя Думам же не вшыткы того рода короткы
придавникы можут мати функцию приславника Напевно Крас буде такым приміром же мож
хоснувати го функциі як присловник гнеска в церкви співали крас Крас то
єст красні присловник в одріжніню од крас хвиля то єст Красна хвиля
і ту крас буде напевно придавником Але задумую ся іщы над інчыма
короткыма формами придавників з якых можеме зробити короткы формы присловників Бо коли
стоіме в церкви на великден найперше полунушниця потім утреня потім літургія та
часом сой думаме Але долж то значыт певні чорт нам за ухом
сідит і там підповідат Але долж в значеню же долго або коли
страшна спека неє чым дыхати повіме Але горяч то єст Так як
значыня як функция приславника горячо зато ту певно бым ся згодил же
того рода деякы придавникы можут тіж быти приславниками хоц повім вам же
підхід языкознавців До того рода проблемів ціл час еволює ціл час ся
змінят зо школы знаме з основной школы певно знаме же придавник то
така част Мови яка одповідит на звіданя якій яка якє Хоц такы
критериі мают свою дидактычну ціль та єст дост непрецизийна бо тепер підхід
до того рода в проблемі ся кус змінил і в тым моменті
языкознавці ділят части мовы подля іх функций зато думаня о Крас долж
горяч як о присловниках може конец кінцьом діти ґу тому же будут
они придавниками Але то справа підходу запераючы тоту тему в даякых ситуациях
Короткы придавникы можут быти тіж приславниками і тотілько перед перером дякую пана
Фетре за звіданя была нагода припомнути тему короткых придавників в лемківскым языку
а я мам іщы єдно звіданя од нашого інчого слухача але то
уж по музычній перерві яка буде кусічка звязана з тым звіданьом і
з тым проблемом Послухайте чудову музичку іво Йорку бы Будойо мідати мо
На нім каждий лемові але і то была музичка а Послухати языковый
гос покус Демко Трохановскій радийо Лем Фм До перервы бесідували сме о
короткых придавниках кус о долгых тіж так лем на ранці спомну же
в приведеній співанці мали сме тіж таку архаічну уж форму придавникы циґаночка
молодая гей тота Йота в придавниках в долгых придавниках лемківскым языку остала
лем в мужскым роді молодий а женьскій рід буде мал днес форму
молода середній рід Молоде Але з том співанком звязана і друга тема
яку внеска хотіл бы м о якій хотіл бы м коротко повісти
другє звіданя звіданя о масиміляцийны процесы так ся мі здає і о
влияня польского языка на лемківскій як повинни сме бесідувати я стоял на
пристанку ци я стал на пристанку Думам же одповід мож было найти
в співанці яку сте слухали в перві як тота Циґаночка Стояла думала
ани стала Думала Зато памятайте же маме стояти часослово інфінітив стояти ани
стати я стоял я стояла я стояло і повім же то в
польскым языку зуніфікувала ся форма стать і стоять в лемківскым языку Доднес
сут то два ріжны часослова гей єст і корін інфінітива стати але
днес барже Популярны сут формы остати хыба же маме вертану форму то
єст стати ся Зато памятайте бы часом ся нам путат Стало ся
і ся уж не одстане Але Оно стояло тото дерево стояло при
дорозі І так ся стало же впало Ей і гниска буду помалу
кінчыл дякую же пишете бо барз файны темы присылати єст о чым
бесідувати єст над чым думати я одраз перепрошу І інчых слухачів бо
до вашых звідань тіж дійду але помалы помалы Жебы дахто не подумал
лем же лем о вас бесідую часом даяка тема єст на тілька
актуальна же треба ся ньом одраз заняти не мож ждати зато вашых
звідань ся кус назберат Но добрі наднес Барз дякую жычу приємного вечера
приємного цілого тыжня мы будеме ся чути неодолго уж о тых ден
То был языковий окус покус бесідувал Демко Трохановскій пиште на демко et<unk>
лем крапка фм і слухайте наше радийо Більше прось не мам Языковий
гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компері Чом не мож
быти Русинами Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы
Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи
нашы предкы мали ладу вымовы Што ся находит на швецкым столі чом
дотеперішніх віґруючых мобілюк інсталюют Ем ци файлі доступ до фейсбука тамайля і
інчого сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати
сухай авдициі языковий гос покус значыт знай язык і вчы ся гокус
покус