Языковий Гокус Покус #136 - 15 VI 2014 - Anna Dudycha i czary
Еп. 136

Языковий Гокус Покус #136 - 15 VI 2014 - Anna Dudycha i czary

•

Опис епізоду

Odcinek 136 programu „Językowy Hokus Pokus“ łączy opowieść o Annie Dudycha z rozmową o etymologii i dawnych wierzeniach związanych z czarami. Punktem wyjścia jest susza w Muszynie oraz ludowa plotka o dziecku, które miało sprowadzać deszcz, a całość pokazuje, jak takie historie kształtowały miejscowe wyobrażenia o pogodzie i magii.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компер Чом бити
люса Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы чом
Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи нашы
предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым столі чом до
теперішніх відруючых мобілюк інсталюют емпы файлі доступ до Фейсбу та майля і
інчого сітьового совчыру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати
сухай авдициі языковий гокус покус зничыт знай язык і вчый ся гокус
покус Витайте шановны радийо слухачы з той страны Демко Трохановскій Языковий гокус
Покус в радию Лем фм в радию Лем фм нажыло зас зато
кєд мате дяку вштурити своі два слова до мойой днешньой бесіды А
і слухате премєру языкового куса покуса то єст неділя вечер о <unk>
вечер запрашам докоментуваня ци на фейсбу ци через ЕМА місце демко ЕТ
лем <unk> крапка фм ци може через комунікай <unk>ea текстом словами і
Кєдмати таку дяку і змогу можете і тіж через скайп до мене
задзвонити лоґін радийовий Лем крапка Фм Уж в тамтым тыжни ні в
тым тыжни але в середині Властиві на початку заповідал єм же днес
в языковым гокусі покусі буде тема чарів маґіі не до кінця може
провіреных але осудженых <unk> червця <unk> рока в Мушыні на В шыбеничній
горі або як днес в Мушыні бесідуют а тото акурат єм провірял
або там єм до школы ходил бесідуют же під шыбеницьом ся называт
тота Гора спалено Анну Дудиху І з той причыны коли вієм радийо
лем фм нажыво то был бо дай же віторокєт мя памят не
заводит кузєм зачал о тым бесідувати Но але бо соркы Лемківскы босоркы
не дали мі темы м до кінця довести бо ато світло в
бурсі згасло а то штоси компутер не хотіл ся получыти з інтернетом
потім інтернет был але штоси там не зграло но то свідчыт о
тым же босоркы То може нашлідство той Анны Дудихы або сама на
Дудиха деси там не хотіла жебы правда не взріла ден так ци
так Вертам днес до той темы зато же языково мам пару думок
пару такых річы о якых хотіл бы м дакус оповісти но але
од початку Чом Анну Дудиху засудили Рік <unk> был барз сухій і
горячий сонце барз палило і то уж долгій час Люде бояли ся
же кєд дощ не приде но буде лем єдно голод голод голод
і не вроджай В Мушыні бо тамале там буде ся днешня акция
діяла было барз неспокійні люде уж зачали бесідувати А єдном з головных
тем была тема хвилі Погоды то значыт краз погоды як бы сме
в днешніх релиях повіли бо ся мож перед хыжу на балькон ци
будде на озеро піти і Спокійні провести свобідний час Но ні товды
за дуже тепла за дуже горячкы спека была великым великым проблемом єдна
з тем головных тем товдышніх Мушынян навет ся молили о дощ В
церквах і в костелах но жебы принаймні пару капли сплыло жебы дашто
зачало роснути І так было же єден працівник з суду вертал акуратні
з старого Санча ци як Лемкы бесідували просто Санча Вертал домів до
Мушына і стрітил інчого пана і вчас той бесіды то другій пан
оповіл же зато дощу неє бо єдна Пані єдна жена всушыла дітину
і завісила під ґонтом І зато коли ся ужы на дощ коли
уж дощ має прити коли уж ся заносит хмары такы дощовы зачынают
уж ся зберати ґу собі і уж праві має ляти Она тым
том дітином хвіє так міцно же аж ся хмары розходят Но тота
мож повісти га тото поплітаня мало такій результат як то поплітаня же
одраз ся рознесло по місті по Мушыні Одраз зачали ся якысы рухы
досліджыня што ци ци ци то правда ци неправда Но жебы то
дощ пришол а памятайме то єст кінцівка ХХ столітя зато но ріжны
річы ся товды діяли і в ріжны річы люде вірили І о
тым о тій сушеній дитині о тій сушеній дитині уж ся так
рознесло же зачали глядати свідків напримір сына Анны Дудихы котра мала бы
тото тоту дітину сушыти і потім бы розганяти том дітином Хмар Но
і тот сын же подібно малы засвідчыти єдному з присутных в тій
бесіді же так мало нибы быти Но зато хм што ж Выслали
по Анну Дудиху вояків жолнерів Она станула перед судом Бою ла же
нот чула о такым чемси же так люде гварят Але то не
она і она якоси сойне припоминат хто єй о тым бесідувал Як
то было і так дальше Но але власти так проформа казали заперти
Анну Дудиху до вязниці під ратушом і зараз зачали єй скаржыти По
перше нашли ся свідкы напримір єй сынова яка втекла на крижівку з
малом дітином зато же Анна Дудихо до Дудиха подібно єй гварила же
не Вышли за ньом як втекло на кыжівку хованців то сут такы
чорты діябли якы сут в звірятах або або входят до звірят напримір
до чорных котів жебы жебы они дедеку шкоду робили людям Но і
то нас сынова так тіж Зачала бесідувати а окрем того же штосив
так барз барз до мушыны тягнуло же барз тяжко было ся і
з того вывести з той з той охоты жебы до мушыны піти
Але добрі Варию жвыльку зато най буде перша співанка тіж буде родом
спекла весна і грішна дівчына В пеклі Ішло дівча на выгоду Ішло
дівча на вогоду під залену заґраду під залену заграду на свого ного
зло тыкві нашло злотый квіт Стало совіт Стало собі він цілит Єден
вінедзвило Єдене звило Як сонечко сходило Як сонечко сходило другій вінец звый
вінец вывило о як ся служба зачала Як ся служба зачала Третій
вінец звило Третій вінец звыло О як ся служба скінчыла Як ся
служба скінчыла Пришол дньому умладенет Пришол дньому умладенет дівча дівча дайвенец дівча
дівча дай вент не памяти мій ванец не памяти мій венец боти
лемі і ладенец Боти не міц Быти не мій младенец Бо ти
не мій младенец але спеклавы зренец але спеклавы зренец Почым же сня
познала Почым же сня познала же с ня красніі назвала же сня
красній назвала Пошатаньскій породзе пошатаньскій порондзе Ей по твоім походзе і по
твоім походзе як ю хватил тапоніс як ю хватил тапонійс понад горы
понад ліс Понад горы по натліст нести ня горами Нестиння горами айно
нести дрожками Айно нести дрожками А як пришли над пекло А як
пришли над пекло Боже Боже як тепло Боже Бозе як тепло А
як пришли над врата А як пришли над врата запукали на брата
запукали на брата Брате брате о твормі брате брате о твормі Бо
я не сут яскомі бо я не суско мі Што ж так
тяжко несете што ж так тяжко несеты же отви радска зо тви
радзкажы Не сутіло і дусу Не сутіло ідусу покутуват з ньомусу покутуват
з ньом мусу А як пришли до пекла А як пришли до
пекла посадил єй до кресла посадил єй до кресла Дайте лі смо
глупы Дайте ліс мол пиц най ся учыт з нами жыц най
ся учыт з нами жыц Єден пугары пила Єден пугар выпила а
білий пламень пустила білий пламень пустила І Булгары пила Іулгар випила синий
пломень пустила синій пломень пустила третій Булгар пила третій Булгар випила уж
червоний пустила юж червоний пустила застолічек ся єй дала за столічек ся
дала карты листы писала і до маткы єй слала Матко матко маш
там дві Матко матко маш там дві котры ліпше еякомі Котры ліпше
еякомі Тиня была брезином Тиня была абрезином Мене быют тернином Мене биют
тернином Тиня была палицьом Тиня была а палицьом А гывня бют з
молицьом а гывня бют з мололицьом До церкви сня спирала До церкви
сня спирала а до корчмысня зберала До корчмысня сбырала іщез сяня апитала
І щез сяня апита ала Чым ся красніу браала чым ся красніу
браала До загороды до хыжы Анны Дудихы штораз высылали люди жебы провірити
што она там має Но і выслали такых жебы дашто жебы дашто
найти ту іщы повім же зсынула Анна Дудихы тота што втекла перед
ньом на крижівку бесідувала же Анна николи єй не дозволила войти до
коморы де Свекра тримала молоко і робила масло но то уж ся
зачали глядати наступных свідків напримір сусід Анны Дудихы повіл же Она своіма
чарами одберат молоко коровам Но і зас зачали глядати зачали глядати глядати
глядати пішли до ізгороды але повіли лем тілько же в коморі нашли
<unk> і <unk> горця молока А окрем того же якы варихом зачали
там сігати до того молока то же были там было там дуже
дуже верхнины сметанкы Но на тото повіла же так пан Бог дає
Штоправда уж потім якы мала зараз перед смертю як уж мала вмерати
повіла як тото робила чом інчы коровы не давали молока нияк або
мало а єй коровы были дост плідны Зато же кляґаным сиром опікала
ци смарувала печений хліб опіканий хліб і так два раз на місяц
а іщы копрів кус довала і тото давала істи корова Так повіла
уж уж при кінци свойого жытя коли кат ся і зідувал і
так уж было єй вшытко вшытко єдно Але іщы окрем того о
што єй оскаржыли Было такє оскаржыня вол такій свідок жен єден пан
оскаржал же брат його жены вернул до Мушыны по тридцедвох роках вернул
жебрако Но і такій як зачали ся звідувати чом хто то винен
він повіл же то Анна Дудиха зато же купала го в єдній
бочці зо своім сыном і давала на нього На них двох суві
бычары сына долгодбум ся мусіл іщы входити в деталі так ци так
з той причыны тот пан вернул потім по тых тридцетвох роках бідний
і голий до Мушыны і тым оскаржыл Анну Дудиху іщы было Едно
судовий писар повіл написал в сумі же коли Дудиха мала быти быти
уж страчена прилетіл одкальси заяц І тото потвердило барз барз вельо люди
А коли чытали вырок уж кінцьово вказуючы єй на смерт зас ся
тот заяц явил деси в околици люде хотіли го зімати але заяц
Позайцю не было не было уж ани кус видно товды тіж відили
же коли босоркы чарівниці ци такы но підозрены особы мают проблемы Товды
приходит сам діявол з ада і в виді зірятя так напримір як
видітого заяця іде тым босоркам ци чарівницям помоч но то уж Конче
же так повім то уж было вшытко з тым заяцьом жебы Дудиху
спалити і я бесідала з початку же то было <unk> черв <unk>
р єс іче другє джерело же то бы два <unk> <unk> червця
<unk> р Куз єм ся зачал задумувати на тым чоміс така ріжниця
в В джерелах Так ци так но но хоц то <unk> дни
Но чекайте то може ріжниця товдышня медже двома календарями Днес не будеме
в тото входити так ци так спалили Анну Дудиху ебеничній горі або
як днес в Мушыні тоту гору называют піт шыбеницьом Но добрі Поів
єм історию Анны Дудихы но то тепер певніст дате аж шом акуратні
в языковым гокусі покусі О тым дознате ся уж по наступным маґічным
не до кінця чыстым чымси што пришло до єдного дівчатий вкусило Яс
балага селі Яс балава селі блишу ловя дешу о Вяжа Лемт блисю
<unk>eararera Лемкови вывірало <unk>eora А на Лемску не знати не знати А
на лемку не знати не знайшы гормати лем рішы гормати лем пишу
вырмати вырвати Лем пишу вырмати лем рішыт вызвани лем пишу вырмати вырвати
Сухатоязыковий окус покус нажыло в радию ЛЕМ фм бесідує Демко Трохановскій Тепер
поніздуєте ся або мя Чом акуратні поюл єм тоту цілу долгу історию
о Анні Дудисі в языковым гокусі Покусі Уж бесідую зато же зачал
єм думати над тым чом акуратні Анна Дудиха То єст конец ХХ
столітя Но мож повісти но назвиска серед люди іщы не были аж
так популярны бесідувало ся на Ланьо спід горба не знам Петро з
за Рікы і так дальше і так дальше Ату Анна Дудиха од
чогоси тото мусіло ся взяти Но і здає мі ся же взяло
ся од того што хочу тепер повісти Отже маме в ріжных славяньскых
языках такє часослово як дудлити дудлити або дутлити часом дулити што значыт
цицати цицати або наприміры в сербскым языку пити просто з горця пити
просто з згорнята або з будчого своіка што там маме під руком
Окрем того іщы цицятий значыт пити безпосередньо з якысого там горця цица
ци інчого ци будчого інчого так же маме уж тото дудлити То
уж перший Перший наш троп якій іде до Анны названой Дудихом Маме
іщы Інче в сербскым тіж діалектычні дудолити ток голосно бесідувати шептати ту
слово од шепту од тых чарівниц од тых босорок ту тіж бы
м находил чом акуратні мушыньска Анна з кінця ХХ ст назвала названа
была Дудихом то раз Зачал єм глядати в мушыньскых актах но джерела
в джерелі чом акуратні або інакше за што Анна Дудиха была Засуджена
но і в тамтых часах треба мати даяку причыну і записати ю
в актах І маме в мушыньскых актах озяла кому давала до шынку
і ґарцуф ту маме тот троп питя з горців одповідала же небожце
зімбянце дала Бриштвано і зачал єм глядати дальше за тым Бриштваном то
єст слово якє в польскым языку бо в такым были мушыньскы судовы
акта написаны має принаймні зо дві етимолоґіі з німецкого якы што бы
мало значыти то єст такє зіля на груди або на кашляня ци
на даяку хвороту коли кашлеме то єдно і другє мал бы то
быти Дудник по польскы Дзєнґєль Дзєнґєль тост така дудник така рослина яка
акуратні тота одміна росне медже інчыма высшых В частях гір може не
аж так высшых але барже любит горы і вільгітны обшыри І зачал
єм так сой думати но так Дудник по польскы Дзєнґір Анна Дудиха
Но і фактычні за того Дудника уж нераз оскаржали о босорство Я
тіж з молодости памятам бо коровым пас по лісах і полях тіж
мі казали того Не рушати же або то попече або то штоси
інче зробит і там корів тіж не грати не гнати Так ци
так тот дудник то уж наступний троп од чого Анна звана Дудихом
акуратні так єй так назвали Значыт Дудлити то по перше пити Дудник
по другє може дудлити Дудник то єст пити тот Дудник зрештом днес
барз популярна принаймні в Польщы деси там єст палюнка З Дудника хоц
мож повісти же то барже не ходит о запахіо смак колиси было
то зіля барз обшырні барз популярне при лічыню І правдоподібні од того
Анну назвали Дудигом Припомнул лем же мусіл єм ся добрі наглядати бо
так коли знаме морков петрушку ци даякы овочы не знам винничкы Ябка
грушкы то уж то іщы даяк собі тото асоциюєме Но коли уж
іде о такы Ны барз заавансуваны Зіля напримір Дудник і певні купету
інчых якых не знам ани называти але знам же тоси там они
або роблят або або в молодости казали мі іх нерушати то акуратні
єм з тогопольского Хоц тіж уж архаічного бриштвану якій днес в польскым
названый єст Дзінґєльом не нашол єм же то єст акуратні Дудник Не
знам ци ся зо мном згодите бо дудлити Дудник і Анна Дудиха
може акуратні Ся од того вывадит то лем такє Моєны дакы моі
досліджыня іщы певно буду іх Но Но провірял долше бы м я
тото барз але то барз Н заінтересувал В каждым разі Вриштван уж
і в польскым тот з німецкого м не фунґує Одраз мя так
зацікавило тото же акуратні Бриштван Тота рослина бо його єст там одмін
купету направду вельо же акуратні тот польскій Бриштван Дзєнґєль был тот што
акуратні росне в Карпатах Был причынком до засуджыня Анны Дудихы Хоц наведе
до кінця так ю назвали а оскаржали о вшыткы інчы можливы провины
або глядали люде Вытлумачыня чом тот дощ іщы не зышол Но то
так то я пущыш єдну родом з пекла співанку бо наконец мам
іщы кєдуж така тема мрочна маґічна родом З столітя од босок і
чарівниц то іщы мам для вас єдну днес несподіванку а тепер серенча
і шатанец кус інча версия того што перше співала Аґнішка Коробчак І
сварівка поругу Безсереру закраду Бессере руса краду Неділа там жолти то солотам
і ре за цило тобі реці Бішой толе Ділько лівко дай бенес
ділько лівкой Не домяте міди на гет то спекла ос звадес боты
свекла возване очым же святу слова Оже свято креко слова же свято
Позналам тя вом родіскым Оле над ве озе мозей антелозей антеґло братя
То што там дає Сд же отверан каже тже в отверат каже
што злучыт на сел душ Шо і діво што на пекло сужыво
што на пекло сужыво калифоря заріти жома пекло зо напекло з Ізек
Спіова Серенча О пеклі і о єдній прогульці дівчын до пекла Яж
лем повім же тото Е дудлити мало інчы формы а повім нич
перейду до закінчыня Же тото дудлити може одтриманя од того цицаня і
одтриманя што чогоси в ґамбі потім перешло власні до дудіти значыт давати
звук або грати на дачем предовшыткым на трубі напримір дудах І од
того по мойому ся тото взяло хоц вы дудувал цілу фляшку молока
тіж од того ся вкінци бере Тепер мі ся якоси так мы
скояріло тото часосово дудувати вы дудувати в такій і в такій формі
бо такій єй так єй знам І потім од того іде іщы
дударик дудар то єст тот што выдує в тоты дуды ци в
трубкы або дудар тіж тот што выраблят дуды або інчы інструменты но
але мал єм іти ґу кінцьови Но то іду Слухайте днес маґічна
тема днес така тема родом з самого пекла Яс так спостеріл вкінци
чым єст языковий гокус покус Може дайме сой спокій з языковым але
вкінци єст іщы гокус Покус Повім вам же я дотепер думал єм
же то єст такє в байках предовшыткым якысых з західніх взяте коли
діти ся балят в чарівниці в чари і в тото вшытко інче
і заклинают Не проклинайт лем Заклинают жебы змінити том кыйом том патыком
дашто не знам жебы з капелюха з калапика выскочыл заяц Може тот
заяц одудиха не знам іщы але бесідуют го кус покус І товды
тот заяц выходит гей Но або якы інчы чары ци барже днес
як забава Но і ту засім ся зачыдувал од чого іде гокус
покус хоц гнеска гокус покус вглядат барз але то барз невинні та
має інче походжыня Отже походит з часів реформациі реформатскых рухів в Німцях
коли то протестанты якы бы в залежні од віроісповіданя ріжний спіхід до
переходу вина і хліба в кров і тіло Христа туж тоты тоты
В тоту спору не будеме входити тоту доктринальны споры так ци так
в тот спосібы протестанты кус перезывали католицкых священників якы бесідували <unk>rt<unk> Меі
І так скоро бесідуючы не повідали гокус покус гоґес корпус меі гокус
покус штоси в тот спосіб то істото што во східніх церквах має
світ як сіє єст тіло моє і сія єст кров моя то
прийдіте ядите сієй єст тіло моє сія єст кров моя то од
того ся взял днешній невинний гокус покус І здає ся мі же
помало буду кінчыл такы може тіж невинні Дуже єм ся сам дознал
при нагоді річниці Анны Дудихы лем припомну <unk> червця <unk> рока остала
спалена в Мушыні на Шыбеничній Горі або як днес в Мушыні бесідуют
на горі яку звут під Шыбеницьом І повім так хыба штораз барже
Буду ішол тоту сторону языковых кусах по кусах мо такых поєдных тем
такых де єдно слово Зачынат мя інтересувати зачынам ся задумувати над єдным
словом єст Більше Но што ж перешли сме цілий проґрам од Анны
Дудихы і чом можливе же была названа Дудихом од питя Од питя
з горця бо цицаня Од може Дудника од того зіля Бо може
од того Пришло питя Но тото зіля барз В горах а практичні
лем в горах популярны так іщы і я сой те придумам ци
тота Анна Дудиха тай Мушына вкінци єст кус ниже положена ю горы
окружают там де попрад ся лучыт з Мушынком о зрештом туж тоця
пінча тема бо там Орину Павлишак Стлича в столітю Зачали топити вкінци
і тіж спали Мушыні Но уж до того не буду Вертал так
ци так Што ж то зробити Спали ану Дудиху з причыны такой
же было горяцьо зато я лишам тоту тему Мам надію таку же
днес і Вам было горячо з причыном рочной маґічной і Босор О
якій ту буде придавник Босорка босор каньской темы но ничым Подумам то
был языковий окус покус в радию Лем фм нажыво бесідувал Демко Трохановскій
мачуєме ся Отожден в неділю вечером Тримайте ся тепло Языковий гокус покус
Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер Чом можнут пити ту самы
што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы Чом Кыів
был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы
мали ладу вымовы што ся находит на швецкым столі чом до заперішніх
віруючых мобілюк інсталюют емпы файлі доступ до Фейсбу та майля і інчого
сітьового совчеру і аплікация Кєд хочеш ся дашто о тым дознати слухай
авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчый ся гокус покус