Языковий Гокус Покус #147 - 11 X 2014 - Історична політыка - Polityka historyczna
Еп. 147

Языковий Гокус Покус #147 - 11 X 2014 - Історична політыка - Polityka historyczna

•

Опис епізоду

Audycja zaczyna się od odniesienia do wydarzeń kulturalnych Łemków, a potem przechodzi do tematu historycznej polityki wobec mniejszości narodowych i etnicznych. W centrum rozmowy są pamięć historyczna, rola Instytutu Pamięci Narodowej oraz pytanie, jak rozumieć naród w sensie konstytucyjnym.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер Чом мож
обити ту самы Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти
грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым столі
чом до теперішніх вірючых мобілюк інсталюют емты файлі доступ до Фейсбу та
майля і інчого сітьового сочыру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати сухай авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчый
ся гокус покус Витайте дорого радио слухаче з той страны демко Трохановскій
Радия Лем фм нажыло і недільний вечер по <unk> огодині в языковым
гокусі покусі языковій авдициі не тяжко ся додумати же о лемківскым языку
Хоц трафляют ся і авдициі о інчых языках деси там ближе або
дальше в однесіню до лемківского русиньского языка Надію ся же сте уж
по выслуханю цілого Вікенду цілой нашой оферты яку сме Вам дали то
єст найперше бієнале лемківской русиньской культуры в Креници а од днес другого
дня лемківской творчой осены з прекрасным Концертом Концертами мож повісти бы і
вчера на Бієнале і <unk> днес на лемківскій творчі осени Грал русиньскій
барт з Пряшова Владислав Сивой Якого сердешні Здравлю хоц іщы николи не
мал єм го нагоды нагоды нажыло видіти наділ ся же уж неодолга
так ся стане Но шуж такє уж наше радийо же маме амбіцию
быти всяди там де дашто ся поважне русиньскє діє а то акурат
было барз поважне кєд посмотриме на криницкє бієнале де мали сме фольклор
мали сме сучастну музыку мали сме театр в русиньскым языку мали сме
науковий панель мали сме памят про нашых великых нашого народу на примірі
Епифана Дровняка Никыфора Но што ж най же тото буде введіньом до
днешньой темы Хоц тота остатнє што бесідую о памяти Был єм недавно
на засіданю Спільной Комісиі Уряду та Нацийональных і Етнічных Меншын в Міністерстві
Адміністрациі і цифризациі Єдном з тем яка там ся явила была тема
історичной політыкы в однесіню ґ нацийональным ци етнічным меншынам Но так был
єм там Тоту тему зачал як водне слово оповіл окрислил тоту політычну
выпробачте історичну політыку Представник Інституту Нацийональной Памяти будуж бесідувал може в скорчыню
ІНП по польскы тота абревіатура то ІНП Інститут Памянті Нови но і
як нетяжко было ся сподівати тота тема выкликала барз вельо емоций і
дискусий Чом Предовшыткым же сут ріжны історичны політыкы Лем же жебы ся
вгубити в тоту тему найперше мреба знати або здефініювати до кого односит
ся історична політика Предовшыткым чом я хосную такій такє названя Інститут Нацийональной
Памяти Зато же директор з ІНП якій мал водне слово на стрічы
в міністерстві окрислил же Тота памяты і тоты досліджыня якы ведут ся
Інститутом Нацийональной Памяти односят ся до народу в тым конституцийным значыню Ту
очывидні являют ся нам наступны темы што то єст Нарід правда Як
го розвинуто за те же маме ріжны терміны маме нация маме нарід
маме народніст Од того можеме розвинути дельо придавників нацийональний народовий народносний єй
што іщы но а деси там Єст іщы держава як ціліст Придавник
до того буде певно державний і очывидні звіданя яку історичну політику веде
напримір ІНП Інститут Нацийональной Памяти Зато бесідую же на Інститут державной памяти
Бо так як мі ся здає і так якы были голосы участників
дискусиі в міністерстві на тій стрічы якым на якій єм был были
такы же неконечні то мусит быти інститут якій занимат ся проблемами і
памятю і історийом акуратні того конституцийного народу Припомнул лем же што єст
конституцийний нарід записаний в Конституциі Польской Республикы то сут вшыткы громадяне Польской
Республикы так дефініює ся нарід но і ту зачали быти ріжны опініі
на тоту тему Предовшыткым Історична політика што то єст історична політика А
і чом акуратні я ся тым занимам в радию Лем фм Зато
же мам амбіцию занимати ся языком а акуратні тоты тота дефініция тота
не тот термін може быти ріжні пониманий в даякых розмінінях в залежности
од того де ся находиме Што повинна быти історична політика або якы
сут ріжны єй дефініциі Предовшыткым Но Історична політыка мат на своій як
свою задачу як свою ціль формуваня історичной свідомости Так то єст як
бы така барз універсальна ціль но але коли ся і ближе Призріме
та будеме видіти же неконечні може мати таку барз чысту ролю Но
тото што повіл урядник з ІНП на стрічы в міністерстві то же
на примірі Польщы історична політика єст барз плюралистична так в демократичных державах
Што мя напримір барз тішыт такой каждий може крывати формувати свою історичну
політику но але як бы і здефініювати то І ту замірено послужу
ся вікіпедийом Зато же хоц то не єст наукове джерело але і
то такє джерело акурат в тым примірі же каждий може дописати свою
дефініцию зато і замірено прочытам Вам што написане вікіпедиі же історична політика
то єс послухуваня ся демократычным соспільством власныма інтерпретациями подій з минулого м
жебы напримір осягнути даяку свою політычну ціль Окрем того може то быти
свідове діяня такє тіж барже загальне і універсальне жебы в народі уж
тепер буду минял што то єст нарід жебы в дакій ґрупі люди
побудити тоту цікавіст і загубляня ся в історию але тіж окрем того
може то быти не інтерпретация істориі і ту уж доходиме до такого
моменту же тота інтерпретация може м быти ріжна Така до того можу
доповісти тілько же Інтерпретуваня істориі в рамках історичной політикы може служыти на
примір но такій ціли жебы єднати дану ґрупу єднати нарід правда но
але як то ся односит до Лемків О хвильку постарам ся підкрислю
барз субєктивні накрислити Предовшыткым держава што то єст держава Інакше думаме о
державі і о державности і о людях якы жыют в державі в
европейскых державах інакше напевно в ЗША То лем так жебы сопоставити два
ріжны моделі Европа являт ся можу речы барз Консервативным підходом до розвиніня
дефініций державы же то в великій мірі буде барже Держава то єст
якій політычний підмет даного етносу Ту воджу замірено наступний термін етнос то
єст етнос то значыт Не єст то конституцийний нарід напримірі Конституциі Польской
Республикы і то маме в Европі а в ЗША де такого домінуючого
етносу бы такій такій такій і хыба в більшости в Европі де
держава яка єст зліплена з вельох етносів народности І там кус інакше
тот модель выглядат вертаючы до Европы Но і барже до Польщы до
польскых реалий На тій стрічы в міністерстві постерели ся барзы сторона представників
украіньской меншыны і хоц не представників Спільній Комісиі але Але зо стороны
ормяньской же уж не буду ту входил в деталі але Ту было
видно в тій дискусиі барз горячій зрештом же сут інчы выміры історичной
політикы Было видно тото в тым же Єднак тото тота дефініция яку
повіл пан директор з ІНПС інституту Нацийональной Памяти была мі ся здає
барже скєрувана на успокоіня же тота інституция як і державны власны власти
не ведут політыкы той історичной політикы лем як польского етносу Но добрі
Але то уж Друга справа тамкус ся посварили То нас не буде
тото нас не буде Забарз аж так інтересувала Так ци так історична
політика односит ся до якысой обшыри до якысой памяти до якысой істориі
даной ґрупы люди Но і ту Речу же хыбаль найдете він такого
мудрого на тым світі жебы Зєднал думаня вшыткых людити по перше а
по другє не мал в своім заміріню быти лем по єдній стороні
Бо якысу стороню се мусиме мати як іде о памят тоту предовшыткым
історичну і зато там была барз барз велика свара Нобрі ны плюс
мінус ся мі здає же уж знаме што то єст історична політика
історична памят і може тота сама політыка до чого має ввести Уж
єм повіл же єст ріжні дефініювана але напримір од історичной політикы Залежыт
тото якы будут будуваны памятникы Як будут якыма іменами будут называны улиці
якы будут сталы музеі і што в тых музеях Історичных музеях буде
ся находило гей Зато Тота історична політика єст істотным елементом в односинах
до менш І може натепер з кінцю пущу єдну пісню Петра Мурянкы
зрештом котра деси там кусічка до історичной котра могла бы быти єдным
з модельом історичной політикы а поперві кус о історичній політиці в тым
русиньскым лемківскым аспекті Старий урміш трьох сынів кройстырви Русинів предодвіря різблене за
вызве сам в порогах слистане тухів оци спомя гы словами ця тыве
одозве Кєд на брыкло матир нашы дни і вечеры уж заєдно лем
зимны і пістны Час до світа ся брати і ти сенсой глядати
Час і дохыж привести невісту А де моі соковы Ту в обыстю
віцьовим одпелечат стерослы уж діли Ту хотари прадідным вкраютым нашым рідны вырусначу
подобу носили Прото знати без мене же выбрати соліжены вымусите в поконі
і роді жебы пак ся несло в каждий кут повернесло жебы м
не чул ся дома як злого діі Ты найстарший мій сыну перше
пут в Лемковину Тутернина фуцкове та своя Не види в кіношрай але
мі ся тат стає Землю найти в ним зо спокою Середущий мій
цину Ты ся пер вясів щыну Деторыса одала чыкы Ід на спиш
ци на шариш там сой найдеш то пары смоглолицю русиначку завлацы Наймолодший
мій сы Ты ся выбер в краіну насуюч підкарпатску Чуду Де порла
Синє небо підперли Там русинкы як кревін Так і сітрішы Рано вчас
дому пішли до лісові глядати писаной куполудню пусоду соковиків молоды Отця очы
провели русавы Де осі смутали уж і сніг задуяла а урвішів як
нема так нема старіут сиркы ци гын сталі далеко Не женійте цялийте
знаємы такєт ден ся допали Ни оддалек од селен входит тохыж найменьший
сыночык веду няню невісту Украінку сірчысту Буде кому заперті вам очы Скороди
на свитаню лем пробудил ся няньок в двері туркатсы серед уж Як
жыєте гыбі татку веду слецну словацку На вас спокій на сон вас
рядустий Ден не минул як летит од заходу сын третій сын найстарший
тот сын первородний Йоню Веду вам ляску ци крувану як блязка проню
в роді вам пуды як выдны Старий урвіш трьох сынів Кровіскы рви
Русинів предоблича закличы і реты хутім з тырі звіти Іду сон ся
літи дай не мійде цьыня звыты хут єм стари звіти іду сам
ся целіти на і не міне ся лем яви Но і мусіл
сам ся женити недовріючы своім сынам Днес бесідуєме в языковым окусі покусі
О історичній політыці то мій барз субєктывний погляд на історичну політику з
ждом сама історична політика може быти дакус субєктивна можу повісти же неконечні
мусит то быти барз особистий погляд поєдной поєдного чловека на даякы історичны
подіі але може то быти барз ориґінальний погляд даного підмету на пермін
державы даякой соспільности на історичны подіі Але як і вшытко і історична
політика мусит мати свій початок мусит мати предовшыткым або найчастійше мусит мати
так званий заложытельскій міф Так напримір В Польщы єст хоснуваний такій погляд
же вшытко зачало ся пяст такодія правда нихто го деси там в
істориі не записал але найправдопомнійше тот пяст колодій был тым першым якій
заложыл якій заложыл ци розвинул Польскій нарід Серед Украінців было то думал
хыбаль крищыня Руси в <unk> році зато же уж о кілько я
памятам давно было то кєщыня Руси тепер уж рідко коли мож стрітити
такій термін такє названя бо тепер то уж крящыня Украіна але одобєме
ся кус од Украіны на пілніч кєд іде о столиці Бы напримір
Росия в своіх історичных атлясах хоснує погляд же першом столицьом Росиі То
так в великому Польщыню так ся бесідує о істориі напримір в тій
красі основной школы же першом столицьом Росиі был Кыів Допіро потім Росия
ся перенесла до Н до Владиміря потім потім потім до Москвы і
так дальше і так дальше Но і мы маме такы заложытельскы міфы
Думам же хыбаль найбарже знаным з тых заложытельскых місів єст білохорватска теория
же мы найперше найперше были білыма хорватами гей но ту може быти
в тым дашто правды там деякы неє языкознавчы досліджыня бы на тото
могли вказувати могли підкрислям але не до кінця то єст провірене наступным
з такых речу Тых заложытельскых міхів або такых елементів істериі могла бы
быти што сам єм колиси чул місия святых слоиньскых братів кіріла і
Методия Так но вкінци они деси до когоси мусіли прити но выси
пришли на Карпатску Русь а кєд пришли на Карпатску Русь но то
мусіли прити до когоси Зато пришли до нас Русин То сут такы
елементы якы мож повісти залишают ся в заложытельскым міфі І кажда історична
політыка <unk> мож повісти барз шыроко тото вшытко беручы деси ся мусит
зачынати і од даякого моменту мусит быти крывана Окрем того тота історична
політика мусит ся сперати найліпше на даякых інституциях на даякій обшыри но
Напримірі нас Карпатскых Русинів В лемківскым локальным выданю напевно была бы то
Лемківска Народна Республика гей наша держава наша мож повісти єдина держава коли
сме мали в істориі яку сме мали ци ідучы Кус дальше бесідуючы
о підкарпатскій руси автономія не до кінця зреалізувана то сут тоты аспекты
котры деси ся там высторичній політиці завершают і будуют тоту свідоміст Зрештом
кєд підеме дальше уж до нашых можлисти сучасных часів крислиме днес мапу
Карпатской Руси гей ну то єст так як бы Крислити державу якой
николи не было Але она деси ся то такы мапы етнічны мапы
ци языковы мапы тіж завершают ся в тым жебы підбудувати або жебы
крыуувати тоту історичну політыку Значыт не все тота історична політыка як в
примірі більшых Од нас більшых напевно од нас не мат таку такій
неґативний аспект Чом Зато же о кілько мы Русины бы будуючы уж
ІІ столітя ІІ столітя своі еманципацийны а аспекты нашых основ нашой народности
робиме тото в дост Повіл бы м в дост мирний спосіб но
бо історичны політикы кєд посмотриме напримір на барз зложены односины і історию
Польско украіньску польско литовску Бесідую акуратні о тых подіях якы сут в
нашій части Европы ци нашій части Карпатской Руси ци польско словацкы они
сут дуже легшы І так само деякы аспекты з істориі сут выбераны
історичном політыком зато в школі я николи ся не дознал же был
шос такій як акция Вісла николи м ся не дознал же был
атак Польщы на Словацию николи м ся не дознал же Были якысы
там провины в рамках І світовой войны зо стороны Крайовой Арміі З
другой стороны кєд посмотриме на украіньску сторону там голублений і выношений такой
на алтарі і степан бандера котрий абсолютні бы не міг ся найти
в будякій позитивній на політиці з польской стороны можеме сой посмытлити на
історию Підкарпатской Руси де там найперше анексия з мадярской стороны потім де
через навет част част Русинів было приняте як освободжыня част даякых як
Русинів як анексия і тото вшытко складат ся на ріжны виды історичной
політыкы Так ци так здає ся мі же Мы Русины хыба маме
і так дост мирну тоту політыку дост кляровну дост чысту же не
мусиме ся аж так стыдати свойой істориі може то зато же сме
не мали свойой державности николи а відомо тота державніст і Реляциі і
односины медже сусідами за границьом барз часто выкликуют ріжны неґативны справы но
Але то уж тото миня Верну іщы до той стрічы в міністерстві
де была де была порушена тема історичной політыкы Я там м повіл
дост здає ся мі лагідні же історична політика то домина великых історична
політика то така політыка і така част і істориі І політыкы де
бют ся великы того світа а мы все малы деси там остаєме
ззаду Зато здає ся мі же найліпше креувати Позитивний візерунок позитивний вид
нашого народу Не будувати барз розвиненой історичной політикы хоц она все деси
там на фоні мусит быти а іти попросту вперед не озерати ся
на інчых Запрашано хыльку перервы Лемтя моя кыжо лем моя кыжо лем
моя кыжо лем зордитьо моя кыжо Водна справа лека біда Не мож
нас хліба лем лівай беркы лем лівай беркы Лем золь вас мой
барґы лем золь мі вас мой бырґы І зас по перві витам
дехановскій языковым окусі Покусі в радию Лем фм нажыво днес Стараєм ся
Вам повісти як подля мене выглядат історична політика кусєм привіл пару джерел
не до кінця тіж провіреных але так як і вельо єст дефініций
історичной політикы Мі ся здає же коли історична політыка Креувана єст в
барз позитивным сенсі то єст має як головну ціль збудувати єдніст даного
народу єдніст даной нациі она товды сполнят свою ролю но але коли
она ужы Фальшує історию і то замірено фальшує но товды можеме ся
уж зачати бояти З другой стороны як уж єм повіл сут ріжны
історичны політикы залежні од того з котрой страны ся смотрит то єст
так як Певні нераз сте ся або з сусідом посварили або в
школі побили м на перерві так і всесет малежы гей мы мали
рацию Зрештом од того ся тіж войны зачынают Зато тіж подля мене
Історична політика Так але лем в тым неутральным універсальным аспекті жебы єднати
бо і я за зєднаньом Дорогаты о слухачы то был языковий гокус
Покус бесідувал Демко Трохановскій Дякую сердечні же сте днес были зо мном
і рекомендую слухати языковых кус покус На будуче як і слухати радийо
Лем Фякую сердечні же вам доброго вечера тримайте ся тепло Языковий гокус
выкус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер Чом мож бити ріса
што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы Чом Кыів
был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы
мали ладу вымовы што ся находит на швецкым столі чом до теперішніх
віруючых мобілюк інсталюют емпы файлі доступ до Фейсбу та майля і інчого
сітьового совчеру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай
авдициі языковий гокус покус зничыт знай язык і вчый ся гокус покус