Языковий Гокус Покус #149 - 2 XI 2014 - Rusińska ortografia i standaryzacja
Еп. 149

Языковий Гокус Покус #149 - 2 XI 2014 - Rusińska ortografia i standaryzacja

•

Опис епізоду

To druga część rozmowy z Mychajłem Almanaszijem, poświęcona językowi rusińskiemu i jego standaryzacji na Podkarpaciu. Gość opowiada o swoich pracach, zasadach ortografii i materiałach praktycznych dla osób piszących po rusińsku, a także o prezentacjach i odbiorze tych działań.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус фокус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер чом можнут
бити ту самы Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти
грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на шведскым столі
чом до теперішніх віґруючых мобілок інсталюют ембы три файлі доступ до Фейсбу
та майля і інчого сітьового сорчыну і аплікация Кєд хочеш ся дашто
о тым дознати слухай авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і
вчый ся гокус покус Я Русин єм Народний Корінной Русин од Карпатской
Руси Я не є політичний не є політикантон в русиньскови але люблю
своє засвятити І жебы доказати што Русины є Русины што были Русины
і є іх не можно не признавати то я зробил собі тому
проґраму Чы была добра школа на Подкарпаті Такой на Украіні школы не
было як буде на Подкарпаті выроджены в котрым році <unk> ропікарпатску Русь
іщы в рамках ХХ до ту час барз доменета так Я ся
в часку школу святу до школы ходил Я конціл два класы в
причехах а потому же пришле Мадяры і я продолжыл будярскє але вже
в <unk> році Я поступил в ґімназиі коли мі было <unk> років
то я жостал ґімназистом касю Касі Але потым тож не то не
закончыл ґімбазів бо пришли рускій Витайте дорого радийослуха чыстой страны Демко Трохановскій
то єст радийо лем фм і проґрам языковий го кус Покус Чули
сте перед хвильком пару кавальчыків з інтервю якє зачали сме надавати В
попереднім проґрамі языковий гокус покус была то перша част бесіды з выдатным
лінґвістом языкознавцьом з Підкарпатской Руси паном Михайлом Альмашійом В попереднім проґрамі помалы
од загальных справ переходили сме до тых барже языковых Пан Михайло повіл
о трьох своіх працах днес <unk> Но і очывидні дашто о підкарпатскым
стандарді русиньского языка Запрашам на другу част бесіды конец практичной роботы журналістам
Я зробил його орфоґрафічно орфоепічний в є окремі є орфорефіфльор і орфоепічний
Муд обєднали Ідаєме лем ся в транскрипциі Оту о тот в скопках
я пишу Як чытати Отут як писати Та што все такы ну
не великы але практичне все ну дає орієнтиру каждому хто пише по
русиньскы як то таш о такыма чоты материяли робили Ну шохіт то
лише <unk> примірників з каждого Бо то нам дал один депутат коли
вже кончал ся його мандат депутаты мали шы грошы то нам давно
<unk> примірників грошы Може послали Америку же был запросис з Америкы Таку
не купили від нас дальше є пославу Прагу Карв Університет Карль нихто
дознал ся про то і цут мали одно студента То той студенту
жебыл звязком жебы не студа Мадяре забрали в нас Хоче ми Румунами
щы дати комплекты бо там є тож русинкы до Пряшого Стаю До
Пряшава я ся не дал Бо не было Мы в Пряшові не
мали Но так вытепер будете мати Професор Маґосєр был у мене коли
ся не было на тисвятоно лише был електронный вариянт зроблений То він
заказал десят комплектів Ям лишыл десят комплектів неохрамы стоят Бо йому треба
каже для бібліотекы кат буде центральной бібліотекы буде выстока но але є
выпонесите но бысте мали ну попередньо кєд маґу си Прийде бысол прийти
єму понотую сі другу літературу Так што о така справа товды мы
зробили презентацию в межах Областного обща Духновича были та презентаци бо ініциятором
кодифікациі было турисо Духнович Од і конференциі проводили все і всі члены
комісиі то были члены Духновича і опсо Духнове ся по тому і
грошы знайшло Так што мы зато пролили з початку презентацию себе прокликало
його стає в себе шыроко авдиторів м не кликали Бо были мы
не хотіли то презентацию зробити о бы были вада споры Што так
треба а так треба бо то же не конференция ци презентация готового
материялу Тут маєте іха наша позиция Но потома была друга презентация в
Мукацю жупаны Народна Рада Подкарпатскых Русинів всяди одобрит Юрдо далевысоку Оцінку ну
всяди любит ся ся книжка ну по краймі для нас і Мадяре
хотят тоже так робити як мы хочемо ваш ташо Мы врахували елементы
декє бы вашых нон нашых русинів Словакы Ледистовым поглади Біли ленстов ви
з того видил Біли з єм резбы по дворо День ден піли
ден товариів прохвадил выхводил Як вас подля той ґраматикы і подля того
правопису реалізує ся альтернация давного О як Подкарпатска Русь підкарпатска ци удкарпатска
Русь Подкарпатска Но але маєма Ще такый вариянт де у мармориш там
дено угорит скажем кунь но кунь ва там вуль стуль вы зробили
такый компромис Бы ґрафему не міняти у Але мукачівскій центральный диалект має
и Тому на устаме дві точкы і мароморжы коли чытає собі най
собі чытає у а ті другє най чыталь собі ю Ташыґрафемо у
є Дві точкы лише добалиш оддаєдаме знати што і такый є тихытый
є той вариянт Зробовала кодифікация ІІ сте доли сте до кодифікациі просто
же буде ся оснуватий уст двома точками Так І пояснюєте з тым
же просто же най собі мара морож чітат так як собі чітат
проститу ся буде чітато так і будут знати же лем же Першый
вопрос такій все коло кодифікациі просто ся мусит взяти єден діалект просто
і тото остатній мусит ся приспособити просто тому же піде ся подля
того да яка зашла Но але при кодифікациі літературны языка Не може
быти полівариянтност не може ты образац оден образец нале пошыкано оден єдинственний
компромисол із двоточы А то на тот ґу тому тіж сут принципы
коли достам подібрує вопроз же і це становит просто жевдых основатій та
буква Зас є проблем для мене зас є проблем в тым же
тото локальны буквы кєд к просто кіт сяту буде хоснувати уз двома
тышками або оздашкы видам што мешы не робим Я знам же не
але хвалю же чы то може быти Ци тот не был тім
проблем в тым же мали бы сме зачати робити просто і на
дакых обшырусиньскых основных правилах кодифікациі то так што я хоцу Вам доказати
Я продолжу Вашу думку Коли мы робили над тыма материялами то мы
слідкували за ходом Ту є роботу Вас во Словаці Анна Плішков мене
всі материялы Аны Плішковы є і Копорова тоже І де шу нас
мно сходит си Я много ну наприклад коли я был пришвіновной конференциі
то зокрема Копорова говорила што наприкляд суфікс ічкы ічкы Треба брати не
словацкоє ічкы точку а ичкы русиньскоє давно етимолоґічне і в нацийоналізуют як
середнє и середнє правиль та ш і тому вырахували тепер правопис голосных
приголосных звуків ХХ і так дальше як іх там мы дуже мно
абы мы солпали і Словакам як жы І з Лемками мы сходиме
ся во многых случях тото наше русиньскоє ісконноє ы І вы і
Словакы так кажут рускє Руслова Слова Русины Русины сон Словакє Русины словакі
Лемкы Русины тото і мы ы то єто Ідыхраси під послідній номер
народных новінок я достал і там плішкове пише што на Подкарпатю під
вплывом украіньского языка ы перед глухыма іде на І но наприкры Микайно
Рукы Сыны Ну тото што м злонків рук але си мухы ухы
ногы ногы і так дальше не так пишеме но але каже є
што в Закарпаті допускают і украіньскыє і ну в громади си пишеме
ы нашой есконной ташы Та шат мы і дальше бробиме у мене
є один пакєт сыхы де я пишу своі завіткы а ся думаю
а сє будеме думати як бы то щы было ліпше А коли
говориме што наближыня має быти то має быти наближыня але наближыня може
зробити коли іде масова публикация літературы Одну і другів одмін літературою шмы
виділи а там так а там так і туди оно може ну
є казати Но дифузорно може перейти несильственно а так як самособы самоодсебе
буде проходити цей процес долвы тотале долгі рокы бо што маґот ся
казал Коайни зробити русиньскы коайны но то є штучноє то думаш тяжко
йому ся приняти Але такым образом штобы мы наближе вели Ото ті
елементы граматичны елементы дехі Бо лексика і лексика лексику ницьо не зробим
той в примірі іспаньского языка арабского языка анґлийского языка норвезкого языка та
сут тіж ріжны стандарды выдазня лексика є специфічна для каждых діл чым
здоган на приголес Чого здогода Вече Цого здогоня За то треба коли
воти вже были мати все вариянты і вы нам бы треба одну
таку конференцию зыбрати нов конференция буде На дальшы ріґа а я думам
же Плішкула О закличе і вас просто бо буде <unk> років од
нашой кодифікациі і буде ся робити языковий конґрес Хоц дам мну закладати
просто і з Лемковины і так дальше люст жебы ся бесідувало і
о тім о наближуваню простору так Языка просто наближных позиций Я зато
І зато Я кажу мы мусиме публикувати на основах нашых нормативів нашу
літературу бо наші поеты пишут кло як хоче Іже тепер пришто до
того один до мене поет пришол то ви спочатку казали Я пишу
як хоц то моє діло Отут бы у мене я лю до
книжкы а як я передуму позицию А єм кажу всяку літературу яка
печате подає ся корекциі коректура Без коректуры не мож оддавати літературу І
шевченко коректували і пуштно коректували і і великых украіньскых писменників коректували Як
бы як бы Шывценко виділ што Як його напечатали то він бы
нич не пізнал о тота автоґраф Шевченко Хосново і іх хосновал Ні
А і Здояк в малым пляні і зробити одын такый літературний є
не зна як є назвати ци то семінар поетичний семінар Ци то
Як іншу тематику скаже може у формі формі і конференциі може етап
розвитку літературы на Закарпаті Америка в є вже робил обзор прозы закарпатской
Ну поезиі не з є ся не зробил але хочу робити тоже
Єл мене один малий вариянт вже готовий коли мы утворювали союз писателів
Но тепер я віжу шырш круг розшырил ся писательскій Е провести І
зробити дві в сходовищу ІІ Техніка тихосложенія техніка Потому што нашы писменникы
ся не знают Ну ну ну ну ну ну ну вы я
не заєла по вашых терміноґіях Каже розмеры розмір стиха ямб хорей дактиль
онопельст енфібрахій і так дальше ріфма рифмовка ото дуже грішат нашы наші
поеты Кажем удумрит купє шыямбом Оже II рыдок Хорейом о Третьом редушыє
код інчым І получає ся кыкофония є білистых білистых Но то там
не має рифмы коли є тоника Тако силабо тоничний силабо слог тоника
тонус тоє чердуваня ударных безуданых Од мой дядя самых честных правил коданів
шутку за ні мог он уважат себе зоставі і лучше выдумат не
мог Так тото треба бо тут неє музыкы стиха Я коли давал
нашым композиторам писати русиньскы стихы на музыку они мали велику проблему не
суподал розмір розумієте Там більше складів там меньше складів а музыка хлаче
своє І тото было проблема великы зо біду Яси відума плот за
молодого а мене віддали згоді на старо заді доста Воземе змезди до
душу Везди до то змездира душу залізны грушу Бо выз дозвалит молоды
бы молоди на модошком брала на вербошком крова Поможыме пане Боже сього
ом собі думала цього ом собі Так то враз з моіма редакцийныма
колеґами Буґдано Ґамбальом і Петром медвідьом Проводили сме барз добрі час в
пана Михайла Алмашія як сте самы чули то выдатний і барз заанґажуваний
в розвиток русиньского языка чловек а я буду мал іщы для вас
єдну несподіванку в наступным языковым окусі покусі підсумуваня бесіды з паном Михайлом
Алмашійом і даякій бонус Бо то чловек вельох професий спортсмен музыкант дириґент
і іщы певно дашто найдеме Зато уж тепер рекомендую слухати наступний языковий
гокус покус Языковий гокус покус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компер
Чом они бити ту самы Што мают спільне теля і дівчы Ци
можеме вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж
чысто лемківскій одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на
швецкым стилі Чом до теперішніх віґруючых мобілюк інсталюют ЛПся файлі доступ до
Фельска та майля і інчого сітьового сорферу і епліка Кєд хочеш ся
дашто о тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай язык
і вчы ся гокус покус