Языковий Гокус Покус #150 - 2 XI 2014 - Бесіда з Михайлом Алмашійом - ч.3 - Podkarpacki standard rusiński
Еп. 150

Языковий Гокус Покус #150 - 2 XI 2014 - Бесіда з Михайлом Алмашійом - ч.3 - Podkarpacki standard rusiński

•

Опис епізоду

To trzecia część rozmowy z prof. Michałem Almaszijem w audycji „Językowy Hokus Pokus“ nr 150, poświęcona podkarpackiemu standardowi języka rusińskiego. Rozmowa dotyczy też popularnej gramatyki, słownictwa i porównań z innymi odmianami, a także jego działalności w społeczeństwie im. Ołeksandra Duchnowycza.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус фокус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер чом можнут
бити ту самы Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти
грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым стилі
чом до теперішніх відруючых модік інсталюю темы файлі доступ до фейсбука та
майля і інчого сітьового совчеру і аплікация Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати слухай авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчый
ся гокус Я Русин єм Народний Корінной Русин Подкарпатской Руси я не
є політичний не є політикантум русиньстри але люблю своє защыти І жебы
доказати што Русины є Русины што были Русины і є іх не
мож непризнавати Я зробил ся бы таку програму Чы была Добра школа
на Подкарпаті Такой наукореній школы не было якы на Підкарпаті Бывы роджено
в котрым році В <unk> році А по Підкарпатску Русь іщы в
рамках ХІХ Чеху Дату Парас барзо дума так Ясі в часку школы
ся причал до школы ходил Як ланців два класы при Чехах а
потом же пришли в Мадяры і я продолжыл мом Мадярскы але вже
раз в <unk> році Я поступил в ґімназиі коли мі было <unk>
років то я уже стал ґімназистом качы Але потым тож не по
не закончыл ґімназиі в бо пришли рускы Но але при кодифікациі літературны
языка не може быти полівариянтпис Што наприклад суфікс ічкы ічкы треба брати
не словацкоє ічкы точку а ичкы русиньскоє І з Лемками бы сходиме
си по многых служях то наше русиньскоє іспонує і вы і Словакы
так кажут рускы Слова Русина Словакія Русины словакі Лемкы Русины тото і
мы ы тоє то Витайте дорогы радийо слухачы з той страны Лемко
Трохановскій Радийо ЛЕМ фм і проґрам Языковий кусові Cor<unk>o чули сте урывкы
двох першых части бесіды з професором Михайлом Алмашійом днес на жаль послідня
третя част в якій наш гіст великій чловек Мудрый чловек выдатный чловек
оповіст нам о даякых прикметах підкарпатского стандарду русиньского языка але тіж і
о своій соспільній діяльности в обществі Александра Духновича Запрашам на бесіду Інтересує
альтернация Ë Вести вюс да Гей так так так так так так
так так так так так в минулым минулым часі так так так
так так так так так так так так так усе то і
здушкую як кажу отец Димитрий позносит мі як выкажете і є і
а здашку як туды та і выкруси не знає што што гол
виж медия бы дуже хотіл о книжкы были добры метрі кєд хочете
я Вам буду помагали мене як кєд міне послухайте Добре Сідайме за
компютер він ся за компютер найме префіксальну сястину префіксы Я єм лишал
клясифікувал префіксы по напрямках і клону ях то пояснял Одну годину му
посиділим кри а то не треба Не буде так як є Одказал
ся ну я тоды Тоже одказал ся од його помочы і ну
ну ни не поділяю єй о всю громадів Она не є ни
академічна ни практично школьна В граматикы я все казал нам треба граматику
одну граматку популярну яка бы была доступна для всіх людей Ося наша
популярна граматика ота жолта Оча Раково никник не каждий розуміє тоту высоку
терміноґію то высокы материі не розуміє та зато популярна має быти все
є популярна што каждий чловік є буде розуміти Є граматика граматична де
треба завденя ставити учыти учням і так дальше Є граматика академічна Хотя
Том мене одино на верху граматика етнічноруско языка огромна є порівняльна граматика
є різны граматикы яка нам треба зробити популярну бо людям было доступны
а в дум на основі того давай то розшыреме Та же Словария
до Словариі не приходжы стороник тошол нас же є много словарів зробленых
і я мал словар такій маленькый єден поп метро словари зробил Новын
Ниякых правил лексикоґрафіі не додержуй ся Абсолютно Тут ничого не є Дальше
місто того буде ти вступ Як хоснувати ся Словарьом Специфіка словарями дає
історию Підкарпатскых Русині слова <unk>Ñурі Юрий пише муже вєль Може Вам дал
має Маєт да Це словар як назвал діалектолоґічным словником не літературым языком
словником а діалектолоґічным то діалектолоґія добре представлена А што до оргоґрафіі правля
про пис там много порушынь дуже много порушынь Ну але добри Совромного
сю городний труд <unk> тис то є богатство розуміте Но нам треба
Я просил нашых хлопців я бы сам то робил нияним мало рук
Етимолоґічны слова треба Абы доказати же одкуда то слово проісходит і коли
знаме одкуда оно проісходит як не хуснувати ся Дальше слова синонімічны синонімы
синонімікы то же богатство В тых словах має быти всядонімічны ряд синомічный
ряд Депер ну цій граматичны орфографічный словар тепер каждий словарціл пише як
порівняльний словар розумієте Ну дуже один професор Прагы скоро університа был на
конференциі в нас то вюц дуже заінтересувал ся мойом лексиконом і каж
він дуже хотіл скоро видати Ну будут грошы то мі траве тис
гривнів То тис сторінок то бы два томы по <unk> старника Дой
такого типу слова ся не было нас Я тут уж лексикону крішаю
лише тієків є у шырокому вжытку Тош мы каждый день хоснуєме ті
слова Бы такых слов набрати мож тис десяткы тисяч а тош мы
каждый ден Бо яка же наука што ды слов достал або чловік
ішол до другой державы або мог ну говорити Но я беру так
до восмитися што буде моіх слов але то є каждоденний вжыток Хоц
і каждий і Серб найде своє слово якоє вжытку має неє то
єм од запозичынь з мадярского языка То я хотіл реєстрын Мадярскій зробити
по тому подумал ніт Кєд це называє нас лексикон русиньско славяньскій то
там Мадярантра неє місто Але я Вступі я дал поясніня котры слова
но взяли од Мадяр а котры Мадяре взяли од нас Тот я
там пишу протоділю много маєме німецкых слов тут были німецкі колониі Німці
принесли нам ремесло ремеслены перы предметы то вшытко німецкі є іх хто
пишу і тоже пишу тому ну всю характеристику дают ом полний аналіз
нашого языка Но я тепер пережела є здоругє было вы є мог
закончыти з електыком хто його закончыт ха як мені коломикі файно на
співаті агай коли мене на співачку породило ти ну і дали шмене
породила моя рідна маді ге прийшоло уголову Співонкі спі Співай доню коспівай
выселимош крой співай доню коспівай выселимош крой та лиш мене породила в
помлиску поклой за співамо співаночку за памято спій вою співаю всіх вас
з весельо спій вою співаю всіх вас весельо Поломийка Веселанко не раз
меді над Коли спулы за ридбом співаноцькій не переспівало ге гей што
ня мамка нагуціла як ня колисы Співаноцькій коломий вязанку з ник вяжу
Егы просітня заспівати я ся не оджу Співай доню поспівай весели ношкы
Вайденю співай стелиной Вайден співайсали ходіл ся звідати іщы прошо Явы Од
<unk> р дотепер был я тоє <unk> років Я был презедатньом У
мене в моі орґанізабль <unk> орґанізациі з районів То Воловец Свалява Мукачо
мукарскы рейон Передчєн Веноградово Виноградово Воловец Солява Мукач мукальскы рейон Передчын так
сім Ну у мене был такый стиль роботы што я проводил роботу
на місци Я ішол районі Там помагати Робил тих і обшы справы
але я ішол шобы орґанізациі были добрі Але по тому Мені вже
много років вісем <unk> років Я был тюту же тяжко захворіл три
рокы тому назад і мене я мал міхруінсульт І знайте я втратил
в фізичны силы Во так роботоску славно стяг ну тоты сульт мі
вернул мі ся до жытя нормально То я чудую ся як то
мі зостало перед тым операцийом о велику Обшем є перехуріл і я
уж не можу розізджати так Я леше хожу кітны повезуть як далеко
Піш іду кілометер пройду а дальше я не можу іти Пішком Ного
Стали а я был коли православный футболіст Я раз зборну Подкарпатска Подкарпатя
по Ліі цых сільскых колективів І был капітаном команды той то <unk>
років ротболу Так што я был добрым До вісемдесят років Я был
здоровий не хворів насморк всіх не было А коли мене зломила хворота
я утратил всю свою зроблю Коли м я мал <unk> два рокы
то я ся грал футбол за зборну команду професорів університета і зборну
студентів <unk> два річни я ся подий по ний в матч сыграл
Бо я маю десят років маю <unk> рокы педаґічну стару школьного і
десят років вуз вышы школы То єст в лоґістичным університеті тут Рудил
Но они ме не приглашали дальше є одказал ся бы Потія там
был дуже добрий бо я той славістичний уштет принюс русиньскій Дух Я
каждый каждый місяц чытал для выредавателів професорів і студентів лекциі по культурі
Закарпатя Я розлюбіл курс Культура карпатского еврореґіону є му такий спецкурс чытал
Таж ото я там є навчыл дітей писати дипломы роботы на тему
в Закарпатця От Я там был дуже потрібний чловік але тепер я
вже не можу хоц контакты маю з неми до конферециі ме все
приглашают так Но окрем того ососка я ся і был великій музыкант
Хоріґент мали были два церковны хоры один Світскій Хор і один мал
я русиньскій Академічний Хор де выспівали русиньскій співанкы чытрых голосы акапело Дале
співали сме славяньскій пісні сербскій што чутиш што чути чутиш Сербі натужний
Словацкє пісні вот моє Той хор тепер перестал діяти бо я похворів
ся не было заміны <unk> років безплатно без копийхы я той хор
руходил А сорок років был директором учытельской капелы учытелів Мукачівского ро Концерты
міжнародны остроі ну і так дальше Ташы мене інтересной было жытя Я
пройшол і практику всяку Товарисовшы я не доказал Тодя конференцию провіл і
просил людей абы мене освободили од товариса Духновича Ну і мы думали
думали кого І вырішыли што буде його головою продан із Выноградова продан
Юрий Юрийович продан Юрко і з семі орґанізаций районів його было найліпшы
орґанізаций Я в практику ввіл бы де сти хронику мали великы хроникы
турисо Духновиче Бо мене в проґрамі вже половена на компютері Істория товриса
Духновича у фактах і біоґрафіях розумієте но то тудици мы я таку
робил Ну наприклад Хроника діятист Опсо Духновича за третій квартал <unk> рук
той <unk> мы робили вшы написано то же є архів то же
не пропаде Я запрошу всіх просил од Хроника за друг квартал <unk>
рук І я коли то до того я выдавал храми буршуручку Хроникы
тоі тото я пороздавал Но по тому я додал дуже інтересний материял
але я вам не можу не ждати Де русиньскых школ я выдавал
такый журнальщык наша сторонка Народнопедаґічный журнал на поміч русиньскым школам Маме родин
то значы діти наші Ос образі русиньскы языка оддашто по велику копаню
істориі вірші Но і по тому каждий номер давал педаґічний опыт учытелів
наприкедаґічный портрет русиньской учытелькы Безик Марґариты Од яка на русиньска вчытелька што
наробили Тепер деякі творы проза подзнаком духнові си прозы Дуже Красны Дужекрасны
прозы вірші русиньскій Русиньска Гуманітарна Народна Школа і актуальны проблемы усокочыня природы
Статята Кабела або совчытелька дуже добро орґанізувала еколоґічну роботу в своіх русиньскых
школах Моя тото популяризувал Были бы грошы я бы тото Я свій
рішыл по одному примірникови буду но сем номер а то за свій
рахунок ся бы давал Но тотпер я пережелаю жебы той продан Юрий
бы провил мою линию бы моя традиция не пропала <unk>річны традициі Но
і коли концю звіли крихон беруй ся до історичный Очерк Очо Духновича
Кажу його половина компут єст Яси Морґасписых корпис Дорога ради слухача то
была третя і послідня част бесіды з професором Михайлом Альмашійом выдатным русином
лінґвістом языкоздавцьом спортсменом дириґентом музикантом і так бы мож іщы выміняти выміняти
і выміняти долго Надію ся же іщы даколи пан Михайло буде гостьом
нашого проґраму А днес уж дякую Вам за спільні проведений час желаючы
вам доброго вечера дня ци пополудня бо вкінци слухате нас по цілым
світі То был языковий гокус покус запрашам на наступны проґрамы Языковий гокус
покус ци бандуристы з кре чут бандуры А може компери Чом мож
ом пити ліса Што мают спільне теля і дівче Ци можеме вылічыти
грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся на ходит на швецкым
столі Чом до теперішніх віґруючых мобілок інсталюют ЛЕМ три файлі доступ до
Фейсбу та майля і інчого сітьового сортыру і еплика Кєд хочеш ся
дашто о тым дознати сухай авдициі языковий гокус покус значыт Здає язык
і вчы ся го кус покус