Языковий Гокус Покус #153 - 30 XI 2014 - Ludowe pieśni i język
Еп. 153

Языковий Гокус Покус #153 - 30 XI 2014 - Ludowe pieśni i język

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcono temu, co o języku i kulturze mówią ludowe śpiewanki, oraz temu, jak można z ich tekstów wyczytać więcej niż tylko melodię. Prowadzący podkreśla, że takie źródła trzeba analizować ostrożnie, bo tekst mógł zostać zmieniony przez wykonawcę albo błędnie zapisany przez osobę notującą.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер Чом мож
пити ту самы Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти
грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали ладу вымовы Што ся находит на швецкым студі
чом дотеперішніх віґруючых мобілок інсталюют м <unk> файлі доступ до Фейсбу та
майля і інчого сітьового софиру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати слухай авдициі Языковий гос покус значыт знай язык і вчий
ся гокус покус Витайте дрого радийо слухачы з той страны Демко Трохановскій
радийо Лем фм нажыво в неділю вечер хоц не всяди єст вечер
З лемківскым часом О єст Вечер решту собі уж самы реґулюйте як
было в джінґли ци то пополудне ци то рано бо і Такы
слухачы нас слухают же в них тепер єст Радо осмарано Бо то
акурат знам зо статистик якы сут приносит нам приносит нам єден проґрам
котрый рахує тото і порталь ЛЕМ крапка <unk> і радийо Дорога Дісла
Але очывидні днес не буде о статистиках Не буде о цифрах чыслах
ци там інчых статистичноматематичных справах днес буде о співанках но очывидні о
языку співанок як уж єм заповіл на нашым портали ЛЕК <unk>mрапка mы
часом Чом єм таку рішыл таку тему днес Барз часто співаме пред
вшыткым народны співанкы бо знаме текст на памят гей а же співаме
вельо же співаме часто при каждій нагоді ци то даякє огниско ци
тепер штораз барже популярнійший гріль ци забава медже тым як грат ансамбль
як має перерву На гостині по гостині перед гостином но співами но
Лемкы уж так маєт Русины так мают же де ся зыйде принаймні
двох ци трьох туж гір мож заложыти Но так ачий єден Русин
коли собі там ідеы не знам дорогом ци сіє ци оре то
деси там під носом штоси співат Дорога радийо слухацю Зато тото што
я сам колиси спостеріл деси там як іщы міг єм свобідні бесідувати
же єм был молодий то тото же николи м як бы там
при <unk> співаню даной співанкы николи мі не звертал увагу на на
текст Но бо уж на памят сотний раз єй співам то уж
кєд уж єм запамятал цілий текст но то він повторюваний якоси там
де си не приносит той рефлексиі жебы даяк ся похылити над текстом
А ту вам поім з того тексту мож вельо вельо вычытати Ту
очывидні маме пару такых методичных проблемів то іст такых же часто коли
сігаме до джерел етноґрафічных етнолоґічных джерел історичных джерел де находит ся запис
даякой співанкы Мусиме знати же часом тіж може быти злі записана Предовшыткым
З якых причын З такых причын же тот што єй співал уж
сам може дашто перекрутил бо без рефлексиі подавал тому што записувал Друга
справа тот што записувал дану співанку дану пісню не будучы Русином Лемком
І не знаючы на тілько добрі даного даного языка котрий описує і
котрий записує міг робити даякы хыбы Бя ся з тым хыбаль найбільше
спустерю хы в час коли м грал в Серенчы а был єм
в ній такой такой од початку такой од кєд добрі памятам од
кінця <unk> початку <unk> рока <unk> р то уж кавалец часу тому
Ци може <unk> ґм Но добрі не беру не буду уж тепер
думал бы то было так давно же уж сам ани не памятам
Е так ци так товды Добераючы репертуар хотячы го зробити як найліпшым
як найвірнійшым як найбарже сенсовным но треба было ся похолити не лем
над музиком бо музика відомо для музыкантів для вшыткых люди знаючых ся
музиком деси тота музика іде на саме але іщы не єст тота
ціла обшыр тексту Но і часом виділи сме такы добераючы репертуар барз
інтересуючы річы же в єдній співанці мож повісти не было нич до
ладу до складу Міняло ся вшытко затам за дві стрічкы уж невідомо
што о чым ся зачало бо ту ся шосі міняло там шоси
інче і зато Днес акуратні така тема котра мі ся спомнула зл
з молодости з молодых часів і одраз бесідую днес на Серенчы і
на єй репертуарі ся буду сперал бо акуратні знам історию якы проблемы
при добераню даного репертуару мали сме там Колиси і замірено зачну од
такых назвий архівальных награнь од першой од першого альбому бы то ани
не было хыба на сідіі лем то были іщы маґнетичны касеты такє
барз аматорскє вынаграня што зрештом будете чути якій о якіст того звуку
но ат ку перше такє аматорскє выданя Серенчы з Гір і під
Гору і знана барз шыроко і популярна пісня над водом Кряк хоц
в кусічка інчій музичній версиі Што нам повіст тота пісня Я повел
апесові давне од не могла ся до канега ватя Но і то
дорога радия слухачы Перша вага з першой на стрічкы Мам такы два
слова рыбонька і дівонька В тых акуратній словах барз рідко єст хоснуваний
тот суфікс оніка і рыбонька ци дівонька значыт онька радше Хоц уж
так барз часто співаме в тій інчій музычній версиі радше бы м
дал ту рыбочка дівочка Ей Але товды не мали сме такого джерела
котре бы вказувало же куратні тоты мы суфіксы были там хоснуваны серед
воды рыбочка серед села Дівочка а я потім деси глядаючы в якысых
джерелах дост принагідні нашол акуратні таку версию котра бы вказувала же тот
хто деси колиси там записал рыбоньку дівоньку неконечні мусіл Добрі почути або
добрі записати або тіж замірено хотіл Кусічка зукраньщыти тот текст Што одраз
бесідую думам же дійдеме до єдной пісні і вкажу вам добрій примір
такой діяльности Но гей то уж суфіксы Потім в наступній срічці маме
такій семантичний проблем то єст Текст Я за тоты дукаты возму собі
Не таку ту версиі єст вельо бо я чул Бо тото навет
має сенс Я за тоты дукаты тоты дукаты бо друга стрічка Дукат
бы м дал жебы м з ньом спал уж абстраючы од того
од того бы плачыня за секс бото бо то уж речул хоц
може не до кінця в тым ішло але така деси десдеси ціль
была того субєкту котрий котрий бо тым бесідує котрий співат я за
тоты дукаты возму з собі не таку І товды мат сенс памятам
мы думали над тым бо барже популярна версия яку люде співали бла
я за твоі дукаты Найду собі не таку Но і ту кус
семантичні сперечнын бо што з тот што глядат сой дівкы яку залежніст
має або або што ма до єй пінянзы Значыт ту автоматичні єст
така противставніст зато не фактичні я за тоты дукаты тоты моі тоты
тоты тоты моі дукаты возму ци найду собі не таку товды уж
могло быти барже з сенсом ту бы мя тіж все засценила остатня
стрічка бом то нага то найперше Найперше тот фраір горит почекай мя
до яры аж заквітнит фялы моя буде то значыт же тота дівка
єднак даст ся переконати і за нього піде навет за тоты його
дукаты І што она зробила она ждала і чекала Но та як
бы см лем бым повіл же тепер єм повіл і рюк так
при собі Там правдоподібні было яксе інче часослово схоснуване она ждала і
чекала хыба заміст ждала бо В попередній стрічці почекай мя до Ярині
не діждий мы Ждий ци яка інча форма але ту думам же
ждала і чекала деси там мусіло быти інче бо то ждати і
чекати значыт докладні тото само так ци такы Ждала і чекала два
рівноважны часослова і Кілько мож ждати Тіж єм чул версию деси ся
там співат тіж без рефлексиі значыт она ждала і чекала не могла
ся дочекат на Михала Така была версия А ту тіж На Михала
неє што чекати боци ждати навет кєд хоснуєме оба часослова зато же
ту іде о чеканя до Михала до свята Архістретиґа Михала з <unk>
листопада Ту зрештом видно же почекай мі а до яры аж заквітну
заквітнут фіялы но але чекала до яры Цікава цікава цікава аж дочекала
до Михала до Михала то значыт до кінця листопада кєд уж бесідуєме
за новым стильом Но і тот сама форма дочекатс тота форма інфінітива
з кінцівком Так речу барже з західньославяньском як східньославяньском думам хоц ту
тіж бы м аж так ся не зарікал ци то єст польоніз
бо то тіж може быти зы такє дост Перечу же зо східньой
Словациі деякы словацко шеришскы діалекты ци земблиньскы там відомо маме таку фор
та таку кінцівку але тота форма часосла тота тота форма інфінітива в
тым же дочекат а не дочекати предовшыткым Но вказує на тото же
культуры якы карпатска культуры польска русиньска на сході украіньска од полудня словацка
де деси ся мішали і навет в такых формах як форма інфінітива
Но добрі Дорогы радию слухацю тепер вам пущу уж наступну пісню Серенчы
а там долом при долині тіж она была знана в парох версиях
і як іде о мельодию але тіж она шыроко знана Чул єм
в доцяп інчій музычній версиі серед бачаньскых русинів значыт же тота пісня
мусіла быти барз стара кєд єй зафіксували бачаньскы Русины якы од половины
XXI столітя зачали переізджати на терены на обшыр днешньой Войводины а там
долом мы При долині гей то з першой офіцияльной платні серенчы е
тамтовом ад тамтовом при толені ад тамтовом ад тамтом прилені Чорный гавра
чорне чорный гарны подубы є подумпи Чорний гарне чорный гарный подубе бодум
беяти єти є пертицаны моря сердецтво най моря сердестно так не горит
таколи моє сердестной моє сердецтво так не горит тако Я єй виділ
я єй виділ давым постом Я єй виділ я єй виділ правым
постомы аво жало трав а помна або суван полосало сало само навязало
Сало славо сало сало навязало і на лем <unk>ля меньо хыляме бо
собо мобо собо мий мели з тамтой страны білий милий милий рели
з тамтой страны Отже сами гацмотже самы гай займаве зайду трапи Отже
сами гацмотже самы гай займу траве зайду трави Як я виду як
я виду там вес Ой мугесты мама ой му вести маластомови бастовы
рибас Ой му гести мама ой мугестер марпови мастопови ба Не рую
ся нердую ся тове паня вю ся полеманя Леся того войо вою
повисаня колисаня леся того войо вою повисаня колисаня Як приведу як преведут
норе спати Як преведу як преведут доре спати Анпрекого Высочці анпреко Высочці
треба стати та висати а прето Высочці анпрено высочці треба стати колысати
Но дак гай очывиді уж на кінци то жне за вспівника Напевно
то уж такій артистичний вклад в обробку той пісні Ну нам одідме
од початку Што ту маме Ту маме барз видочне влияня на воду
пиє так не пє як бы барже за східньославяньском версийом і походжыньом
мал бы не мала бы быти форма третьой особы єднин Чорний гавран
Чорний воду пиє То так перше застановат же єднак тоты західньославяньскы влияня
тіж не сут активны ци были активны в русиньскым языку Ту маме
іщы єдно слово якє здає ся же днес не входит до нормы
лемківского стандарду русиньского языка то же на Миленького заволало Но але тото
часослово маме тіж в інчых народных співанках може знате як єм ішол
од своі милол милоє світ місяц высоко м она нам заволала цим
одышол далеко Так же так же тота форма мож повісти де си
там колиси ходила серед Русинів так же ту уж тіж ся не
буду не буду того мовлювал бы бо тото єст дост евідентне Але
коли посмотриме на когоси деси том бо одраз повім Серенча такой лем
з провіреных джерел значыт записаных джерел сігат по свою творчіст але похылят
ся над ньом не повторює єй дак без жадной рефлексиі і што
там мож постеречы тоту фраєрочку ей я єй виділ правом очком Але
уж потім ціла наррация веде ся фраєрочка то єст перша одміна ейженьскы
назывникы перша одміна але уж потім жало травку оно дівча жало травку
над поточком жало жало жало жало навязало і на миленького спозерало Так
же ту уж ся змінят Сам назывник до котрого ся односит і
што єм з постерюхы виділ єм тото в двох або більше на
джерелах Фактичні тіж так было видєн тіж вреси уж жала жала навязала
тота фраірочка але ту деси од половиной співанкы трафлят ся трафлят ся
уж такє же ся односит до дівчаты з оміны Но і наступний
проблем котрий сме втовды Спостерегли потже файна форма пот же Хоц же
гей тоту зміцнююче зміцню зміцнююча частка котра стоіт при розказовым трибі часу
слова Ту єст захована под же може быти под ле тіж в
нас функцийонує але на тамтоті был проблем тіж Ци тото барже по
новому представити то значыт без Того же дівчата ци ци жены ци
ци ци як самы мали двигати тоту тоту зайду травы Ей ци
тот пан котрий там пішол помочы він бы м мал двигати Зато
ту была принята версия Подже Замя двигац зайду трава а барз часто
єст хоснувана версия Подже намя не двияз же хоц мі помочы вдіти
на плечы тоту велику зайду Зайду травы жебы м бо бо я
не можу ани того піднести так тяжкє Но хыба ліпше злучыт же
поже замя двигас тоту зайду травду потім то уже цілком мы О
любови Пан котрий о тым свіят бесідує же же як я піду
траву ты помочы двигати но то будеш мала што повиват Повиват і
два наступна форма форма котра вказує на західньославяньскє походжыня кінцівкы інфінітива Но
і тото што тіж єм хотіл на нашто хотіл єм звернути увагу
то В народній творчости барз часто єст хоснуваны сут хоснуваны выкричникы ой
ей ой ахы і так дальше і так дальше так міся же
то найбарже єст до того потрібне жебы выполнити даний дану ленійку текстом
жебы текст в співанці мал таку вымагану кількіст складів Ой будешты мала
ой будешт мала І як в корчмі гудаті заграли Ой там за
лісочком Яй што там іщы можеме дати Ей при нас шугаю Уж
тым тота пісня ту єст найліпша жебы звырати Ей прід нас шугают
до нас хоц коли Ей не така я дурна яка м была
в лони н Два першы верси ся зачынают том ріжныма родами векрышників
ой ей ах і так дальше Но і ту што іщы наконец
можу повісти на конец той пісні А при ковосочці треба стати колысати
Цю єм версию треба знати колисоти при ковысочці треба знати колысати лем
чом при колосочці треба знати колысати не знам То акуратні запис был
При колисочці треба стати ковысати то значыт при колисочці коли спиме дітя
зачне бо оно як оно превину як тото дітя привину буде спати
а при колысочці треба стати колоколысы колысати Зато коли спиме діте ся
обудит треба Стати І Колысати Но добрі слухайте бы іщы єдну буду
мал пісню таку де часом рефлексия на тым што ся співат єст
барз потрібна Вкажу примір пісні котра по мойому была злі записана через
якысого там етноґрафа і треба было єй кусічка під редаґувати Серенча і
Мамусь маму смаму уж малечко моя мамусь маму уж малечко моя зрыхтуйте
мі пернот видайте <unk> ритума муж матко моя Зрыхтуйте мі перно човидайте
<unk> рытума мучматкому є вусь Диво стівочко моя Диву стрево остівочко моя
Зрыхтуйоте деночку виндамятнятого рочку дивусь дивочко моя Зрыхтуйойойоте двереночку виндамятнятого рочку дивусь
дівочко моя магусь маву гусмалецко моя магусь маму гусмалечко моя ліпше з
мужом єцманстели єцманстели но но но но новы но но но но
но но но но но но но но но номна маму славу
Смиславой єст ся з мужом підпером мамы муслами славоя ліці з мужом
під ереном всю пеном но но но но но но но но
но но но но но но но но но но но нон
но но но но но но ра но но но нона но
но но но но І ту слово такє м котре од котрого
одраз зачну то єст стрітили сме запис Доню доничко моя доню доню
доничко моя цдонечко мояж я уж Аж так не памятам Но і
так ци так но оно ся якыси не згрывало пізнійше бо потім
в тексті в єдній з версий тексту была акуратні дівуся а не
Доничка што бы одраз вказувал тот котрий записувал іх або не розуміти
слова дівусь дівуся дівочка і так дальше а і замірено змінил на
не лемківску версию доні ци доничкы або донечкы Ш доничка а она
нам ся кус з польского кусу злітямитно то уж абстрахую ото Хотіл
бы ту вказати тіж на на тото же тот текст єст барз
лемківскій гей о кілько бесідуєме о влиянях на себе ріжных культур обшыри
Карпат і побічных то напевно ошывидно в текстах співано кони ся перевивают
тоты самы співанкы на тоту саму мельодию сут по польскы по словацкы
по лемківскы по украіньскы То єднак деси там видно якы су замірену
руку редактора котрий мусіл або хотіл барже хотіл може мусіл даяк текст
редаґувати навет кєд го записал В ориґіналі інакше но і тумаме зрыхтуют
і периночку тот суфікс очка гей но вказує в вельох моментах на
тото же здає ся мі тота пісня мусіла походити барже з західніх
Ні но не Карпат бо західній Карпаты аж <unk> на Моравах але
з лемківскых русиньскых хм карпат Окрем того што хочу вказати ту маме
схованы два барз файны выражыня барз файны фразеолоґізмы то єст ліпше з
мужом на камени Як З мамусьом на постели гей тым більше же
уж в першій зрісні маме Зрыхтуйте мі переночку Выдам я ся того
рочку мамусь мамусь зы мамичко моя зрыхтуйте мі периночку гей но і
другій фразелоґіз Барсфайний тіж якій вказує о тым же Уж дівча дозріват
уж хоче може з нашла си уж тоту любов свойого жытя а
принаймі так в даным монументі думат зато уж буде ся выдавала хоче
ся выдавати і Співат ліпше з мужом під тернином як з Мамусьом
під перином дорогадый слухаче то так лем в скорочыню о текстах народных
пісен Не знам я прочытал стрітил в ріжного рода джерелах навет з
тых найстаршых Возме сой Кольберґа Колесу Верхрадзкого і вельох вельох вельох інчых
авторів барз ріжны неконсеквенциі запису од єдной особы Або з єдного села
но барз ріжны версиі часом аж так котры на котрых мож было
видіти же же та мусіла быти рука редактора Не знат си автора
але може якысого інчого редактора же фактичні часом Вартат ся похылити над
текстом і вартат ся похылити над тым што співаме Што співаме і
як співаме гей знам то єст народна творчіст Повісти же не знаме
того автора хто хто выдумал тоту пісню хто першый і деси там
заспівал Може на даяку інчу мельодию може сам выдумал мельодию але до
градислу жере часом тото што співаме попросту не мат сенсу або якоси
так звучыт же може родити деякы двозначности Зато Од тогоязыковых окус покус
жебы не было двозначности Кєд мате даякы проблемы жебы ся похылити над
текстом пиште на лемкєт лем Крапка фм є охочо займу ся таком
дрібнійшом аналізом тексту жебы ся і з вами моіма передуманями Поділите А
што ж дороградийослухачы повім Вам лем кілько же од того єст такій
проґрам языковий кус покус жебы ся тыма темами занимати Но што ж
буду ся з вами пращал Кєд вас єст вечер то добра ніч
кєд в Може не знате яка порадня том так по ім загальні
останте здравы то был языковий гокус покус бесідувал Демко Трохановскій Чуєме ся
в наступным языковым гокусі покусі Языковий гокус покус Ци бандуристы скрептут бандуры
А може компер Чом мож мут бити інсамбль Што мают спільне теля
і дівчы Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а
днес є уж чысто лемківскій Одколе нашы предкы мали ладу вымовы што
ся находит на швецкым студі чом дотеперішніх віґруючых мобілок інсталюют Ем три
файлі доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового сортеру і аплікациі
Кєд хочеш ся дашто о тым дознати слухай авдициі Языковий гос покус
Значыт знай язык і вчы ся гокус покус