Языковий Гокус Покус #168 - 24 V 2015 - Matura z łemkowskiego
Еп. 168

Языковий Гокус Покус #168 - 24 V 2015 - Matura z łemkowskiego

•

Опис епізоду

Odcinek „Językowy Hokus Pokus“ poświęcono maturze z języka łemkowskiego w 2015 roku. Prowadzący omawia przebieg egzaminu, liczbę zdających i znaczenie takiej matury dla prestiżu oraz obecności języka łemkowskiego, przywołując też wypowiedzi Anny Smajdy.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер чом мож
робити люса Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы
Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій одколи
нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым столі чом
дотеперішніх віґруючых мобілюк інсталюют Лайлі доступ до Фейсбу та майля і інчого
сітьового сортверу і епікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай
авдициі Языковий гокус покус Зычыт знай язык і вчый ся гокус покус
Витам красні вшыткых дорогых слухачів радия ЛЕМ фм котры тепер мают нагодумя
слухати з той страны Демко Трохановскій в языковым гокусі покусі Неділя вечер
знам емоциі од двох днив телевізия вказуют лем такой тото як зробити
жывы квіткы нам добрі в загорідці росли або як діру може зашыти
або в даху дашто або при прихыжы попоробити гей бо выборча тиша
і іщы така буде тырвала такой годину нецілу уж зато хыбаль найліпше
думка жебы сте были днес вечером з радийом Лем фм Бы лем
днес вечером но добрі Тота тиша іщы тырват тото о тым Я
єднак наверну до тему котру му заанонсувал днес на нашым портали Лемкра
Км і наверну до темы матур з лемківского языка якы проходили в
послідню пятницю Но ле підсумуйме в собі тоты факты котры знаме Знаме
напевно же три особы ся зареґістрували того рока дві особы зареґістрували ся
в Ґорлицях єдна особа в Кракові тоты дві ішли подля нового систему
якій од того рока якыма од того рока ведены сут матуры І
єдна особа в старым системі ся зареґіструвала Спосеред трьох тых осіб знаме
о єдній котра напевно написала матуру то Анна Шмайда конечной учениця ґорлицкого
ліцею на гірці мали сме нагоду з ньом бесідувати в інтервю нажыво
в пятницю іщы такой на горячо І ганься повідала нам як то
было нам мартурі з лемківского языка Я днес позволю сой привести пару
урывків пароцитатів з того інтервю было бальз інтересуюче кус нам там техніка
штоси не грала якысий час але сме согідні побесідували По перше мене
все інтересувало чом школярі днес выберают лемківскій язык на матурі Не з
іх вельо бо сой припомнийме Два рокы тому перший школяр мы здавал
іспыт з лемківского языка матуральний іспыт В Лони было то двох матуристів
спосеред них єден уж єст членом ансамблю Радия ЛЕМ фм уж творит
проґрамы уж тіж пише на наш порталь єст редактором Зато но ту
одраз бесідую для потенцияльных наступных матуристів же така нагода єст Агаль вертаючы
За моіх часів не было іщы матуры з лемківского языка По правдян
не знам ци не могло быти ци нихто ся за тото не
взял і пробачте але не мал єм нагоды просто підыйти до такого
матурального іспыту все мя тото цікавило чом Нашол єм одповід барз мудру
одповід барз дозрілу одповід барз влажену і пречудову одповід вчас інтервю не
інтервю з Анном Шмайдом в послідню пєтицю Послухайте Но напевно хтіла єм
справдити сі ріваны в лемківскым языку передовшыткыми на просторі ґраматичным для того
же нины не пише ся так дуже по лемківскы думам молоды На
што ден так же то жебы ся справдити напевно но жебы Показати
же дахто єднак здаєт од лемківскій же єст потрібна матура з лемківского
бо думам же як бы нихто не писал то з кінци могла
бы тота ідея Но вникнути же же же же же же єст
писаня лемківского языка Натовно писаня матуры лемківского підносит престіж нашого языка же
єст то направду язык літератскій і можна в ним писати в тым
языку матуру Но як видите кєд уж школяры бесідуют о тым же
матура писаня з матуры ци само тото же єст можливіст же єст
такій іспит посеред інчых предметів підносит престіж нашого языка Я ся варс
стішу з такых слів же так днес молоды люде думают але тіж
звертают увагу на тото же не пише ся в лемківскым языку Ною
тут зас мусиме вернути хыбель од початку же найперше треба тот лемківскій
язык даяк шанувати по перше не сцидати ся го бо підхід До
языка до каждого языка а предовшыткым до материньского языка до рідного языка
росне разом з нами чым скорше Ту тіж хыбаль найбільша роля нашых
родиців ци нашых опікунів родины жебы ся го не стидати бо товды
будеме го барз цінити і хотіти ся в ним розвивати потім тра
іщы бесідувати бы то найліпший тренінґ якій о каждый язык Я не
бесідую ту тепер лем о материньскым языку о рідным языку о каждым
абсолютні каждым языку То смі два такы хыбаль основны факты певні нашли
бы сме більше но але вкінци треба ся го зачати вчыти в
шкільным системі таку нагоду маме уж давно од <unk> початку девятдесятых років
кус піллеґальній был тот лемківскій вчений іщы кус перше Но але гы
але єднакы треба го тренувати треба го тренувати так як каждий інчий
язык в школі Я Вам приведу іщы єден урывок Анны Шмайды В
основній школі в Ґладишовій вчыла нас пані Бенчыдна а пізнійше в ґімназиі
вчаснійше вчыла нас пані Хомяк а пізнійше пані Варвара Дуць Я вчыл
нас іщы Єго Мос Ґрич а в ліцеальній школи уж лем пані
Варвара Дуць Но і ту уж маме бы вшыткы бы такой окрем
предшкільного то сукус специфічний на етап наукы але але од основной школы
через ґімназию аж до ліцею Ганця Шмайда в такым системі вчыла ся
лемківского языка но і одраз ту треба сой задати сіданя чом на
лемківскій ходити бо пред вшыткым думаме же язык знаме добрі Вродили сме
ся Лемками слухаме лемківску музыку і ту она тіж часто дає до
думаня кєд і до языкову якіст бо граме може добрі співаме може
добрі чысто прекрасні но але як уж іде о тот рівен языка
но уж єст дуже абсолютні дуже гірше Потім в неділю ідеме до
церкви тіж тот язык чуєме а кєд го барже шануєме ся го
нестыдаме то навет частійше як лем раз на тыжден ходиме на забавы
ходиме на ватры там маніфестуєме тоту свою лемківскіст То за мало мі
ся здає треба на лемківскій ходити кєд хочеме собі тоты языковы компетенциі
в лемківскым языку в лемківскым языку розвивати пошырювати горизонты дорівнайме ся і
з польскым языком Кєд добрі памятам за моіх часів то было барз
давно тому хыбаль найбільше годин в основній школі было як раз польского
языка і то неважна ци была перша краса ци то была <unk>
краса товды основны школы мали <unk> кляс то найбільше годин было з
польского языка фурт писали сме диктанда фурт розберали сме уж поцін в
старшых клясах речыня Вчызме ся правопису чом У отворены чом О скріском
де писати РЗТе де вписати жыд з кравком Но і фурт ден
по ден вчыл м ся тото польского языка хоц тот польскій язык
язык был Не По школі был в телевізиі был в радию был
в ґазетах в книжках всяди окружал нас тот язык але тіж вымагали
од нас учытеле жебы о жебы тіж дуже чытати не зато жебы
нас мучыти Тепер з перспектывы очывидні часу тото тото бесідує Але предовшыткым
жебы вырабляти тоты языковы здібности Не лем бесіда лоґічного конструваня речынь чытаюче
смотриме на тексты тым тіж ся вчыме там тіж єст вельо предовшыткым
кєд смотриме на тексты вчыме ся інтермункциі вчыме ся ортоґрафіі правопису і
т Но і тепер як выглядал бы наш рівен польского языка Мож
ого однести очывидно до каждого векшынового языка посеред котрых жыют Русины словацкій
мадярскій сербскій і украіньскій каждий Як бы сме на якым рівни бы
сме знали тоты язык Посмотме сой на вчыня ся аґлийского ци німецкого
языка єст докладні докладні подібні Незалежні од того ци гы ци ліпше
нам і до тото наука ци гірше нам і до тото наука
дозалежні як ся прикладаме ле чым більше ся ним занимаме і го
чуєме го чытаме го ся вчыме тым го знаме ліпше і так
єст з каждым Языком тіж так єст з лемківскым є уж в
языковым мокусі покусі колиси приводил такы м приміры Але і тото спостерігат
в нашым інтервю котре провели сме в пятницю Анна Шмайда Граматика для
мене неє аж така проста лемківского языка і треба Попросту треба ют
свічыти Повинни сме так культивувати язык і ганьбом бы было як бы
сме писали з будами так же повинни сме ся вчыти языка лемківского
Бесіду знаме од часом тіж в бесіді пополняме блуди але тото тіж
выникат же же треба цілый час бесідувати по лемківскій треба тіж ся
дознавати Як дашто будні будні бесідуєме то треба ся путовляти Выйвас ся
тішыт ме тіж тота языкова свідоміст тогорічной матуристкы же єднак што з
того же сме ся тыма Лемками вродили як і думаме же знаме
бесіду Гей бесіду знаме але тіж тота языкова свідоміст товды і найвыше
коли знаме коли і чого нам бракує в тым языку што не
можеме выречы а выречы можеме вшытко І єднак єднак така постава такій
і така опінія барзня в тішыла і барз ся тішу же і
тото молоді жытнес спостерігат Не кузме одышли од темы матур Може так
То може так долже дуже хыба Люж єм бесідувал Зато дорогы радиє
слухачы по співанці Перейдеме до самых тем з матур з лемківского языка
котры проходили в послідню пятницю <unk> мая Мы бібідны уздіі да прадіі
да то духом хоц будме богати І чести не дай мез до
птари не зломит нам бій чести не дай мез до птага ти
а віри не зломит нам бій Ни темны так варят не легемкы
то треба ґу сонцю нам ііти Бо сонце і для нас за
свійдит не будме все вколо по темкы бо сонце і для нас
за свій не будме все вколо потемкы Мы слабы як гача до
пугу га то одружно ся берме до дііла І буде в нас
до раз міци гыла лем треба з помоци друг другу і буде
в нас до раз міцци гіла лем треба з помоци друг другу
Мас мало то вєдну громаду всі Ходме і смо тра дима оцями
сокого Хто з нами в раз іде хто замисоко Хто з нами
в раз іде хто за Мы мягкы так гварят як лигы нагаритуйме
ся вситкы на груду Пламени наукы труду і стузат внед наса роди
пламены наукы труду і сту затвнед на с Ноту як раз получыня
Русенка Мурянкы і Дзюбины перший написал другій доложыл музыку а третій заспівал
як раз при матурах Хыбаль то барз добре здає ся мі получыня
Слухати радийовий проґрам в лем фм языковий гокус покус днес ввертаме до
матуры з лемківского языка бесідує Демко Трохановскій Маешно днес свято але то
о ним іщы кєд стихнеме то На кінци хоц соно мож повісти
од того маме язык Мали сме того рока ож так бесідує ґумписом
мали сме того рока дві темы на матуральным іспыті Перша тема на
основі даного урывка тексту передстал проблем і порозважай над ним выкорыстай тезу
і думкы автора і однес ся до інчого тексту культуры І был
то текст Петра Мурянкы Што то є совіст або понародному сумліня Другом
темом было зроб порівнуючы аналізу і інтерпретацию вершів Были то два вершы
першый Миколая Конивала Споминка Талергоф і Друга тема ІІ в другій темі
то верш Петра Мурянкы Пісня Талергофтів Послухайме о чым писала Аня Шмайда
Одразу єм ся наставила на писаня першой темы Ном маністком Будова вершы
то такє знаня скомплікуваны гузболю такє розважаня барже і такє дашто од
себе так же вызбрала єм тему сумліня і тіж сподавала м ся
ж то тема так хтілам сой розважати над тым проблемом Но такы
Перша тема то текст статя з бесіды а по правді по правді
такій додаты рюґ бым котрий навет ся называл голос совісти выданий перед
посередным списом першым посередным списом в Польщы по По політычных перемінах <unk>
р то текст <unk> рока Н Я хыба не буду чытал того
тексту в цілости зо што мы ту як раз він тіж не
єст то не єст ціла статя так ци так то о совісти
або по народному о сумліню і о тым чым она єст Тот
текст напевно односил ся до совісти до того жебы сме ся Лемками
записували в першым повселюдным списі і мал быти таком одозвом до тых
Лемків котры може такси думают а може іщы дахто мя пальцьом там
де си буде вказувал або тіж до тых Лемків котры так Сут
<unk>процентовыма Лемками там раз ци два раз до рока при святах єдных
другых або або або вчас якысой там ватры і так дальше так
мі ся здає я так одобрал барз цікава тема Ту направду мож
было вельо написати Я бесідувал з же том Ганцьом Шмайдом о тым
о другій темі то значыт о порівнуючій аналізі Двох вершів то тема
Талергофу Ганця бы ся важе сподівала ся темы талергофской темы але ліпше
было як бы она тота талергофска тема явила ся в першым В
першій темі до выбору зато бж ганця не до кінця ся чула
в тым ф вершах Дознам тоты дилемы бо тіж колиси єм писал
матуру шкода же не шкода же не з лемківского языка Ту думам
тіж бо окрем самых самой аналізы вершів гей так І зрівнаня но
Талергоф <unk> річниця котру припомнаме од тамтого рока буде она тырвала од
<unk> понеже в <unk> році Талергоф Скінчыл ся талергоф заперли тот або
заперли отворили його ворота і выпустили поневеленых там медже інчыма в великій
мірі Русинів Карпатскых Русинів Думал єм так сойкус задумал єм ци ци
ци може чытати тоты тексты але дорогадий слухачы Не знам ци ци
ци бы Так кореспонденцийні можеме сой розвязати розвязати тоту матуру ци пересліду
може буде нагода з дакыма учытелями о тым о тым о тым
повісти но але то уж даде на другій раз Не думам же
можете сой зайти на наш портал Лем Крапка фм на на котрым
оддаєме мотузок до тых матуральных аркушів зрештом о ту тіж одповім на
три звіданя бо сам єм писал статю о тым же на по
нашым телефоні Центральна Еґзмецийна Комісия удоступнила аркушы Гей то правда одраз сварил
же то правда Не было іх Я дзвонил там около другой пополудни
матуры зачали ся о девятій годины годині з лемківского языка Час написаня
был піт і <unk> і піл годины <unk> минут то годины ой
але я рахую якоси чудачні Трі годины зато о <unk> годині уж
мож было іх по дві годині мож было іх уж дати доступныма
так тіж Центральна Еґземенцийна Комісия зато могли сме іх удоступнити Зрештом рекомендує
каждому каждому наветы так з чыстой цікавости жебы сой зазріл жебы виділ
як тепер грат я памятам моі матуры то была Отворена коперта зо
звіданями тоты звіданя были переписаны на таблицю не на таблицю котру вшыткы
виділи гей так м так мі ся тямит тото я уж докладня
ни не памятам І допіро товды каждий выберал собі даяку тему ну
номер <unk> два три там пят незалежні од матуры А ту маме
зрыхтуваний готовий выдрукуваний аркуш еґзамін матуральний з языка лемковского подьом розшены Само
тото мі ся барз любит же уж Штораз більше осіб ся реґіструє
до лемківского языка надію ся же о рік буде іх дуже дуже
вече веце но здає ся мі же же буде напевно буде віжеся
вечырній росінок чыку ты земличку Ендерів барз люботары до земличкы Ендедрів барзы
боко свого стижко норо девяты полосли внутрідным поколи розпіл стижко норо монетривіным
вечерні розі окевари чыкут бартычы ангедрів барзы бы земличкы недрів барз любого
До получыня Мурянкы і сусанны при нагоді матро з лемківского языка і
ґенеральні лемківского языка тіж добре получыня здає ся мі а тым більше
же днес іщы єдна нагода ґу тому жебы святкувати жебы ся тішыти
<unk> май то ден Кірилиці Так называт ся праздник так называт ся
тот ден в котрым і мы повинни сме святкувати як найбарже охочо
і як раз ся то в мі вяже барз красні матуром з
лемківского языка Як знаме были пробы зміны русиньского змін систему запису русиньского
языка на латинку і ціле щестя ся они не повели Желал бы
м і я собі жебы тото ціле щестя жебы повтарювати як найдолше
Бо з жальом але мушу признати же ґлобалізацийны процесы проходят в нас
посеред меншын хыба два раз скорше як посеред тых великых народів так
то мі ся здає Вони при нагоді того свята мал єм нагоду
бесідувати Нажыво з Росиянином з Украінком і з Македонцьом котры своі языкы
тіж як найбарже записуют в Кірилици днес меньше святочні але так само
щыро дорогы радийо слухачы муси єм памятати же кірлиця то наше писмо
Такій міт ту скоро мы приведу але каждий нарід має своі міты
же єднак кірів і методы но до кого пришлит до нас Русинів
нам зробили власні тоту тоту кірлицю жебы сме ся могли вчыти жебы
сме ся уж товды в столітю не зґерманізували Но і кєд уж
тілько часу но вкінци то уж єст то уж з <unk> но
понад <unk> років коли хоснуєме тоту кірилицю хоц она там єден час
з лаґолицьом собі якус ривалізувала Но але туж неістотне Памятайме жебы кілиця
была в нашых серцях так само як лемківскій язык бо він же
том кілицьом єст записуваний І більше уж той такой ідеолоґічной індоктринациі Циі
так гей не буду вам ту приводил то был днес языковий гокус
покус бесідувал до мікрофону Демко Трохановскій Я запрашам на наступны пропозициі радия
ЛЕМ фм А тіж дякую і поздравлям з цілого серця Ганцю Шмайду
тогорічну матуристку з лемківского языка Іщы раз банцю дякую кєд чуєш дякую
за пречытала інтервю і же мам вшыткого доброго то был языковий огокус
Покус бесідувал Демко Трохановскій тримайте ся тепло Языковий гокус выкус Ци бандуристы
скрептут бандуры А може компер Чом мож бити усамбль Што мают спільне
теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій
а днес є уж чысто лемківскій одколи нашы предкы мали уладу вымовы
што ся находит на швецкым столі чом дотеперішніх віґруючых мобілюк інсталюют ЛПайлі
доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового сортвыру і еплика Кєд
хочеш ся дашто о тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус Значыт
знай язык і вчы ся гокус покус