Языковий Гокус Покус #170 - 14 VI 2015 - Obrzędy po łemkowsku
Еп. 170

Языковий Гокус Покус #170 - 14 VI 2015 - Obrzędy po łemkowsku

•

Опис епізоду

Odcinek programu „Jazykovyj Gokus Pokus“ #170 dotyczy języka łemkowsko-rusińskiego, zwłaszcza leksyki i wymowy, oraz nawiązuje do wcześniejszej rozmowy o księgach liturgicznych i małym trebnikiu. Prowadzący porusza też temat możliwości odprawiania obrzędów po łemkowsku oraz różnic między mową a zapisem.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер Чом мож
пити ту самы Што мают спільне теля і дівче Ци можеме вылічыти
грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым стилі
Чом дотеперішніх віґруючых мобілюк інсталюют м <unk> файлі доступ до Фейсбу та
майля і інчого сітьового софиру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати слухай авдициі Языковий гокус покус значыт знаі язык і вчый
ся гокус покус Притам красній вшыткых слухачів радия Лем фм і тых
што днес хотят слухати языковий окус про покус проґрам в радию Лем
фм котрый односит ся до лемківского русиньского языка в ріжных просторах і
аспектах Витам сердечні з той страны Демко Трохановскій днес зас мам змогу
з вами быти нажыво зато кєд мате даякы Своі передуманя вчас проґраму
захочуют до присыланя мі або емайлів на <unk> Лem крапка фм або
під фейсбуковом заповідю або тіж заповідю на портали Днешнього проґраму Страшні мя
болит коли не можеме ся стрітити почути тыжден та як было тамтого
тыжня же не было проґраму но тоту пустоту думам же даяк днес
сой вырівнаме фурт болит тым більше же часом або часто приходит мі
до головы вельо думак о чым бы міг быти даний проґрам но
і тіж Ваша поміч єст барз придатна а тілько самым підповідате з
чым бы мож было ся заняти в даным проґрамі І навяжу ту
до попереднього одтинка проґрамуязыковый акус покус в котрым бесідувал єм о церковных
книгах о богослужебных Книгах як вступ може такій барже теоретычний припомніня чым
сут церковны богослужебны книгы зато же уж єм мал Мати в руках
малий требник малий требник по русиньскы жебы ту быти детальным То тота
книга в котрій не ходят ся требы Гей тоты тоты богослужыня котры
Сут на так в скорочыню повісти на желаня люди приходят люде до
священика і требуют потрібуют не потрібуют даякє богослужыня ци то звязане з
таньствами Ци Інчыма справами посвячыньом м ідла і так дальше і то
шлюбы то похороны то інчы не тіж богослужыня і якраз уж єм
бесідувал же малий тремник уж правій єст в моіх руках і уж
такой єст в моіх руках лем іщы мушу сой го докладні докладні
переаналізувати по першых парохы в сторонах повім же то чудова справа коли
уж маме на русиньскій язык завдякы діяльности обшызо святого Яна Крестителя можеме
уж мати Змогу о може так мати змогу м Одслужыти требы одслужыти
по русиньскы кєдбы была така можливіст і дозволіня священника бо як знаме
тезрецийскє тлумачыня а часом напримір в православных церквах єст то проблемже же
не єст такє тлумачыня довершене або заакцептуване рішене єрархами на Православной церкви
хоц і грекокатолицкы грекокатолицкы католицкє тлумачыня апостала і єст хоснуване при осоній
церкви значыт же не мусит все тото быти так барз але то
барз офіцияльні зроблене може з таком попом Але то не о тым
днес дорог радийослухачых або малий Тревник Я думам же то специяльні цілий
проґрам на тото посвячу думам же о тыжден бо того кус єст
Повім вам же файні ся чытат тоты і русиньскы молитвы в час
тых тре кус єм зрівнувал з циркославяньскыма з польскым переводом Но барз
добрацінна річ і на жаль вымагат кус більше часу Днес не о
тым днес о темах речыв давных бумамту кореспондую в тій справі о
Івані Іти і інчых словах котры в вымові котры вымові ы Можеме
хоснувати через І ту одраз повім нашому слухачови же бы тото тото
же я бесідую же дахто так рішыл же Не пишеме в писмі
не запишеме Іван або Іти то не зато же же я так
думам же же то єст неправильне бесідувати але писати єднак принципы сут
дост дост значучы Але спокійні до коли доку тому дідеме другом днешньом
темом то о такых актуальных передуманях як напр і в справі Требника
о церковній лексиці о котрій колис єм споминал але думам же днес
пару новых передумань при нагоді о то одраз уж оповісти одкрыто тото
джерело при нагоді словника лемківского языка котрый тепер ся творит Єдна з
редакторок того словника зголосила доствайний примір над котрым мож было ся похылити
і зачала од якраз церковной лексикы але о тіж інчой котра котра
котра входит в тоту тему на разі не буду бесідувал о чым
Лем запрошу Вас на джінґєль а я знам азбуку і перейдеме собі
до днешніх тем А я знам азбуку Уж познали мы а з
буху а як авто бе як буков В як ватра ге як
гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як
єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне
бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед
слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт
Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м
як мань О як орел як пані р як руснак С як
слуга ти як тырка о як угель Ф як файка як хыжа
ци як церкул че як чыжык ша як школа ща як щавія
як ябір є <unk> і знакы два знак мягкій з твердым знаком
Ной переходиме до першой з темы вертаме до справы Івана Іты і
тых слів котры часом чуєме о ци ци ци союзу І тото
і тото котры часом чуєме предовшыткым як іде о велику част хыбаль
велику част середньой Лемковины і покус на західній Лемковині або чули сме
таку таку бесіду і тоты континаторы той фонетичной той особливости іщы тото
хоснуют Я уж бесідувал о тым же рішыня о тым же не
зачынают ся слова на и в писмі не влияют на тото же
ріжнит ся фонетыка од самого запису Ту хотіл бы м тіж нашому
слухачови повісти же не берте сой мушу Вам повияснити же кореспондуєме в
тій справі же не берте сой того до себе бо я уж
давал примір пред вшыткым вымовы в Тляві ци в Зындранові мягкого чы
так чітати ціпити і так дальше і так дальше Зато сама вымова
через ы наголосове ы тото што стоіт на початку ІТ Іван І
як союз не єст неправильна лем выходит вы тоту ґрупу можливых факультативных
Реалізаций даного запису ту тым більше єст єст неістотне зато же і
дото два фонему сут двома двома ріжныма реалізациями єдного Фонему Але ту
бы м хотіл тіж повісти навязуючы до того же Пан Мариюш слухач
котрий пише о тым звертат увагу тіж на верхрадзкого котрий подає барже
іти в обох значынях іти іхати гей Не іти іти лем же
ту мусиме памятати коли коли приводиме коли приводиме ріжных ци етноґрафів ци
языкознавців Ци то з польской стороны чыто з украіньской стороны як верхрадскій
Но єднак мусиме кус мати або все мати такій дистанс ґу тому
зато же Верхрадскій він може розріжнял в більшости припадків звук ы і
так може записувал але было в вельох такых котры доднес поміняют тоту
русиньску политичну особливіст так само могло быти з І і і с
и На жаль мусиме довірити же же він якраз написал добрі ци
записал в своій книжці про гологалицкых Лемків но але часом можеме знаме
же евідентні не можеме ся з дачом згодити што языкознавці предовшыткым не
лемківского походжыня записали І ту тіж треба власні припоминам до того мати
даякій дистанс Приводити ту приміры же мож было іти возом прити о
і ту єст тіж файний примір того же же тото и тото
и як найбарже може быти і так єст хоснуване бо маме іти
але прити Але маме тіж інчы гым Звукы можеме найти в тых
в тым часу сові іти ци іти бо можеме одыйти і там
єс ы Зато тот принцип кот о котрым бесідую же лем в
примірі наголосового ы не пишеме той той фонатичной особливости лем пишеме там
і думам же тот то тота тот розділ на іти прити і
одыйти вказує ту на ріжний запис через і через и і через
ы котре котре входит при по префіксі од бо мож было іти
возом коньом Так сом Я вам ту хотіл іщы єден примір дати
о котрым вы бесідуєте же же ріжны носители ріжных форм бесідуют же
они мают рацию Ту треба тіж зазначыти єдну справу же гей каждий
має рацию лем не каждий носитель має тоту языкову свідоміст Він не
носит дане слово ци выповідат дане слово так як ся навчыл але
од того сут уж деякы языковы принципы деякы гы деякы мы уж
досліджыня даякы усталіня языкознавців ци тых люди котры творят норму кодифікуют язык
рішают што єст правильне жебы жебы жебы ся ґу тому жебы тото
заакцептувати і жебы тото хоснувати подля тых прав і подля тых принципів
Я ту лем подам найліпший примір на польскым языку кєд бы каждий
мал рацию Як писати ци як чытати не треба бы было вельох
науковых інституций не треба бы было рады польского языка не треба было
вельох досліднійшых центрів на університетатах на даякых науковых єдиницях жебы рішати даякы
проблемы Ту як раз в нашых обставинах не маме не маме ани
рады русиньского языка ани не маме такого тіла є єдиным нашым дослідничым
центром єст фурт розвиючий ся напрям на Кракові На Педаґічным Університеті котрым
єст лемківска філолоґія котра ся находит при росийскій філолоґіі Зато тоты принципы
в нас сут по части вытворены ци рішаны як узус якы практычна
практичне хоснуваня і шырше хоснуваня в языку ту як раз в писаным
языку было бо тото наголосове і о наголосовым і бесідуєме лем в
примірі писаного языка А і ту іщы верну до єдного же подаєте
на самій болцарьові пару такых слів котры в самій обшыри єдного села
могли бы мати ріжну реализацию так як цуфликати або цугликати так як
лы то ногами так переберати ци шурати ци старати ся то інакше
лянкорити а подля нестора репелы Ланґорити Ланґо Но ту тіж маме докладні
такій сам примір же єднак в тых такых предовшыткым ту мі ся
здає тото цуфликати може быти аноматопеічне тым більше може быти форма і
цуфликати і цуликати На Ланґорити признам ся не чує м іщы ци
Ланґорити якы як пише Нестор Репела Подаєте тіж примірі гудачыти Гудати котры
в обох значынях сувогудати писал тіж Срусенко Поляньскій ци ци ци Ци
Дудра Но ту гудати ци ци гудачыти Но мож повісти же ту
неє того проблему тілько же ту єст ставний ставний суфікс доданий гудачыти
і гудати то такых примірів певно найдеме найдеме більше в языку де
суфікс або його брак ривалізує тоты дві фермы ревалізуют зо собом фурт
І правдопі тота котра деколи выграт то буде буде правильна а тепер
сут обі поправны в языку Маме такій суфікс уВА в лемківскым языку
котрий находиме в такых словах як воювати годувати або там інчы Але
часами без того суфіксу ту як раз він все буде уж мі
ся некоси не приходит до головы а высловляти або высловлювати о такій
примір примір де обі формы цис тым суфіксом ци без того суфіксу
сут і сут правильны но але знаме Они сут просто в записі
ріжны Пане Мариюшы барзі ся престішу коли выпишете доня то для мене
великій велика школа бо приводите перед вшыткым барз ал то барз дуже
лексикы Зато не гнівайте ся же не все будеме ся не все
будеме ся згаджати з собом кєд сіде о деякы справы я ся
барстішу і не переставайте писати ся барстішу як вышете бо предовшыткым в
тым лексикальным просторі сте просто з таком Великом скарницьом І направду понад
пересічном особом котра котрій важне для котрой важне єст зберіганя лемківского языка
застановліня ся над ним похыліня ся над ним вірте мі не каждий
так мат Вы як раз так мате зато до тото Вам дякую
і прошу о більше То тілько з той першой темы запрошу вас
на музыку Были ся голибы Прикрапный Дюван прекрасной <unk>ene Підали война Прикрапный
Дюан прекрасной блак Вы я не мамяте Бідай выітачів в ріня Ліну
Ятрафю ґрафор хоц дівы прикранты Ліва прикрано говорили номя тебе Все но
так но і ден тепер будеме ся занимати другом днешньом зрыхтуваном темом
то значыт таком темом котра вникла вчас робіт над словником над лемківскым
Словником Єдна з редакторок нашла такій примір слова Причастя Ідеме до причастя
Ей але маме тоту тото само слово в причастя значыт друга одміна
то середній рід тото причастя кого чого причастя ту тіж подібна форма
як называючым кому чому причастю когошто причастя Но але маме дословні таку
саму фм тото само значыня того самого слова і може котре можеме
схоснувати при нагоді схоснувати через третю одміну то значыт тота причаст То
так як єм бесідувал тіж ом бы примірі контроль тота контроль то
значыт третя одміна і контроля значыт перша одміна часами Деякы слова выступуют
просто в нас мают в ріжных одмінах будучы будучы факультативныма формами формами
хоснуваныма в языком І такій примір єст і ту бо маме і
причаст тота причаст гей той причасти В третім одмінку кому чому тій
причасти кого што тоту причаст І як маме причастя то ту над
тым треба было ся отілько застановити одкале ся тото причастя взяло то
давна форма з кінцівком іє колиси Тота форма была м была правильна
то значыт бесідувал ся прічастіє І в такой вшыткы того рода слова
котры днес нам ся кінчат на я і тым предовшыткым тоты не
То слова котры сут одчасословны як принятя творіня ходжыня робліня бытя жытя
они ідуты они давно тому мали кінцівку не я як маме тепер
але мали кінцівку і є так мож бы было повісти принятіє тво
твореніє хожденіє така така была колиси форма робленіє бытіє жытє Тота кінцівка
і є давна в нас перешла і скоротила ся до я але
гы не во вшыткых примірах Чом іщы днес стрічаме такы формы як
причаст є воскресеніє УСпыніє Ту быдно одраз же ціла тота церковна лексика
она ся барз заховала в языку зато тіж маме Такы слова як
тішы можеме іх хоснувати оба то значыт воскресеніє і воскресіня успиніє успіня
вознесеніє вознесіня так само як ведіня на стрічыня усікновиня Так буде і
тут на тым лем же примірі або о тых двох же стрітеніє
і усікновеніє іщы хыбаль міцнійше сідят в языку як формы з том
скороченом кінців комя значыт стрічыня так бы так бы днес было такє
свято церковне або усік новіня Але тото тіж ся тіж ся односит
до напримір утенсилий маме давну форму Євангелиє а днес повіме Євангелия Е
і ту ту тіж єс мала особливі затілько же же в такых
словах як воскресіня Вознесіня Ны ци повечеря ци тіж но інчых тратит
нам ся тот гласний в кінцівці а ту як раз по Л
нашол єм як таку особливіст ци туйше певно єст до не до
Досліджыня чом як раз але по Ле спостерігам же тот гласний ы
ци і в даякых примірах ся заховує І тоты тота кінцівка тот
котра уж в нас в норматиным языку бесідуют о церковній лекси ту
церковну лексику єм привюл лем як напримір той части лексикы з тым
з том кінцівком і є же мож повісти церковний язык церковна лексика
єст такым языком в языку О тілько же як знаме церковный язык
такой доднес єст в більшости бо серед Русинів церковнославаньскій язык єст Літургічным
языком церкви І зато можливы тоты тоты іщы стары формы з кінцівком
іє іщы сідят в языку і о кілько навет формы воскресіня і
воскресініє можут быти бы заміні хоснуваны то іщы то такы слова як
напримірі свят стрічыня і усікновіня хыбаль іщы ніт Ту тіж треба повісти
о єдній справі же маме наш єден принцип з запису пожычы шыщы
Котры колиси были котры колиси были мягкыма мягкыма согласныма зато по них
і сміло мог могло выступувати Але по тій заміні кінцівкы іє на
я радше ту тіж нам твердніє бо маме такє слово напримір як
пілроча туж не повіме пілрочя лем пілроча Маме такій збірний збірний назывник
як хробача гей там тіж не буде хробача лем хробача зрештом з
тыма збірныма збірным назывникы сут ту тіж добрым мы приміром того переходу
давной кінцівкы іє на я ци на а по жычы шыщы бо
такы формы як хробача як листя як волося о напримір суд того
суд того потверджыньом же іже і в тых збірных назывниках был перехід
і є на я або на апотвердым зрештом тот примір дає тіж
такє поясніня ствердніня тых согласных жычы шыщы бо В примірі хробача ци
пілуроча находиме не мягкє а в записі я лем як раз стверде
а без мягкости Дорогороды слухаче зато тото речу воскресеніє успиніє вознесеніє введініє
усікнове ніє най хоснуєме іщы памятаючы же же тіжшы подля того принципу
заміны кінцівкі є на Я єднак можеме хоснувати і тоту другу форму
То было То на днес уж буде Вшытко медже ам о вшыткым
вшыткого доброго не забывайте писати домя на Лко <unk>m ЛЕМ крапка фм
зато же Інспірую ся Вами дост часто І мож повісти вельо з
проґрамів языковых окус покус дотепер было зробленых як раз З тыма передуманями
з тыма думками з тыма ідеями котры приносите вы своіх емайлях То
был языковий окус Покус днес сердечні Вас запрашам на наступны на проґрамы
А я уж нискінчы бесідувал до вас Демко Трохановскій Демко ет лем
крапка еф Демко ет лем крапка фм тримайте ся тепло Языковий гокус
фокус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компери чом моти Руси што
мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы Чом Кыів был
колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколе нашы предкы мали
ладу вымови Што ся находит на швецкым столі Чом дотеперішніх віґруючых мобілюк
інсталюют Лайлі доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового сортеру і
аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати слухай авдициі языковий гокус
покус значыт знай язык і вчий ся гокус покус