Языковий Гокус Покус #171 - 21 VI 2015 - Kodyfikacja i nauczanie
Еп. 171

Языковий Гокус Покус #171 - 21 VI 2015 - Kodyfikacja i nauczanie

•

Опис епізоду

Odcinek to rozmowa z prof. Mychajłą Fejsą o języku rusińskim, jego codifikacji i nauczaniu. W wywiadzie pojawiają się też wątki historii tego języka, jego fonetyki, morfologii, składni, leksyki oraz problemu braku pełnej ścieżki edukacyjnej dla tego języka.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер Чом мож
людбити ту самы Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти
грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся находит на швецкым столі
чом до теперішніх відруючых мобілок інсталю темпер файлі доступ до фейсбука та
майля і інчого сітьового софіру і аплікация Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати слухай авдициі языковий гокус покус значыт знай язык і вчый
ся гокус покус Днездоровы слухаче маме змогу чути ся з паном професором
але я думал же вы ся самой представите Я професор на Катедрі
за русиньскій язык у Ноймсадзе на Філософскым факультету на Університету у Ноймсадзе
То єдна зо з катедрох котора припудала дземощу рускє русиньскє слово така
подобна як на прешове але можеме пові же ани не така ани
найлепше в Швеце прето же мы маме комплетну образову вертикалю Ту поесме
Русинів словацкій не маю мі маме вілчуваня русиньского языка і в предшкольскым
уровню і на основношкольскым і маме ґімназию єдинствену Ушвеце і вец такій
кадры нам приходзыт на вілчуваня русиньского языка Так же я мам ушыцкых
дзышыт семестрох а кєд повім жет семестрів то значыт же рокы або
особ семестрів основных академскій студиіх і два рокы мастер студийох і мам
покрывам вшытскій курсы русиньского языка Іме шором Істория наставаня кодифікациі стандаризуваня нашой
вариянтів русиньского языка у Сербіі та ігурватскій бо дакє то был югославяньскій
тату вєдно але ме позияли про політику Далі фонетику русиньского языка морфолоґію
синтаксу лексиколоґію фразеолоґію ономастіку рускє дієслово е рускій язык в увідянскым окружыню
історию русиньского языка і кєсундацу авзаву але значы мне студенти не можут
за обіс ани на єдным семестру Добрі пане професоре Але то я
мам такє зділаня перше Як ся звете Міхало Фейса Бо того сме
забыли затзати Як уж сте повіли вашы ваш напрям Ваша обшырдіяльніст Находит
ся в бачваньскым стандарді русиньского языка То єден праве так Зо штырьох
кєд можеме так повісти так мож чытати в книжках стандардів русиньского языка
але він кус інчый як карпатскы стандарды Можете дашто тото обяснити Праве
так Е <unk> року на єдным Науковым сходу Уполю а Університет Уополю
у Польскій вам кодифікацийны стандардизацийні мож повес університет або ма едицию хтора
стандардизує языкы Так <unk> року як штеренасті славяньскій язык кодифікуваный русиньскій язык
Глянь редактор Пол Роберт Моґочы Е тоту теди мож повес югославяньску або
сербску хорватску вариянту покрыл мой професор Юлиян Рамач і я Вон описал
морфолоґію руского языка а я з социіо е лінґвістичного приступа у смыслю
же дзе рускій язык світск заступени і то цужка цо феномен Може
Европа приповет же сы такі стандарды або такі стандарды або може приповідат
дані поем і і вашу лемкі поклимає лемковскій язык або як мают
словацкій русиньскій язык Гей маю го на Інституту Руской Русиньской Літературі і
Істориі маю го при ани при школой професоркі але не маю комплетну
образовну вертикалю не маю од найменшых здецев не маю не значы не
маю основный не маю ґімназиі і то вецка пуканє ланца Не мат
це комплетну вертикал Тоту суміма ми в Вывдини Ту Европа треба жебы
ся пришла і упатрала на нас і тот сожкат собі мушыло бы
запроваджене у каждій державі де мі Русины Руснанци Лемкі маме свою еден
поем русиньску діаспору поведме єст ріжны вій разі чыє нацийональна меншына ци
нацийональна заєдніця чыє етнікум чыє етносні важне сой але не субетно з
украіньскы нациі а окреме тото же нас у польскій у словацкій у
мадярскій угорватскій та і у Сербігу зміній Епознавают як і рускій язык
і руску меншыну про закарпатску област Украіны дзе Лем на конто того
же маю добріх спонзорів же маю меценох та мают літні єдзрі о
школі або о школи котры шевєзлямі стретают а держава ани не припознала
Задумайте свій пані я вам не знам аніме прізвиско але кєд міло
мі Але кєд я Михайло Фейса і дам мі дахто не припознал
як Михайла Фейсу я бы такой вжал єднож і при колбінгу вам
як дапом будем так барз ніжный ани несадистичный ани єдноставны а ту
тото существує правий ґеноцид єдноцид узакарпатскых властив же мат <unk> русиньскых орґанізациі
не бытне тыречі то пудзрєни сме політичны та тоты іду на Америку
тоты до Русів або же сме вірскій пузрєны тото іду грекокатолику та
тоты православний Але нацийон русиньскій і вони не мают ніч Ани ци
не припузнала як такого Не припузнала Твой язык Не припузнала ніч од
тебе тото страшне і думам то цожка а плюсто держава підписала Европск
ріжні папери окреме <unk>ru ні почытує подшешышышышышыш стожкы не почытуєш Мі тото
Югославіі мали учыглядной той Украіну чекетес Повіли сте такє слово котрого не
вшыткы можут розуміти социйолінґвістика Чым занимат ся социйолінґвістика і кєд бы сте
могли пояснити тото в русиньскым контексті Социю вам значы дружтво лінґвістийка язык
знач язычна примена языка до ріжных сферах Вімаци ріжны сфері Александер Дуріченко
зо Університету Тарту першый направил таблічку і пописал хторі то сфері у
социюму у дружтву язык треба мал жебы был язык Вон такі е
лінґвістичны зявленя як наш русиньскій язык у вариянту ріжний лемковскій русиньскій руснацкій
ніважниякій е Кресель менувал як мікроязык Але дзиві маци тераз поставиш пітаня
границю медже мікроязиком і макроязиком Е ту ом тот Социйолоґійный приступ дзіш
язык хаснує тішы хаснує з мешором Перший перше у школі уж сом
два раз споминал мусіл быти у комплетний образовный вертікали Далі мусіл ся
піса з література на нім І тиж так за Наішыдзеци за младеж
за тых младых духом дані по Метузелемох Ві мужте мат літературу креаторох
писателів на тым языку далі муш ітсе мац медиі в єден медий
в і радию Маме телевізию маме інтернет мі вшази мусіме быти заступены
маме новіньків І кєд тоты не маме Припадаме Далі думам ідеме далі
ці чі го хаснуєме дані поем у каждыньовой бешеді Чи ухоснуєме в
церкви на казанюх Чи нашы пануцове за розлику як возміл мадярскє маце
же гей грекокатолікі сут А там де грекокатолік тото греко тому шалов
закєди православный католік припознало по уніх єдной або другій папу а є
вони русиньского рода были кєднікєди Е тераз єм наказую на мадярскій Страшне
Знач і тішы казані тримают си кєси цепле духовне слово гуторів на
русиньскы вариянты то сужка ци барзначны Далі Ци ви мате наукове выглідуваня
Як я це робил у наукі та ци то уможливы державы Маци
уж Рускій Університет в той припознала Русинов як ви там же чекас
єден белей буде сцес жебы ся вілчол русиньскій язык Оно буде вілчоват
а є то діалект украіньского языка Етой не може То не може
А як то з тым спостеріганьом Бо Социйолінґістика тым ся тіж може
і занимат але кєд дахто постерігат русиньскій як діалект то може го
так не поважат А коли він уж державні вызнали так напр чого
бракує на Украіні кєд уж назве його языком Та товды уж чловек
барже го поважат ци як то єст як выдите тот проблем поважаня
або підходу до дненого языка коли він ся называт діалектом або ся
называт языком Ві мацину скалю маце бешеда маци діалект і мациязык учыглядно
ушіцкых европскых жемох і дмышором польска словацка Мадярска хорвацка Неевропскій Жемі Сербіі
Далі Европскій Румуниі Молдавіі Русиньскы русиньшы руснанци припознавают Тачы то як нацийональна
заєдніца нацийональна меншына Е Але вимаци Украіну дзе сме ні припознати Русины
мі субетнос украіньского народа І тот тот нашы Русины там бешыдуют Я
чуєм ту крашнє Мікулю Бубінца Вікеом повеце же же воні Бешынорусиньскій он
шыстреше єдноставный чловек фруструваный і нервозний Я розумім Так же тото цу
вынімают з ім язык Нє припознати як язык але як бешеда як
діалект украіньского языка І то нормально комплетна академія кієвска Нану ци Нацийональна
Академія наукох і мытносох Е зуспудпору політичных моцох у Украіні котра не
жада припознат Русинок е то трима не за язык а єс діалект
і то не обовязу державу жебы вшыткі тотій социйолінґвістичній сфері покрылят см
бесідували школьство науку медиі каждий е сеґмент кажду мінутку жывота варім од
церкви до школы А кєди о язык церкви бо в нас на
Лемковині предовшыткым хоснуваный єст церквославяньскій язык як язык літургіі якій єст Ваш
погляд треба нам русиньского языка там де жыют Русины в поєдных вариянтах
церкви я бы Вас модлил же ці ви розуміте кєд я поем
казань На то казан І так показ єй каз Яци тот су
панотц наказує цо треба жебы своім тым вірником наніпоє м єх пастир
пове своім овцом у християньскым значыню нормально жебы ся розуміло цепле Боже
слово Е у нас у Сербіі Воєвдина і так і хорвацкы значыт
так воланы є і южнорусиньска вариянта русиньского языка мі мам єдну добру
комбінацию церковнославяньского і сучасного стандардного бачку срімского русиньского языка Значый вімат це
комплетне одповіданя дзіяка і паноца на церковнославяньскым Але тото дзе паноци стрима
казань то по рускій і дзе поєдні молитви аж і оче наш
проложены на рускій язык а лішы паралельно і на церковнославяньскій Ми маме
поесме молитвені кшыцкій молітви переложеный на Русині на русиньску тоту нашу вариянту
але і дале ся у службах Божых комбінує стандард сучасний і церковославяньскій
Ми думаме же не сме нашли якушы середню вариянту мілінґвісті не буніме
Паноцом то одвітує мі жадаме жебы лем нашо паноцовий і маю літературу
значы ту сме бесідували кєд о літературі то беретрістіка Але беш думю
духовной літературі Шіцка духовна література іде по рускій Знате якє то велька
кєд часопис Дзвони християньскій Дойце до штырісто чытательов Нє прикледні а чытаю
го люде Такший Боже слово шырі а такший рускій язык шырі І
тоты был бы у нас барз вельо проблемів в мішані малженства Пойду
зо Серба пойду за Мадяра пойду за тоє в того і вецка
вшыдумаю же міщейше буде кєд буду учыс другій язык як свой малий
меншыньскій язык Вызнає же кєд дают зецку до руского узліня основной школи
дают до ґімназиі ж єм присульнім факультет то єст катедра за русиньскій
язык і вец мі можеме убезпечыт роботу лем у рускым слове як
писани медию телевізиі радию і можеме у нашых школах Значы але правителю
нам закончуют студенты двойо або троє на рок а телью ідут до
пензиі так же досто у нас дост добре праве так же біолоґійно
єдні ідут до пензиі одпучіват ше а тоті добівают роботу з таємно
І дум же то злучайно маме щестя А пане професоре то мам
іщы так єдно зівданя Не знам ци не буде добре і приємне
і ци выгідне для професора Але я чул такы досліджыня же русиньскому
языкови іщы дале <unk> років При тых вшыткых ґлобализацийных процесах при асиміляцийных
процесах як вы на тото мате Якы думкы мате на тото Ям
мужу повети же перша думка в котрой мі пришла то не знам
кіль супу сцени але наш стандард бачкус Рімскій кодифікувал Гавриєльку Стен Вон
<unk> найпузнійшым <unk> або <unk> вон гварел же ещы <unk> років дава
тому його рускому русиньскому языку хтурому вон написал першу ґраматику А одтеди
пришол <unk> років написана і друга ґраматика Миколи Кочіша написана і треця
ґраматика Юлиян Рамача і я тераз пишум чу ґраматику Міхала Фейси Зічловекше
спревет Точно асиміляция чече у тот час кєд кустельник хварал були сме
Югославія і буде нас <unk> тисячі на попісу тедішнім Тераз сме розбіти
на горватску і Сербію у Сербіі єст <unk> і пуль тисячі Русинох
а у хорватскій штырі то значывна <unk> і пуль Такє вежнеме же
е Од гєв того часу Тыди гє в того часу тераз перешли
<unk> руків <unk> руків І міс <unk> пиц спадли у двох державах
на девятнадцет То значыт же за <unk> років за <unk> тисячів смыні
Але треба знат же нам лем тисяч люди з Руского кєрестура пошли
до Канады до Саскатчевану до Саскатуна і до Норд Бетльфорда Пошли до
Торонта пошли до Австралийнію Новозеланду пошли до Німецкой воній не скапали вони
ту правда третя ґенерация уж забуде своє рускє Але нє міцышка ту
на неєдной прості продукциі Проблем зо схлопами і женами Русинями же не
правят то веце як дакєди Але мушы єм пояс же наш жывот
економскій хоц якій на нізкій кунарох єщы вшы ліпше як был перед
<unk> років Теді люде были худобнійші робили польо і были на саляшах
і тримали ся вєдно і мали по седме родеців у просику Тераз
єдли єдно двойна на шкрабу а то значытє супруг і жена своя
і моі двозы то проста продукция Мідзешка ту і я пророкуєм же
не підзешат іщы сто писет А кустыльник варот при <unk> років же
підешет є справет ся кодифікатор першой ґраматикы Я блишяс приведзем мі тераз
маме того авґуста <unk> років нашій церкви Ецурі у куцуре і тераз
не знаме п з Божу помоцю єм присвячений же як предсідатель Церковного
Добора означыме прам моноґрафів церкви якєдбіві пришли бы ци нашу гости явно
возволям <unk> авґуст і <unk> авґуст рото поробім на высокым руню Але
хто тоту однові <unk> років по робі не знам та рахуєме дашы
клони раме або давежнеме нашы денкат даме до швайцарскій банкі і так
жебы тота іста ґарнітура умножена Мусіме тас робити такє бо ні робля
хлопі жени тот собі треба робити Пане професоре Барз дякую Вам за
приближыня інформациі о бачваньскым стандарду русиньского языка Ях так называм може в
скорочыню бачваньско з Рымскым бо певно матіщы Ци знате як то было
у Шекспіровім Румі Джюлєт дзе Юлия Гвари же Ромео Ромео прецуш і
Ромео чомшы не воляш іншак воляй ми і ружа але я будем
пахнут сут як ми волош Так же віру лаци ци бачко стримска
ци Уляци Южнорусиньска ци т чы тотоцу Кєстуре Куцуре і гєтоцу Петровци
Мікрошенций Небітне мірус наци Жыєме єст нас і буде нас і найсти
шыбурими не дамеше тоті конґресы на котрых сме тераз Пєшка уможливишы звіг
нуль і дух і нацийональный ідентитет А лем док буде нацийональна свідомост
присутна даме мі нашы дзеці до школох буду ся мучыц буду мац
Фузини вецей але не припадню гєв тот горе Відзи і награзито Того
і собі і Вам же вам дзикуєм баскражны Бесідувал днес з нами
професор Міхайло Фейса Берзикою і другій раз Языковий гокус покус Ци бандуристы
скрепчут бандуры А може компер Чом можут бити ту самы Што мают
спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів был колиси
східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы мали ладу
вымовы што ся находит на швецкым стилі чом до теперішніх відруючых модулюк
інсталюю файлі доступ до фейсбука та майля і інчого сітьового соферу і
аплікация Кєд хочеш ся дашто о тым дознати слухай авдициі языковий гокус
покус значыт знай язык і вчый ся гокус покус