Языковий Гокус Покус #172 - 28 VI 2015 - Przekłady tekstów liturgicznych
Еп. 172

Языковий Гокус Покус #172 - 28 VI 2015 - Przekłady tekstów liturgicznych

•

Опис епізоду

Odcinek 172 „Językowy Hokus Pokus“ poświęcono tłumaczeniom tekstów liturgicznych na język rusyński/łemkowski, ze szczególnym uwzględnieniem Małego Trebnika. Zapowiedziano też rozmowę z o. prof. Henrykiem Paprockim o historii przekładów Biblii i tekstów liturgicznych w Cerkwi prawosławnej oraz o wyzwaniach i perspektywach takich tłumaczeń.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер Чом мож
бити хы сам Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти
грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым стулі
чом дотеперішніх віґруючых мобілок інсталюют ЛПза <unk>r<unk> файлі доступ до Фейсбу та
байля і інчого сітьового обсертвю і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати Сухай авдициі Языковий гокус покус Значыт знаі язык і вчый
ся гос покус Витам красній вшыткых дорогохслухачів нашого радия з той страны
Демко Трохановскій і премєровий языковий гокус спокус в неділю вечер і то
іщы до того на жыво Як єм уж обіцял колиси хоц пару
ноді неділь прошло з той причыны жыт ци до конґресы ци то
інчы в якыс справы по дорозі вкінци днес можу ся кус заняти
барз важном книгом книгом важном в церкви але тіж не з той
причыны бо я не веду конфесийний проґрам радше языковий а зато днешньом
темом буде м русиньскє тлумачыня малого Требника і то з той причыны
тота тема являт ся в языковым гокусі покусі то тема котра не
єст нова Для мене ци ци в тых темах языкового гокуса покуса
понеже уж пару раз Тема перекладів літургічных текстів на русиньскій лемківскій язык
была піднимана в тым проґрамі Колисим бесідувал на примірі самой молитвы Отче
наш якы выглядают сучасны тлумачыня на новожытны языкы бесідувал єм тіж о
тым дост недавно бо в грудни <unk> рока недавно бесідуют тепер кєд
слухате премєру языкового укуса фокуса не о пару років може то уж
быти давно Але бесідувал єм з отцьом професором Генриком Папроцкым по части
при нагоді бесіды о істориі тлумачынь сучасных тлумачынь літурґічных текстів на польскій
язык Зрештом то была барз файна бесіда бо отец проф Генрик Кропроцкій
на дост прихыльній заінтересуваньом однюс ся До тых тлумачынь на русиньскій язык
літурґічных текстів котры уж сут ідеал вказівкы од чого найліпше зачати котры
книгы святого писаня найперше треба переводити і жебы они были жебы они
котры сут уж основом до тлумачыня наступных Але кєд уж сме при
тым думам же послухайме короткій кавальчык з того інтервю найже він буде
такым м ведіньом доднешньой темы то значыт дотемы малого требника по русиньска
Днес мам велику чест запросити вас на бесіду то інтервю з выдатным
православным теолоґом і Тлумачом оцьом професором Генриком Папроцкым Головном темом бесіды єст
істория переводів Біблиі і літургічных текстів православном церкви на польскій язык Окрем
того отец Папроцкій як автор сучасных перекладів літургічных текстів оповідат о проблемах
якы тыкают ся сучасных перекладів на новожытны языкы Побесідуєме тіж о надіях
шансах і перспектывах тлумачынь на лемківскій язык Кєди зачали ся прубы тлумачыня
літурґічных ци на язык очыві о православных редакци вчыня Хто нас вішет
розґорові цікаве же зарво з ліґівску православну як і Уніцкім Ситуация влегло
знаня доперо по повстаню неподвиґлою паньства Польского Але Знову пополняно тым разом
колейном помылкы зышно поважный блоґ товаришывців вчестны влады польскы знали же найлепшым
способом на православня єдже цілковита польонізация ся памятат же в моєный польскы
мішка волку мілийонів православных всердкых Поляцы становилі знікомы одсетик Понімаж венші были
Лемкові Украінци Білорусині тзв Польшуци цилі тотейші і для них то очывісти
бла был замах вряч на іхы права народовостьови ішом слушне так то
одобрали Чем єд свідомо же то переклад за кілька тисячом лят є
вымаґал ревізиі жбы колейны поколіня могли ґо знову розуміти сніуникньоны в тій
хвілі альбо ся стажеє і втен ся текстами архаічным веде полегал поволі
такій архаізациі можна і взять таком опциі повізны же свят бездісня вартым
за тисят цустил з рока тотна до ХІХ рівнословяньскій то само циківнословяньскым
тур кєд был шыкому жывым тым языкєм словяні з околіци потым стал
ся комплетным языкєм мертвым але то мало ти быти сто само з
языків ґрецкєм чез язык літуркы ґрецкєт єс язык му В Ґрециі ся
выдає ксєнкі Літурґічны для вірных в двох версиях языка ґрецкє з левист
ци но єст текст Старожытны справы єст текст участны Но можна зробит
таком Же сяко зробльом увас на полудны то значыс вымовы товду же
текст ст барзі зрозумілий што єст вспілчасна вымовачытальом слова ой Франтішка Краняка
вгоро того тлумачыня Ґміра же завважыл такій припадок Жым косы студенці а
во Словациі на принсы до Братиславы на студия братиславы уж уж Літурґє
грекокатолицкє сом по словацку вхозом до церкви на набожество по словацку і
наґле ствердаю же вшытко розумієм тата чы то муй т повуд у
ойца чычылу тых люді кружы ся дойцес вруціли жебы заложыть польскоязычну парафію
то ци жебы жебы зачань прикладат ты тексты Так оністєй зрозуміти текстом
іщы ни участничыт свідомі в літургіі розуміт тым текст З языкєм лемковскым
ци з барзы пинкным языкєм єст повін проблемы Евнові ци термінолоґічны в
тым языку но єма тий цай термінолоґі філософічной туристий языку польскій чы
украіньскій з яком виджу з того чом взял зо взул украіньскій язык
словацкій яком з теґовыно Кєдись можна было ствердіти таку умовну дате в
такій місто з катеґориями історичній кодифікациі даленого языка та істория языка во
Сві зачынала ся од тлумачыня Бібліі Павдан чы писа св вшыткых хыґлітурґічных
і т чы тыстеж Шанса на нобілітацию малых языків в Новічо Лемковскє
фак очывісти жебы якій язык зачал ся направды розвіял стал ся языкєм
в памятку літератскым лес дужым зо собом слув то завше так было
зачынано од прикладу біліі На прикладі псалтежа Псалтеж то поезия тода можна
повіти же тлумачыня почытні сут не тыолоґові але теж люді слова Лаіс
до з певным людзьовым вычучым языковим Кыто мож нам притлумачыть вести вшытко
лед єст така знана што тлумачы методы нарыбкы Днес о вічер запрашам
на бесіду з оцьом проф Генриком Павродскым в проґрамі Языковий Окус покус
Лем в радию Лем фм Так єм заповідал там тот проґрам чули
сте пару слів мож повісти такій зариз тем котры о котры ввідула
єм отця професора Генрика Папроцкого і дітхнули сме тіж темы русиньскых переводів
Але то о тым іщы секунду Бо чым єст малий требник бо
взагалі требник Маме великы маме маме малы то барже іде о зміст
котрий ся не татам находит а не о розмір ци тексту ци
ци ци ци карток в ним не спяти Дребник то єдна з
богослужебных книг о котрых бесідувал єм пару проґрамів тому хоц сме хоц
сме привикнены або найчастійше видиме такой євангелию ци апостол ци псалтыр то
єст тых богослужебных книг тых книг в котрых написаны сут ци службы
циноты цитрыпары ци кондакы стихы ірмосы і вшытко што треба співати в
цілым літургічным Році Єдном з тых власні єдном з тых богослужебных книг
єст требник Што єст требник повторю дословні в двох словах то богослужебна
книга в котрій находят ся Требы Бо од того ся взяло слово
треба Што зу требы То сут тоты службы з котры з котрыма
люде приходят до священника і то сут медже інчыма находят ся там
послідуваня таньст так як вінчаня так як крещыня гей гым ци службы
за помершыма Але тіж інчы тіж інчы м службы коротшы ци ци
долшы напримір молитвы мео молитвы над новородженом дітином направду єст того вельо
так ци так тоты тот зміст має в собі Требник од тале
од слова требы значыт тото што люде жадают просят од священника значы
речу специяльны не тоты повседневны богослужыня Но но і перейдме може до
гы малого требника выданого Обществом святого Йоана Кресителя до котрого іщы наконец
думам верну і припомну хто хто єст предшыткым выдавця того требника Але
очывидні обшество святого Йоана Крестітеля не могло бы того очывидні зробити і
выдати без позволіня церковной єрархіі і отже такій так такє позволіня імпрімятура
єст выдана чы підписана через кардинала Леонардо Сандрі префекта Конґреґациі до справы
Східніх Церков Кататолицкой Церкви і імпріматор тіж митрополиты Йоана Бабяка митрополиты грекотецкого
митрополиты Пряшівского Значыт то уж перша справа же хтоси мусит дозволити на
тлумачыня в церкви і потім дозволити на выданя Першы Як чытаме на
самым кінци першы главы першы части того малого требника были переведены уж
в <unk> році то перша друга третя пята і девята то значыт
завершат ся там і м одправа ся то окрещыня миропомазаня і тіж
вінчаня а Дальшы части то значыт тоты котрых бракує до першых десятьохлав
были переведены в <unk> році в тым же тіж році ні пробачте
в <unk> році был выданий тот малый требник в русиньскій версиі Очывидні
можеме ту кєд уж ідеме таком такым омовліньом уж барже детальным я
мам мягку кодинку не знам ци єст стверда відомо при долшым ужваню
може ся тото она знищыти Алем такє ж може і желаня жебы
як най як найбарже ся знищыла не зато же бом был затым
жебы церковны книгы ся нищыли але предевшыткым за тым жебы были як
найчастійше хоснуваны Хоснуваны тоты малий требник має вшыткого сторін і єст написаны
єст поділены на дві части Перша част то Га бы треба постит
два раз <unk> сто <unk> сторін зато же сут дві версиі запису
перша част і з того ся тішу єст кірилицьом а для тых
котры мали бы проблем з одчытаньом кірлиці друга в другій части єст
тото саме написане написане латиньком очывидні тлумачыня єст авторства отця Франциска Креняка
і Йозефа Кудзея о отцю Франциску Креняку жем не раз спомина в
языковым кусі покусі То особа котра зачала тлумачыня на русиньскій язык священных
книг і знаме Тоты тлумачыня тіж на Лемковині понеже понеже і Апостол
і Євангелия в русиньскым языку чытают ся в православных парафіях в Креници
і в і в Ґорлицях знам тіж о парох грекотолицкых парафіях в
Польщы котры котры хоснуют тоты тлумачыня Думам же неодолга дотру до дохоснувателів
того тлумачыня в практиці Ту треба тіж повісти іщы кєд уж знаме
автора же была тіж же там робил над тым тлумачыньом цілий ансамбль
вельо отців котры тіж як практыкы помагали отцьові Францишкови і Йозифови Кудзейови
переложыти тот малый теребник але языковым редактором была доцент Анна Плішкова з
Інституту Русиньского Языка і Культуры Пряшівского Університету значыт же єст то невкодифікуваным
русиньскым языку Тутіж хочу повісти єдно же направду не барз ся тішу
же тот требник вышол шкода же так пізно він вышол і шкода
же я не мал змогы напримір вінчати ся в русиньскым языку а
маме ту вельо і молитв і треп предшыткым на уж єм повіл
крещыня миропомазаня сут і руковины і вінчаня так сме днес привыкли до
того же же же бесідуєме о самом самій одправі в церкви вчас
шлюбу же то вінчаня но по правді то руковины і вінчаня в
руковины мож зробити дуже дуже перше но а вінчаня єст потім уж
все обовязкове Барз ся тіж же тота книжка вышла в русиньскым языку
думам же о хвильку може о може дашто зо шлюбубу прочытам тото
выголошыня котре для вельох м пар котры під вінці стают єст єст
барз важне десим і втекло О Як жених одповідат і несвященник просит
жениха ци маш і ту імя добру і неприсилювану волю і певний
задум взяти собі за жену тоту імя котру ту при собі видиш
мам достойний отче ци ти ся не обіцял інчій жені не обіцял
єм ся достойный отче і потім одповідат одповідат невіста тіж в подібний
в подібний спосіб ту тіж іщы Єдно што єст цікаве в даякых
молитвах і в предовшыткым вы В єктеніях єст єст тіж версия цирківнославяньска
і попри ній русиньска версия зато о тілько іщы збогачений єст тот
малий теремник же мож сой зрівнати як было в церквославяньскым языку а
яка єст русиньска Версия то предовшыткым для такого шыршого думаня о самым
тексті хоц варюже сама уж русиньска версия тужіс барз але то барз
вельом Думам же за долго бесідую і можеме сой пустити пустити короткій
джінґіль по котрым будеме ся чути зас А я знам азбуку уж
познали мы азбуку а як авто бе як буков В як ватра
ге як гора Є як ґазда де як дора е як екран
є як єлен Жет як жето зет як зелін і як ігла
Чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване
серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся
повіт Дале буква Йот як Йоси Каяк коса Ел як лоси м
як мала як ня О як орел пе як пані р як
руснак С як слуга ти як тырка о як угель Ф як
файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа
ща як щаві ю як Югас я як ябіль бук є <unk>
і знак два знак мягкій з твердым знаком Но то іщы два
слова орґанізациі котра выдала стараньом котрой было был выданий малий тремник том
общество імени святого Йоана Крестителя котрого зрештом о два дни кєд слухати
премєру языкового куса покуса то значыт одвадник <unk> червця Буде докладні <unk>
три рокы од моменту зареґіструваня того общества товды в другій половині ХХ
ст была то культурна освітня орґанізация котра Возникла з ініциятивы і єпископа
пряшівской єпархіі грекатолицкой єпархіі Йосифа Ґаґанця о котрым нераз тіж в нашым
радию сме споминали напримір в проґрамі з лемківского архіву але ге тіж
важныма єй членами і навет першыма шефами были были і діячы і
ім духовны люде Русины Напримір Адольф Довяньскій ци ци ци сам Александер
Духнович был шефом Выконного Выбору того общества самма цілю общества то было
помагати вшыткым тантливым русиньскым студентам з бідных родин жебы здобыли освіту жебы
мали де жыти Навет о два рокы тото общество заложыло інтернат і
бібліотеку Так было зрушене в <unk> році але обновлене в <unk> році
русиньскыма священниками котры днес як свою ціль ставляют роботу з дітими і
молодежом тіж ріжны духовны релякысацийны акциі а єдном з тых важных цілий
єст выдаваня реліґійных книг календарів і молитвенників в русиньскым языку тішыт мя
тото же на Пряшівскій Русі єст такє обшество котре было реактивуване навязує
до традиций того общества при котрым был сам наш великій Алек при
початках котрого был сам наш великій отец грекотолицкій священник Александер Духнович І
ге тіж днес діє в тым просторі хоц само обшество членым і
в проґрамі нагодит ся же то не лем грекокатоликы можут быти быти
членами але вшыткы котрым котрым цілі того общества сут Сут близкы Общество
святого Яна Крестителя презентувало своі выданя і свою діяльніст на тогорічным русиньскым
фестівали в Свиднику Проходила там стріча з отцями поповцьом і з оцьом
Ясіком котры медже інчыма презентували тот тот требник малий требник тотжінґіль не
мат долго Пустиме зай го жебы почути коротітьку выповід тых членів котры
презентували общество на русиньскым фестівали Чом може бы лем допомнил В Євангелію
маме маме такій приклад де Ісус Христос болотом помастіл оці сліпому А
пові му ід о міся в тым рівнику Сілоєа про видіш но
він увіріла пішол і умил ся і провіділ Знаме аси як реаґувал
на тоты двід по многых роках і наше общество оно не мат
за ціль мініти структуры або будувати даякы структуры бо то є не
наша паркєта але В проґрамі што маме становлене тоє Зниманя підниманя є
дати провіджіня тым людям векше жебы помастити іх може не болотом але
тов духовно літературом іх помастити жебы они знали на што мают право
жебы тото знали же можут ся озвати же то не нич проті
Вірі ани проти Господу Богу ани проти священікові кєд прийде молодий а
молода аповіст очедуховний Народило ся нам дітятко хочеме по русиньскы покрислити І
том же сентенцийом хотіл єм закінчыти днешній языковий гокус покус Гей то
грекокатолицкє тлумачыня але мат гім пріматур префекта конґреґациі до сосідніх церков зато
в цілій грекокатолицкій церкви єст леґальне але ачий бы м повіл же
кєд самы был грекокатоликом бым офіцияльні хотіл тото при з таком книгом
прийти з такым тлумачыньом до священника кєдмі ся народит дітина іго покрестити
Але не лем грекокатоликы можут тото хоснувати на тій основі же вкінци
грекокатолицкыма тлумачынями сут тіж сут тіж переклады Тетраєвангелиі Апостола на неділі св
ци того термника інчых літургічных текстів котры сут хоснуваны і в православній
церкви напримір в Креници ци в Ґорлицях но і з той причыны
Думам же не буде великій проблем тым більше же требник уж не
єст святым писмом не єст тым тым переданьом котре входит в канон
там сут лем схоснуваны хоснуваны даякы выімкы і гы постідуваня богослуженій зато
тым більше бы м хотіл і намовити вшыткых священників і грекокатолицкых і
православных навет кєд самы не сут Русинами навет самы кєд не на
штоден хоснуют інчы языкы жебы єднак хоснували тот малый требник думам же
для вшыткых вірных Обох церкви тым для котрых важне єст важный єст
тіж літурґічний язык в <unk> церкви придаст ся тото Схоснуйте то вкінци
вшытко на славу Бога То был языковий гокус покус бесідувал Демко Трохановскій
Тримайте ся тепло до наступного языкового гокуса покуса Языковий гокус покус Ци
бандуристы скрепчут бандуры А може компер Чом мож бити ту самы Што
мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів был
колиси східньословяньскій а днес є уж чысто лемківскій одколи нашы предкы мали
уладу вымовы што ся находит на швецкым стулі чом дотеперішніх віґруючых мобілок
інсталюют ЛПся <unk>Ú файлі доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового
соферу і апликаци Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай авдициі
Языковий гокус покус значыт знає язык і вчы ся гокус покус