Языковий Гокус Покус #173 - 12 VII 2015 - Eufemizmy w języku
Еп. 173

Языковий Гокус Покус #173 - 12 VII 2015 - Eufemizmy w języku

•

Опис епізоду

Odcinek z serii „Językowy Hokus Pokus“ poświęcony jest eufemizmom: prowadzący wyjaśnia, czym są takie wyrażenia i jak zastępują słowa uznawane za zbyt dosadne, tabuiczne lub niewygodne. Wspomina też o ich użyciu w codziennym języku, literaturze i mowie politycznej, podając historyczny przykład słowa oznaczającego niedźwiedzia jako eufemizmu.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер Чом мож
любти ту самы Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти
грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым стилі
Чом дотеперішніх віґруючых мобілок інсталюют мі файлі доступ до Фейсбу та байля
і інчого сітьового сортеру і епликациі Кєд хочеш ся дашто о тым
дознати Сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай язык і вчый ся
гос покус Видам красні вшыткых дорогослухачів радия ЛЕМ Фм з той страны
Демко Трохановскій в неділю в праздник <unk> липця минулам година <unk> зато
запрашам на днешній языковий гос Покус нажыво Так днес єм уж заявил
на нашым портали же хочу ся по части заняти евфемізмами То така
може тема невыгідна о тілько же барз часто ефемізмом можеме называти такій
не до кінця спрецизуваний синонім доного слова але што то сут евемізмы
До того хвику верну бо найбарже хочу звернути увагу на тото што
буде в другій части пона же займу ся даякыма евфемізмами котры сут
барз часто хоснуваны через ново мову ци через такы політычны влияня даной
ситуациі Ґенеральні што матифемізмом або што то єст евемізм то предовшыткым такє
выражыня може то быти слово поєдне слово може быти ціле выражыня якє
має заступити інче слово котре з язы закресого взгляду не хочеме схоснувати
Приняло ся же бы колиси евемізмы то были слова котры з причыны
ци табу ци зо взгляду ци з реліґійных взглядів о ту тіж
мы можеме вучыст до той ґрупы табу або через інчы причыны заміняме
дане слово інчым ци легшым ци барже описовым но але ге але
боіме ся не хочеме ци тіж замірено не хочеме выявити даного слова
не хочеме го схоснувати Сучасны дефініциі понятя ФМіС розвивают тіж пошырюют го
уж тіж о цензуру ци о автоцензуру ци тіж даякы односины помедже
єдным а другым Бесідником гей так же выне хочеме дакого погнівати не
бесідуєме впрос деякых слів но і зато барз часто хоснує ся евфемізм
Я так ци так днес радше займу ся тыма евемізмами котры єднак
будут ся односити до того што фактичні бы сме хотіли повісти але
деякы там нам кус вадит наш наш політычний підхід ідеолоґія ци диякы
деякы інчы річы Очывидні кєд бы слієме о ефемізмах ноельфемізмы тіж можут
быти хоснуваны замірено в літературі то може быти така форма ци така
стилістика котра ци в вершах ци Ци ци ци в прозі поможе
нам деякы явиска ци даякы процесы описати так підкольоризувати тіж можеме ся
з того посміяти коли очывидні тота форма єст єст схоснувана добрі і
на звычутьом Кєд бістуєме о ефемізмах Тоты евемічны выражыня ци слова сут
радше з заложыня або неутральны або маюты влияти на Позитивний образ зданого
явиска то значыт коли не хочеме коли хочеме войти в обшыр табу
ци в даяку інчу обшыр о котрій тяжко нам бесідувати радше прібуєме
хоснувати такы слова описовы ци замінны жебы они были мінімум неутральны а
навет може і мали такій таку одтіны речу барже позитывного выражыня так
жебы не описати дане дане явиско в спосіб неґативний ци в такій
прямий жебы жебы дакого не выразити Но і маме тых евфемізмів барз
вельо в языку Я уж такій єден евфеміз хоц николи м они
не бесідувал як евфемізм єм представлял слово медвід то хыба для чым
може не найстарший евфемізм ту ся можеме сварити якій ефеміз найстарший але
Медвідь тот такій найліпший примір евфемізму Слово медвідь котре походит од двох
слів має два корені тост мед і війт то єст такій такє
страшыло што іст мед Колиси Ту тіж маме причыну табу схоснуваня того
евемізму колиси люде барз бояли ся вымавляти слово гм ци описуюче предмет
ци звірят ци явиско котрого ся страшні бояли но і товды хоснували
идиякы замінны На замінны слова і такы м так было выдумане слово
медвід значыт тото страшыло што іст мед Відомо мед медвід більший од
нас може нам сотворити даку небезпеку бы зато ліпше жебы з того
ліса не выходил і жебы сме го ани николи не стрітили такій
медвід може быти окрисленый як медвід тот бы тото страшыло з ліса
котре собі підійдат мецы Ту тіж вказує слово медвід на тото же
же єднакы міся да як інакше называти ноле так інакше і так
безпосередні же люде давны культуры воліли о тым воли о тым по
просту забыти Я знам тіж то уж таку пілжартом О в жартах
тіж евфемізмы сут барз добрі знаны і сут хоснуваны лиш пілжертом поіжы
і сучасні не все вшыткым людям медвід Злі ся тямит но і
барз часто хотят поминути тото слово но што ж так уж то
єст Але евемізмів примірі евемізмів маме вельо І то в вельох вельох
языках як то не буду входил в поєден напр язык в тых
примірах о котрых тепер повім понеже понеже найчастійше евемізмами означаме напр мужскы
ци женьскы орґаны ды барз часто хоц мают даякы науковы назвы барз
часто хоц мают і такы поточны назвы хоц они найчастійше сут хоснуваны
як вульґаризмы не То хоснує ся такы замінникы предешыткым одзвірят ци меньшых
ци ци більшых і то тішы єст добрий примір евемізмім О евемізмах
напевно бесідуєме в реліґійных в реліґійній лексиці зрештом само сама єдна з
заповіди бесідує о тым жебы не хоснувати імени Бога надремні зато зато
барз часто жебы м даяк описати імено Бога ци ци ци ци
спомнути бы в самій Біблиі всы во старым заповіті маме маме схоснуваных
тіж вельо вельо ефемізміз ем само Господ єст єст тіж свого рода
евемізмом але то не лем як іде на окрисліня ци бога ци
в поганьскых звыках даякы медакых божків ци ци інче віруваня тіж барз
часто сут называны дост дост достріжні і замінні евфемізмами але лем тоты
позитивны бо сут тіж вшыткы імена вшыткы імена дявола Біса тіж барз
часто єст як рогач рогатий гей ци ци ци нечыстий нечыстота называльний
так Подібні як і якіст в слові медвід лем жебы не вымовити
того чого ся чого ся боіме Днес маме тіж вельо такых евемізмів
котры выникают з політычной коректности маме слово мурин хоц оно вертат помалы
Ту барже буду базувал на польскым языку поне же мі ся здає
же мурин то в лемківскым языку може быти з польского языка але
долгій час было узнаване тото польскє мужын як такє невыгідне політычні непоправне
образливе для люди чорной чорной карнациі і бы зато было выдуманых вельо
вельо ефемізмів як чорний афроамериканий ци інчий Думаме тіж кєд уж іде
нам о етнонімы Маме такій етнонім як циґан котрый тіж мал з
свого часу неґативны конотациі заступленого на силу словом ром хоц я знам
такых циґанів котры котры николи того нового нашмареного кус з кус через
ззовни етноніму жей нияк го николи не приняли Так само єст з
Жыдами Євреями ци Ізраільчыками барз часто барз часто даны етнонімы сут заступуваны
і тіж барз часто насилу понеже з причыны даякого неправильного тямліня ци
інчых асоцияций Хтоси хоче ся назвати ци з тых позитивных ци ци
з неґативных причын інакше Но і як раз днес ся кус дочыплю
і політычной коректности і як раз політыкы покус ідеолоґіі но і так
званой новомови або політычной стратеґіі днес бы сме єй назвали певнікым ци
політичным маркетінґом но але днес на основі доступных в інтернеті выголошынь з
зіздів Обєднаня Лемків котры сут доступны в інтернеті коли си было іх
більше і в ориґіналі на жаль сут ужняты Но Але на тым
што уж остало Не буду днес реалізувал другу част Але нич ґу
тому дойде мам тіж диповий лемківскій евфемізм зо співанкы як я спала
на сені пришло до мя шалене Но відомо шалене штоси мусіло до
мя прити такє барже рюк бы м зматериялізуване бо од того бы
не было і бріха і і тых вшыткых інчых проблемів пізнійше што
ся вказує в співанці но але тото шалене было замірено замірено в
тій співанці заступлене же было заступліньом інчого слова процесу декы особы котра
пришло до того дівчата А тото дівча котре описує цілу ситуацию назвало
Певні того мужчыну як оне оту тіж тіж барз оно шалене бы
то значыт не мужскій рід не женьскій рід лем оно шалене такє
як бы штоси неокрислене Но Але ту як раз тіж єм бесідувал
о примірах ефемізмів в літературі Тото шалене має своі своє усправедліня в
тым што потім в тексті чуєме Зато нич перейдеме до другой части
запрошу Вас на сім кропку і співанку як є спала на сені
Дяґаспава насені нас сеґя смаж мено селе жы несеновы села на селе
мало зубле мале фурст мало зобле мало фіст марост мало зветя не
знаты зна не знаты не зна лем <unk>em Так дарогратів згачы а
я іщы так лем скоро выявлю чом як раз днесім ся заінтересувал
том темом темом і етнонімі і евемізмів ци значе такых зворотів котры
мают о чымси повідати але сут заступлены інчыма інчыма словами Отже виджу
посеред нашых ідеолоґічных противників же і же барз велику активніст в остатнім
часі кєд іде о хоснуваня етнонімів смотрю ф Напримір в статут Обєднаня
Лемків і смотрю там до кінця не єст так ясно повіжене кым
они сут але деякы не деякы слова на тото вказуют жебы тото
Обєднаня напримір хоснує печаткы з польскым і в украіньскым языку Но уж
знаме в Польскій відомо і зреєструване в Польщы но і украіньскым Но
най же буде ту дост тото ясно мож видіти Але уж потім
зачынат ся такє лявіруваня і такє плываня бо напримір обєднаня хоче влияти
на розвиток наукы і освіты в лемківскій соспільности То значыт не посеред
Лемків не посеред Украінців може з Лемковины гей але в лемківскій соспільности
но ту бом тото барз Признал вас ні такым єдным з примірів
Чогоси што сме хотіли ся боіме повісти впрост але заступуєме інчым Боіме
або не хочеме повісти або то тіж єст істотне бо такті ся
хоснує евфемізм Б потім очывидні то є вшытко замінні творене бо напримір
єдным з цілів діяня Обєднаня Лемків єст репрезентуваня і охорона інтересів украіньской
етноґрафічной ґрупы Лемків При пошані Законодавства Республикы Польща был бы ту тіж
очывидні тоты сльоґаны Хоц мусиме знати же єднак статут даной орґанізациі но
на жаль тяжко там вводити евфемізмы а тілько же то єст правний
документ а в правных документах В правных документах радше вшытко повинно быти
дост дост ясно і прецизийні написане ту як видиме тіж часом мож
шмуґлювати Долис смотрю на выголошыня бы зіздів Обєднаня Лемків на жаль тут
доперо ІІогошыня а другого зізду єст сут сут публикуваны выголошыня а Колисим
виділ деси перше і охоче бы м іщы раз виділ но ничы
може даколи ґу тому іщы дійду Так ци так Маме вельо такых
лоґічных скорочынь ци не може деякых такых речу евемізмів або заміреных заміреных
слів ци ґруп слів котры можут влияти на даякє інче розумліня або
замірене розумліня написаного тексту І маме ту напримір о украіньскій етноґрафічній ґрупі
Лемків Ту не повіл вам же то є зевемізм але заміст повісти
Лемків правда же ту ся ту ся ту ся в обертаны обшы
Лемків ні ту єст барз конкретні допрецизуване Барз часто єст о мам
мі ся барз сподабало єдно стверджыня жер з Зухвалы другого зізду вшыткых
Лемків признає ся за окремі нарід хоц Більшіст нашой спільноты ту нашой
тіж єст істотне підкрислят приналежніст до украіньского народу Но як знаме тота
друга ухвала была з <unk> р в <unk> вышложе лем два протинек
бодай же процента єст Такто май таку опінію Мам такій евемізм котрий
уж єм тіж бесідувал при надістату приізді Обєднаня Лемків но котре репрезентує
лемківску соспільніст Ту напевно нарід но ні нарід бы не могли схоснувати
Нарід то уж така структура котра односит ся до народу до котрого
тота ідеолоґічна опция стремит но і не єст то нарід лемківскій Зато
ту треба замірено схоснувати лемківска соспільніст А соспільніст як знаме то барз
шырокє понятя Маме інчы такы сыт тверджыня то уж тепер ідут до
єзду з <unk> рока же котре зачынат ся зрештом таком апострофом мы
делеґату <unk> зізду не репрезентуючы корінных Жытелів Лемковины ту тіж маме недоповіджыня
значыт кого Напевно там были іщы напевно там были іщы інчы народы
котры деси поприна жыли може перед нами дакы кельты дахто інчий но
власні Зрештом язык выголошынь то тіж треба повісти то єст типово політычный
язык він не мат вказувати на деяку Коре на факты на коректніст
лем ма вказувати на деяку ідеолоґічну пропозицию котру хоче ся передати до
мас медий до власти до тых што мож што што тото будут
чытати і сут в силі даяк може тоты тотого выголошыня зрозуміти і
в тым напрямі дашли подіяти І ту маме тіж інчы річы бо
мене барз часто застановило тото же єднак бы В тых выголошынях окрем
евфемізмів сут методом на канапку так на булку з маслом вштурене іщы
тото вшытко што єст в тій булці значыт кобаса сыр помідор два
гуркы і штоси там іщы то значыт мы видиме збоку лем канапку
але тото што єст там в середині уж што єст найсмачнійше а
чого не видиме а власні тото вшытко тото вшытко даяк принималем Но
і не вертаючы до тых выголошынь Гм Га ну очывидні што єст
істотне істотне єст за десят років істнуваня Обєданя Лемків в демократичных обставинах
Польщы не принесло розвязаня головных проблемів шкільництва і доступу до медий но
і ту зас мусиме ся вернути по шкільництво то єст барз важне
то єст барз загальне то відомо же мусиме мати освічений но і
тіж не можу тепер повісти нарід в тым в тым аспекті Зато
же Зато же єднак то і раче соспільніст лемківска соспільніст або корінне
населіня Лемковины но але власні шкільництва вернеме до статуту і шкільництва украіньского
языка Но і дальше звертаме ся до власти локальных соспільности В тых
місцях повоєнных оселінь Украінців західньой і пілнічной Польщы жебы достерігали доціняли іх
вклад в формуваня і розвиток місцевых соспільности Но ту уж як раз
нест соспільна лемківск лемківска соспільніст уж там не творіла тых не формувала
розвитку місцевых соспільности то не было корінне населіня то уж были Украінці
Ту мі ся барз асоциює єдна така байка мультіфільм і то тіж
было пропаґендове з Америкы котра бесідувала о тым же до Америкы припунили
Европейчыкы котры бы мы выбили забили вшыткых Індиян і то Европейчыкы зробили
але уж Америку демокрацию основали Американе зато зато найперше тоты злы были
з Европы але тоты што сотворили Америку были уж Американами гей Но
і маме <unk> выголошыня з <unk> зізду з Обєднаня Лемків з <unk>
рока Ту уж єст тіж інча стратеґія бо односит ся до оголошеных
результатів посереднього спису Но на жаль там было праві <unk> тис Лемків
но і ту очывидні ся односит же до того спису котрий вказал
барз велику асим барз великы асиміляцийны процесы посеред Украінців в Польщы Джест
повіджене же же Лемкы там ся выокремили першый раз в першым списі
одраз нихто іх до того не намавлял але уж першым іх видно
но але на жаль то сут асиміляцийны процесы Но і ту тіж
постулят жебы бра взяти під увагу автохтонічны меншыны і історичны меншыны то
значыт ту дойшы цілой стратеґіі выхоснуваня як найбільшой кількости і дефініций і
такых сліів замінників маме ту тепер уж в <unk> тисячы В ламуварю
третім році автохтонічны і історичны меншыны ту в тій заяві в тым
голошыню єст іщы ВДО то ту власні перший раз хыбаль офіцияльні введений
термін то по польскы єст ойчыста мова І ту мова єст барз
істотным елементом і евемізмом котрий в украіньскым языку штоправда звучыт як язык
но але в лемківскым языку рад ся кєд бесідуєме о мові о
материньскій мові ци о материньскій бесіді То рад ся до того орального
до реальной части цілого языка До того іщы верну бо верну до
летучкы яку Тота орґанізация котрій не споминам ой то был тіж фмім
яка то але то істота котрій не споминам но і а бобесідуєме
о тым о рідным о рідний наш і так дальше то тіж
сут то тіж сут евемізмы Безчасно Хоцуманы через тоту орґанізацию Што дальше
LXV зізд мам ту записаний Е ту очывидні ту тіж ся являт
рідна материньска материньска мова ту тіж являт ся А но і ту
тіж являт ся хоц першый раз здає ся міы тот етнонім был
схоснуваний Здає ся мі же в першым выголошыню котрого на жаль уж
неє на сайтах обєднаня ту односит ся до Прочытам ціла речына речыня
в скорым тлумачыню на лемківскій язык Обєднаня Лемків потверджат свою готовіст єднаня
лемківского середовиска свідомого свойой достоменности історичных традиций ораз бы волю спілпрацы з
інчыма лемківскыма орґанізациями в діянях для добра ґрупы Ґрупы О ту тіж
той зевфеміз Русинів Украінців як жывого орґанізму того што має тырвати і
розвивати ся бы ту маме наступны приміры васні ефізму ґрупа но і
тоты замінникы Русинів Украінців зараз дойдеме до Лемків Украінців зем о тым
кым сут Лемкы зараз іщы дам Вам на примірі примірі єдного награня
з Ю То може навет тепер може навет тепер понеже улюблена остатнім
часом вы деякых статях з катеґориі погляды на портали ЛЕМ Крапка фм
Софія Федина ту з голова о голова то тіж барз добре Стверджыня
бы гола як раз єст єстжыньского роду голова Світовой Федерациі Украіньскых Лемківскых
Обєднань Тутіж бы сме могли ся застановити над тым терміном украіньскых лемківскых
поне же не то тіж нова форма то не сут украіньско лемківскы
то не сут украіньскых через кысочку лемківскых лем украіньскых лемківскых новы нова
нова форма колочыня і воджыня як бы наступного елементу або пошырюваня діапазону
той політычной ідеолоґічной языковой тіж стратеґіі Але дові дорогадый слухаче послухайме тото
сут Лемкы на Словациі і де сігат полудньова Лемковина Доброго дня усів
называє ся Софія Федена як власидовой федерациі Украіньскых Лемківскых Обєднань і сьогодні
хотіла бы Вам розповісти про свій основній офіцийный язык <unk> серпня того
року Я і Головайского Областного Товариства Лемківщына Пан Стефан Майкович єздили до
Словацине до нашого лемківского села під назвою Це село святкувало <unk> серпня
<unk> років од першой офіцийной згадкы Мушу зазначыти што як разы цілы
терены Словачыны пілнічні терены Словачне належат до так званой етнічных і етнічных
теренів пілденной Лемківщыны Властиво тє наше такє лемківскє село хотя Лемкы в
Словаці не называют ся Лемками а называют ся Русины Украінці Но і
як уж знаме пілнічна Словация то єст полудньова Лемковина тамтышні Лемкы то
сут Русины Украінці то і того рода того рода гы замінникы бы
ту акурато не сут евфемізмами Но але того рода політычна ідеолоґічна языкова
тіж предовшыткым стратеґія барз часто єст хоснувана і добрі маме уж голову
тепер інчу голову даме єдной з орґанізаций з Ґорлиц о котрій днес
бесідую тіж описово єм тото повіл І тота назві тота тота орґанізация
хоц назві лемківскы но і ту тіж єст хыба такій языковий жарты
але най буде Но колиси тота голова в нашым слові в н
<unk> давала інтервю но і бесідувала вводячы цілком новы терміны то уж
така найновша стратеґія кєд іде о кєд іде о таку языкоязыкову хы
обшыр той ідеолоґіі то значыт мы яко мы Русины мали бы сме
быти ци Лемкы гей акурат єст синонім бесідуваєм жебы не путати синонім
і евемізм е мы то так званы тоты несвідомы Одрізніло од свідомых
Е Засмі хыба вышол евемізм і мы То сме лем Лемкы бесідуєме
лем лемківскым языком односиме ся до лем лемківскых орґанізаций орґанізаций твориме лем
лемківско лемківскє радийо лем фм маме лем лемківскій вариянт ізме лем Лемками
тото уж єм бесідувал До того єм ся односил на нашым портали
Лем крапка фм Але но але ту хочу бы вказати на фурт
пошыряючу ся но пошырюючий ся діапазон называня того в тот спосіб так
жебы назвати же же односят ся до лемківского народу Ту мам іщы
єден уж приведений примір же тота орґанізация має унікальны реґіона реґіоналія в
лемківскій мові то значыт книжкы в мові Вя з початку думал же
то іде од дьобукы Ні Неє тема од дьобуків судик сы книжкы
котры сут написаны в мовід Значыт тяжко мі было тото ся однести
Але дорогы радийослухачы то не вшытко Бо одколи одколи світы єст світом
І одколи хы ріжны достоменности ся розвивают і деякы етнонімы входят другы
ся забывают треті сут заміняны но єднакы бы тота част нашой обшыри
Карпатской Руси котра бы приняла приняла етнонім Лемко Но кус єст покривджена
Але все підхислюєме свою єдніст з інчыма Русинами то значыт мы Лемкы
Русины Вслід за нами іде остатня знана мі стратеґія бо бесідувал єм
о Русинах Украінцях гей о Лемках котры ся называют Русинами Украінцями жыют
на пілночословациі котра єст з полудньовом Лемковином то єднак іщы барз часто
бесідували сме собі як руснакы то бісяй найменьше найменьше популярний етнонім хоц
тіж хоснуваний І єст вариянт етноніму Русин но то єднак і ту
тота орґанізация о котрій днес бесідую мусит войти в тоту реторику понеже
о тыжден буде проходила Ватра в селі Ждыня то залежні тіж од
політичной і языковой стратеґіі бо часом єст Ждыня знавата часамі лемківска часаміт
лемківска но але того рока орґанізаторы через Фейсбук запрашают на руснацку імпрезу
котром єст Лемківска ци лемківска Ватра в Ждыни або в Ждыні або
в Ждыни то залежыт як ся кому напише Повім так Александер Духнович
ся в гробі перевертат і там певно уж потрісканы єс тот саркофаґ
в Пряшові як тото чує І правді уж найменьше смішне з цілой
той оповісти Додам тіж же дошмарю єден арґумент нашым ідеолоґічным противникам бо
і мы бореме ся з даякыма чудацтвами в нашій обшыри бо на
жаль Замішаня водит і єдна рада называючы зізд котрий проходит што два
рокы Світовым Конґресом Русинів Руснаків Лемків так як бы односили ся до
трьох ріжных соспільности То бы языковий якус покус Днес пробачте же кус
іронічні саркастичні і кус пілжертом но якоси так уж мі вышло Дякую
сердечні трімайте ся тепло бы бесідувал Демко Трохановскій Языковий гокус покус Ци
бандуристы скрипчут бандуры А може компер Чом мож пити мсамб Што мают
спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы Чом Кыів был колиси
східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы мали уладу
вымовы што ся находит на швецкым столі чом дотеперішніх віґруючых мобілюк інсталюют
ЛПайлілі доступ до Фельска та байля і інчого сітьового сортверу і еплика
Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус
значыт знай язык і вчы ся гокус покус