Языковий Гокус Покус #180 - 13 IХ 2015 - Pierwsza deklinacja
Еп. 180

Языковий Гокус Покус #180 - 13 IХ 2015 - Pierwsza deklinacja

Опис епізоду

To odcinek audycji językowej „Jazykovyj Gokus Pokus“, w którym prowadzący wraca do zagadnień pierwszej deklinacji, zwłaszcza rzeczowników kończących się na -a lub -ja po samogłoskach. Omawia też przykłady liter i słów oraz odwołuje się do książki słuchacza, która zainspirowała go do przypomnienia tych zasad.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер чом мож
бити лю сам Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти
грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым стилі
Чом дотеперішніх віґруючых мобілюк інсталюют Лайлі доступ до Фейсбу та майля і
інчого сітьового сортыру і епка Кєд хочеш ся дашто о тым дознати
сухай авдициі Языковий гокус покус Значыт знай язык і вчий ся гокус
покус Вєтом красній вшыткых дорогых слухачів радия ЛЕМ фм з той страны
Демко Трохановскій і проґрам Языковий гокус покус котрый днес назвал єм революцийным
Гокусом покусом а при нагоді знаме же зревеляцийний і бы можеме іше
інчы ту барз файны слова выдумувати котры ідут од такой части слів
такой части назывників котры належат до першой одміны Бесідую о тых словах
Нжыньского не лем роду але загальні бесідуючы котры кінчат ся на Я
по гласным Уж єм написал же ся будеме спасийом написа єм очывидно
на нашым портале лем крапка фм же спасийом будеме ся занимати єпархіями
конституциями і поспівами о леі Тото вшытко буде Днес дорогы радийо слухачы
понеже вертам до тему котру уж колиси єм тыкал ж єм ся
колиси ньом занимал але деякы справы варте часом повторити А і вірте
мі я ся том справом занимал барз давно буде уж понад три
рокы такой на самым початку авдициі проґраму Языковий гокус покус припомнуто уж
бодай сто <unk> котриси і <unk> отинок якоси так добрі але уж
тепер не будеме ся тым занимати лем повім тілько же заінспірувало мя
звіданя якє маєм якысий час тому а барз недавно підосланий мотузо через
єдного зо слухачів з книжком до котрой очывидні тіж о хвильку верну
але старым звычайом іщы мусиме сой пустити єден джінкєль А я знам
аз буку уж познали мы азбуку а як авто Б як буков
в як Ватра Ге як гора Є як ґазда де як дора
е як екран є як єлен Жед як жето зет як зелін
і як ігла І Чудачне бо на іх ся нич не зачне
ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт
і початку барз ся боіт Дале буква і отяк Йосиф ка як
коса ев як лоси м як мало як о як орел пе
як пані р як руснак С як слуга до як терка о
як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як
чыжык пша як школа ща як щаві Юяк я як ябіль є
<unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком Джінґіль был можеме
значыт зачати Но добрім дороградиослухачы бесідувал єм о тым же днес припомнеме
сой даякы аспекты той першой одміны предовшыткым підтипу той одміны Але найперше
си припомнеш з чым єст перша одміна якы назывникы ґу ній приналежат
то бы женьскы назывникы котры котры кінчат ся на або Я так
зване апо мягкым і єдным спіттипом тых тых той одміны єст тота
ґрупа слів котры кінчат ся На я По гласным Но і то
може быти кінцівка але не все Зато днес буду бесідувал загальні же
то єст Я по гласным бо до той парадиґмы односят ся односит
ся більше слів як лем тоты з кінцівком і я і я
ци ыя Но Туді ж треба повісти же як і до першой
одміны приналежат тіж інчы назывникы як женьскы бо такы назывникы як бача
ци хы ци інчы но они сут мужскы але одміняют ся як
тоты женьскы з першой одміны і в тым підтипі котрий о котрым
днес буд буду бесідувал находиме мужскы назывникы такы як напримір Месия То
єден з примірів певні треба бы было находити і і інче І
зас чом до того вертам Заінспірувала мя єдна книжка прислана слухачом то
Книжка Стара Зрока то польска книжка котра має на головок незалатвона квестия
квестия Через іґрек квестия і квестия писана по те якы Йота і
а значыт невырішена ортоґрафічна справа написал єй не Были хто зато же
написал єй Ян Карлович то выдатний польскій етноґраф і языкознавця Хоц занимал
ся тіж музычныма аспектами фольклору ци ци той обшыри етноґрафіі но але
не його прац і досліджыня в обшыри языкознавства сут направду тіж барз
цінены Отже він там спостерігат під конец ХХ столітя три роды три
вариянты в рамках польского языка запису той ґрупы сліво котрий уж єм
бесідувал котры в лемківскым языку напишеме через Накінци іа іа ци тіж
ыя Видит ту Карлович три способы запису в польскым языку через Ірек
А Йота А і подібні як в нас через Іа З тым
же вышмарят тоту Йоту в другом одмінкы єдининым Но уж так барзы
скоро повіжене барз загальні так ци так зато тото бесідую же в
так великым польскым языку так дослідженым так описаным ачий під конец ХХ
столітя не было тото іщы до кінця вырішене Ту не буду ся
фурт і все зрівнувал з польскым языком помне же тота гы справа
кус інакше выглядат предовшыткым кєд іде о ґрафіку Мыма кірлицю в польскій
язык хоснує латинку Но і ту в нашым примірі єст головна ріжниця
поне же мы маме єтуваны буквы котрых неє в латиньскых латиньскій латиньскым
записі ту іщы бласола тій книжці же там головні автор занимат ся
фонетыком І проблем якы фонемы влияют або могли бы влияти на ріжны
записы но бы до того тіж іщы думам днес верну але лем
скоро тіж поясню чом ся тым занимам і чом другій раз Уж
єм повіл перше то же уж понад три рокы минуло той темы
два же товды так єм єй барз загальні окрислил а ге наступна
справа то недавно мал єм тото звіданя чом не можеме так якы
в польскым было бы легше Окрем того чытаючы тексты ци на Фейсбу
ци ци дакы інчы джерела котры сут барз часто написаны З будом
тотой мя тіж понаглило до вертаня до той темы Дой ту хочу
тіж підкрислити же то не моі выдумкы же тоту тьоту мусиме писати
по гласно то значыт конституция єпархія ци тіж Австрия зрештом до притиску
до акценту іщы раз тіжді дволе Тепер так гіпер правильні хочу вымовити
жебы сте Виділите лежыт днешній наш проблем То по перше єст ґраматычний
принцип по другє то континуация такого запису котрий іде з істориі відомо
І часом історичний запис не все реализує ся в сучасным языку но
але язык то така обшыр котра тырват в часі він ся розвиват
але даякы справы котры з того моменту котры ся зачынают они ідут
і днес мусиме тіж ся смотрити на історию ту очывидні можеме вымінити
даякы в лемківскым языку даякы одхыліня од тых загальных принципів Не знам
може лем такій єм запис видівачий хыба в ґраматичці лемківского языка запис
нихтя як в называючым одмінку но хоц через хы што бы значыло
же тото глушыня гыхы в одміні но єст выражене тіж в записі
в называючым одмінку ту єст ся тіж єдна справа котрій лем скоро
повім же тота історична выміна она і не Уж потім в множыні
як нигті тіж може повинна ся реалізувати як нігті гей но але
напримір так як нога і кого чого в множыні ніг но але
ге то уж Інча справа вертам вертам до тых ґраматичных принципів но
по перше так має быти і уж но з принципами ся не
дискутує лем треба ся навчыти Але мі ся здає же поясніня буде
тут дост просте чом як раз так пишеме ны Хоц знам же
часто не будучы участниками николи лекций лемківского языка не вшыткы мали змогу
не вшыткы може хотіли не вшыткы дахто моза далеко і незнаючы правопису
прібуєме барз часто смотріти на інчий близкій нам язык думал же предовшыткым
славяньскій язык же може ся поведе гей переложыти тот принцип на лемківскій
язык Я так напримір робил коли треба было ся вчыти деякых деякых
принципів в польскым языку рз гей де де де іх де го
записати ци зет скропком ту маме ліпше бо жека і ріка І
тоты справы уж знаме де хоц і ту мож ся часом ся
часом но помилити бо польскє жебро то наше ребро і так повинно
быти Подля принципів в польскым написано через Рзет но але там были
інчы інчы процесы фонетычны процесы котры влияли на тото же польскє жебро
днес ся пише через ЗЕТ з Крабком Но і думам зрештом же
для Лемків повинно быти пояснене як выняток од того перевжыня з польского
нелемківскій того запису Нобрі не будеме іти в другу сторону Ту найліпше
пояснити чом як раз так пишеме то тото же гласний перед я
в тыхы примірах В тых примірах конституция шыя ци тіж інчых подібных
як Тея Месия Маракуя Бая мая і так дальше некотры котры ся
за том парадиґмом одміняют тото тот гласний перед я полнит Предовшыткым окрем
то історичной континуациі днешнього запису розділяючу функцию одтале знаме як прочытати то
значыт опінія знаме же н єст мягкє Комедия знаме же де єст
тверди конституция оту хыбаль найліпший найліпший примір бо знаме же конституция чытаме
з твердым це Но але так як і ґрафіка і запис дают
нам полний пакєт знаня як записати і вымовити то можеме сой выокремити
пару такых ґруп як і я значыт мягко бо і найчастійше змягчат
согласны Но і до того можеме іщы дати принцип запису по кыґыгыхы
як Євдокія літургія єпархія а знаме же по кыґыхыхы не записуєме середнього
і друга част як і я без змягчыня то тоты вшыткы другы
приміры як конституция пасия месия І і інчы уж не буду тепер
Думал над дальшыма не но і ыя То уж ту хотят інчы
принципы так як в примірі шыя же пожычыш щы в коренях слів
не пишеме не пишеме середнього І мам то іщы для інчы приміры
то значыт волковыя такє село уж на барз східній Лемковині ту входит
уж в гру етимолоґія то значыт тото же волкы волкы выют і
од того єст там заднє ци коло мыя тіж найправдоподібнійше од етимолоґіі
Хоц тыхе етимолоґій коло моі тлум Найдеме направду пару і то тіж
сут з русиньскыма конотациями пониже там Русины з найбарже східньой части Карпатской
Руси Біздили же коло моі возами і ту маме пару тых етнімолоґій
бо то такой вшыткы ся властиві властиві крутят коло мытя одтале коло
моя буде буде походила од мыты зато тото заднє ы остає остає
в тым Фы В тій коло моі як стоправда не якы кінцівка
але але як такє слово котре одмінят ся за парадиґмом тых слів
котры кінчат ся на Я по гласным по гласным звуку Я сой
думам же на хвильку могли бы сме сой одыйти од нашых днешніх
розважань бо смотрил же уж дос долго бесідує бесіду бесідую но то
поперві сой дакус дакус підсумуєме но а очывидні Так сой думам же
добрі буде побесідувати або почути о Лелиі котра тіж одмінят ся за
том парадиґмом на Лелию Водулію і Серенча Вынів ся не веклих выду
а на рожу не боду гнівал сями миленькій препраша вагон не буду
погнівал сями ми лем препраша ваго не буду гнівам ся на мявы
А я надавночы Як ві прийде до лежочка выдраба йому очы Як
ві прийде до лежочка Выдра Йому очы де му деш му мояме
ва Його очы драпалы Як поіде до Ньорк будеш за лем плакала
Як пооєде до Ньорк будеш за лем плакала До Недьорку до Нефьорку
До нового місточка ой буде нахло хлопачка ой буде нашаловате лопачка То
серенча і на лелию воду лію припомну в называючым одмінку буде лелия
то значыт накінци маме гласний ы і Йотувану в записі буку Я
Но бо о тым днес бесідую і лем підсумую так на скоро
же маме тоту єґтенію то значыт з кінцівком ія комедию з кінцівком
ыя шыю вы з кінцівком ыя через заднє ы ци тіж Наступну
ґрупу такы як бая як мая може быти такє імено о я
оя м Не знам не приходит мі скоро до головы дашто на
оя і на ея як ідея якы Тея Духновичева ци тіж маракує
хоц не єм певний ци маракує ся інакше не вымавлят хоц певніст
польского языка такє та так бы сме повіли назву того того овоча
Маме ту іщы єден примір Єден може не примір барже част днешнього
проблему понеже В лемківскым стандарді русиньского языка маме постійний притиск постійний акцент
парокситонічний котрий принаймні все принайміст заложыня все повинен падати на другій склад
од кінця то певно польскє влияня ци західньославяньскє днес уж не будеме
ґу тому вертати Але в примірі тых слів той ґрупы слів о
котрій днес бесідуєме маме можеме мати пару вынятків То значыт іде мі
ту предовшыткым о слова чужого походжыня і де тото і я або
ія єст Кінцівком то значыт такы слова як маґія конституция ци літургія
не можеме напевно вымовити на два способы то значыт маґія конституция літургія
Думам же такій така вымова але вымова могла бы быти допущена Очывидні
в записі мусит быти там або і я або я Уж так
єм прібувал ся задумувати над тым ци чом єпархія якоси нияк мі
не лежыт жебы повісти єпархія на третій склад одзаду але то іщы
о тым о хвильку Повім мі ся здає же як раз тоты
тота ґрупа слів чужого походжыня котра єст близка дост або знана шырше
або в істориі была шырше знана в лемківскій языковій обшыри могла быти
хоснувана ідеальні з тым акцентом на другій склад од кінця бо напримір
такы такы слова як Австрия но такою направду Рідко може тепер уж
сучасні але коли си николи єм не шул жебы ци старшы люде
ци може тоты што памятали Австрию выповіли інакше як з акцентом на
передостатній склад Чудні мі тепер бы было чути Австрия Може уж тепер
але Але напевно як раз Австрия ішла ідеальні на другій склад з
парокситонічным притиском Зато тіж верну до той єпархіі бо я ту тіж
бы м дал уж без вариянту кєды о притискє радше выповіл б
єпархія як єпархія Хоц то тіж чуже чуже слово Тудіж треба повісти
же кєдкы коротшы слова якоси не підлігают тій зміні акценту понеже месия
пария велия маме фурт маме тот постійний акцент на другій склад од
кінця очывидні як маме дво складовы двоскладовы слава як шыя бая мая
тея то уж радше ту з тым Ничы не зробиме ту ішы
треба повісти єдно же тот притиск не змінят нам значыня слова сут
языкы котры в котрых єдно слово выповіджене з інчым акцентом змінят його
значыня но і там акцент єст барз важний в нас неє того
проблему Зато думам же обіверсиі вымовы то значыт конституция і конституция але
з єдном з єдном версийом запису будут ту правильны Верну іщы до
той книжкы о котрій єм од котрой єм зачал котры єм якус
заінспірувала до даякых досліджынь то книжка котра предовшыткым занимала ся фонетычныма аспектами
Ци пропозициями до вырішыня того проблему в польскым языку значыт по котрых
согласных якій запис котрий змякчат котрий не змякчат і так дальше і
так дальше Но і ту мушу повісти же тіж роблю такє сопоставліня
в котрым хочу пізріти на тоты справы як раз тых той ґрупы
слів а предовшыткым тых той ґрупы слів і підґрупы в рамах днешыньой
темы котра єст ґрупом чужых чужых слів но што ж роблю уж
такє сопоставліня Але о тым Хыба дорогы радийо слухачы м о тыжден
Но і так сой думам га іщы знам єдна справа то значыт
тота же колиси єм чул Барз файне особа котра нияк ся філолоґійом
не занимат правдоподібні лемківскым языком тіж в малым ступени але ге Вчас
такой бесіды о о тым проблемі о тій справі з запису конституция
орґанізация маґія літургія тота соба пояснила Но як то в кінці маме
в Співанці лісом лісом при долині рефрен гея гой лелия любуваня то
велика Пасия Бзато тепер дуляровы братя І тота же свіянка хоц ся
уж не памятам ци тот референт ся то мі являт Но думам
же сой кєдні та сой самы доспівате бо то дост сучасна версия
той пісні в інтерпретациі доляровых братів Лісолісом при толи зо суленьками Кадинови
Лисом лісом придоли зойсовленка Лисом лісом придолині зосоленка Ґадина Лисом лісом при
долині зойсовленкам камине Лесоной сумботы людорика Перела Зандиба бысовні сумноты дорика Пелева
Занды ба Лесом не сумновероди конбай ласонди монесом ле сумнове роди компасонди
моне А не Ґрибів нас прородили безперы Iо гридил пароди лем з
мисором Лобода Коли гридила лем з масором Лобода Клибероли лем з мысером
Лисовы сомбль долиза Лемка для мину Лисоми сом придовили зо соленка Лисоми
сом придови зосолемками Лісомы сом привили зо соленками Но наступний раз думам
же буде тіж о тіі геягой Лилия Любуваня то велика Пасия котра
як раз нам ся ту бы придала Добрі бы магано той шы
може до співанкы Серенчы лем на секунду верну же тот Нефйорк до
котрого о котрым співа Серенче тіж файний примір одчытаня того американьского міста
Наконец Чом так єст такє філософічне звіданя чом так єст же мусиме
мати тот гласний перед Я в словах конституция опінія і єпархія Бо
очывидні арґумент можеме редефініювати принципы і записати напримір як в польскым гей
буде легше декому Но так іщы раз повторю то предовшыткым історичны взгляды
і континуация на языка русиньского языка котре розвит ся розвиват ся од
століть Ту предовшыткым влият на тото бо очывидні можеме выдумати сто новых
принципів і тіж буде іх даяк описати же може в даякій спосіб
будеме знати як записати але з другой стороны мы част русиньскойязыковой обшыри
Лемківскій стандлер русиньского языка дотворит тіж нероздільну час вариянтами русиньского языка Но
кєд навет тот арґумент не до вшыткых трафит то повім же і
в украіньскым так єст же гласний перед тя в тій ґрупі слів
о котрых сме не бесідували выступує Но може знайдут ся і такы
што што того арґументу не схоснуют або мі не повірят то поєм
же і в росийскым так єст Ну і добрі Але што зробиме
з тым Месийом з парийом з шыйом з волковийом бо принципы уж
єст кінци гей но і Запис гласного перед Я хоронит нас передтворіня
но перетворіньом новых принципів ново треба буде тото даєк окрислити описати же
записана напримірі конституция а знаме же Я змягчат ци орґанізация вымагат твердого
чытаня і так дальше Но чым меньше вынятків мойой дорогы тым більше
радости Вчыня ся лемківского языка А то был языковий гокус покус бесідувал
нажыво Демко Трохановскій Чуєме ся о тыжден уж з надію ся дослідженыма
фонетычныма аспектами той ґрупы слів Тримайте сяковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут
бандуры А може компері Чом ном пити ту самы Што мают спільне
теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій
а днес є уж чысто лемківскій одколи нашы предкы мали уладу вымовы
што ся находит на швецкым стилі Чом до теперішніх віґруючых мобілок інсталюют
ЛТІ файлі доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового сортвыру і
аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай авдициі Языковий гокус
покус Значыт знай язык і вчы ся гокус покус