Языковий Гокус Покус #183 - 11 Х 2015 - Kongres w Preszowie
•
Опис епізоду
To druga część relacji z Międzynarodowego Kongresu Języka Rusińskiego 2015, który odbył się w Preszowie. Prowadzący podsumowuje przebieg wydarzenia, pierwsze panele o statusie języka rusińskiego oraz wręczenie nagród i wystąpienia uczestników.
Автоматычна транскрипция
Языковий гокус покус Ци бандуристы скрептут бандуры А може компер Чом можнут
бити ту самбль Што мают спільне теля і дівча Ци можеме вылічыти
грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым стулі
чом до теперішніх вібруючых мобілюк інсталюют ЛПайлілі доступ до ФАмайля і інчого
сітьового соферу і епліка Кєд хочеш ся дашто о тым дознати слухай
авдициі Языковий гокус покус значыт знаі язык і вчый ся гос покус
Витам красні вшыткых дорогорадия слухачів з той страны Демко Трохановскій Неділя вечер
нажыво Зас языковий гокус покус котрий назвам называл Ні назвал єм конґресовом
окусом покусом понеже днес друга част з того што діяло ся <unk>
до <unk> септембра вересня <unk> рока на Пряшівскым Університеті Припомну же тоту
подію то значыт медженародный конґрес Русиньского Языка мали сме нагоду трансмітувати оба
дни нажыво помедже або може в перервах помедже тыма дискусийныма панелями мали
сме тіж нагоду бесідувати з участниками того конґресу но і днес буде
того кус більше Припомнул лем же тыжден тому бесідували сме сой о
самым початку о ідеі Медженародовых конґресів Русиньского Языка о істориі то уж
знаме же сме уж по початку а днес о тым што діяло
ся якій пробіг мал Медженародный Конґрес Русиньского Языка котрого головным орґанізатором был
Інститут Русиньского Языка і Культуры Пряшівского Університету По істориі сме уж я
лем припомну же перший Конґрес Русиньского Языка проходил в <unk> році в
бардівскых купелях потім были іщы два на другій в Пряшові третій в
Кракові і тевер на медженародный Конґрес Русиньского Языка Участникы дослідникы запрошены гости
зіхали ся зас до Пряшова і в Тамтым тыжним бесідувал же зачало
ся канонічні од вручаня Александра Духновича котре заспівал враз зо з інчыма
творами духовныма творами Хор Катедрального Храму св Александра Невского в Пряшові під
дирекцийом Татяны Шывайковой но а тепер мушу повісти жебы Добрі зачати то
іщы раз сой пустиме Я Русин был Потом уж зачали ся дискусийны
панелі очывидні промовы промовы початок то были тіж нагороды на імени св
Кірва іме і Методия як тіж премія імени Антони Годинкы котру доцен
доктор Ані Пішковій директорці Інституту Русиньского Языка і Культуры наручыла доктор Мариянна
Лавинец з Мадяр Тото сме чули тыжден тому Зато дорого радисвячы днес
думам мусиме сой повісти привести тото што діяло ся в Пряшові дальше
Замірений ян днес не буду хоснувал самых выкладів понеже ци докладів ци
ци рефератів котры там ся являли надженародным Конґресі Русиньского языка Зато же
они будут окремо іщы пущены в нашым радию то сут понад <unk>
частоминутовы выступліня Но і думам же днес мусиме сой даяк тоту зробити
лем синтезу того што там ся діяло а уж тепер заповім же
о тыжден спрібую сой підсумувати і моім субєктивным оком пізріти на медженародный
Конґрес Русиньского Языка Днес іщы лем припоміня того што што ся діяло
Зачала ся зачал ся перший панель перша тематична секция то значыт статус
русиньского языка в шыршым лінґвістичным контексті і смотрил на плян того конґресу
і уж знал же там кус інакше проходил порядок того того конґресу
і порядок выступуючых но але уж коли ся зачало коли ся вшытко
зачало перша не першом особом котра выступувала был професор Павел Роберт Маґочій
з такым Думам реторичным звіданьом ци треба нам конґрес Русиньского Языка Но
очывидні тото звіданя бы напевно реторичне а кєд сме уж хотіли берс
на него одповісти то вшыткы напевно бы попові же так єст потрібний
Конґрес Русиньского Языка пан професор представлял тіж історию як ґу тому дошло
же ся перший одбыл в році в столітю но і дальшы подіі
З чого сме повинни быти горды же тепер коли можеме розвяваме тот
язык і го плекаме Але окрем того я бы м ту може
мале своє втручыня повіл бы на тото зіданя ци треба нам <unk>
конґес русиньского языка одповіл бы м так же треба нам не да
треба то треба іх робити не што <unk> вісем років так як
тото мало місце дотепер Лем дуже дуже частійше Думам же раз на
два рокы то єст такє абсолютний мінімум а ном о рік рік
по рік думам же тіж бы было што робити тым більше же
світ іде до переду Потім своє выступліня мала Я уж тепер мушу
ся посилювати знимками так потім своє выступліня мала проф Юлия Дудашава з
Пряшівского Університету котра выступила з рефератум Місто русиньского місце русиньского языка в
родині славяньскых языків то значыт така клясифікация русиньскых вариянтів вариянтів русиньского языка
посеред інчых языків потім уж <unk> выступила з Амрікы так пані професор
проф док Елена Будоска я з темом русиньского языка в Америці або
любым з проблемом русиньского языка в Америці котрый находит ся там в
неславяньскым окружыню і в такых обставинах котры дуже тяжше помагают ся му
або Не дают змогу так ся розвивати як в тійкарпатскій заложме на
обшыри і вітчызні Потім же м уж был барз але то барз
інтересуючий реферат маґістер Андриянны Шхімон А то дослідничка котра бере участ в
проєкті на університеті Шілера в Єні в Німцях і враз з професором
Махімом Рабусом творят корпус бесідуваного русиньского не языка то барз цікавий проєкт
з той причыны же близкій нам кєд іде о тоту бесідувану форму
русиньского языка і награвану пон же так вглядат проєкт же деякы бесіды
з орґанізаторы того проєкту Ведучы тот проєкт бесідуют з людми награвают іх
а пак потім дают тото на сервер переписуючы тото што повіли З
того ма ся вырытворити такій корпус бесідуваного языка і што єст барз
істотне і важне в тым проєкті же бесідуют там награваны сут особы
з вшыткых реґіонів карпатской Руси Цікавый проєкт з паньом маґістер Андриянном Шіймон
сме бесідували потім на тоту тему і може іщы розшыриме спілпрацу на
даякы дальшы іщы аспекты Друга тематична секция ся зачала потім уж по
на обіді вюю проф Павел Маґочій і зачал доцен др Василь Ябур
з Пряшівского Університету Тота тема ту тіж мушу о втручу мы два
Слова тота тема мя барз заінтересувала зрештом найбарже мя інтересували тоты рефераты
котры тыкали языкознавства но і тота друга тематична секция або названа актуальны
лінґвістичны проблемы русиньского языка в поєдных державах З того реферату кєд бы
м мал скоротити до двох речынь были такы приміры як агатема реферату
проблемы ґраматичных катеґорий роду і одмінка перевзятых субстантивів значыт назывників в русиньскым
языку І были то такы приміры котры думам же фактичні треба рішыти
бо они сут невырішены ани узусом ани даякым принципом такы як одмінювати
слова нефорум меморандум крематоріюм і так дальше ци вводити там же то
єст Тото форум середнього роду ци тот форум тым занимал ся доц
др Василь Ябур потім уж пришол час на на проферика Фонтаньского то
спілавтор сучасной ґраматикы лемківского языка котрий бесідувал о опиті синтексычного словария лемківского
языка зыштом пан професо фонтаньскій Барз часто занимат ся кєд лемківскій язык
синтаксисом але не будеме ту входити в такы дрібниці уж котры котры
были в тым рефереті лем послухайме сой на пана професора Понеже В
перерві мали сме нагоду хвильку з паном професором побесідувати Радийослухачы маме ІІ
дент Медженародного Конґресу Русиньского Якоязыка якій проходит в Пряшові на Інституті Русиньского
Языка і Культуры на Пряшівскым Університеті Тепер тырват перерва а я уж
мам наступного гостя котрым єст професор Генрик Фонтаньскій то для Лемків напевно
знана особа а тіж важна особа понеже професор Фонтаньскій то спілавтор сучасной
ґраматикы лемківского Языка добриден пане професоре добрыден пане Димку Якы вражыня гепы
мы сме бесідували же перенеме на польскій язык о хвильку але я
одраз звідам перше звіданя по лемківскы якы вражыня з того річного Конґресу
Русиньского Языка вымаде Може може я повім пару слів по лемківскы жебы
сте знали же мал кознам лемківскій то є така ситуация же тот
пан котрий провадит зо мном тоту бесіду єст мій міст студент і
бы был такы з ситуациі же я єм його еґзамінувал а тепер
он еґзамінує мене зазнаня лемківского языка Може не бо може не аж
так до яту може такы два слова же я барз радо споминам
занятя з вами пане професору і дякую Вам Односно до Конґресу я
думам же єст то баз важна подія баз важна подія тут сут
представителі ріжных лемківскых територий і сут ріжны проблемы і науковы і социяльны
і та такы котры ся не дотычати получыня русиньскій языків так же
также єст то баз баз баз важны спотканя А ци тото конґресы
они не проходят за рідко бо як рахую ж они раз на
<unk> вісем років проходят Не повинны быти частійше Я думам же же
мат матерацию і ту была така пропозиция професора Маґучыя жебы заместо да
заместо тутых конґресів утворити асоцияців русиньского языка і товды тота робота бы
проходила Но неприрывно неприрывно Могли бы быти такы такі спотканя стрічы частійше
Пане професоре я звідам так кусы о саму ґраматику лемківского языка котрий
сте спілавтором Она выдана в <unk> році ци дам <unk> напечатамам Минуло
<unk> років того часу Там явила ся в <unk> кєд добрі памятам
наступна едиция Си не час думати о даякым сучасній актуализациі той ґраматикы
язык єст жыве Жыва обшыр зато зато треба ю імати і актуализувати
як найчастійше є знам коли я тепер чытам тоту ґромыку я ужу
же єст том дуже блум дуже не дуже так по лемківскы дуже
біль же блудів лудів і Тот тото в другы выданя тіж не
бар ся подобат некотрым Лемкам Я думам же може може бы же
м молоде Поколіня створит нову ґраматику Коли коли буде така потрібніст но
і я папару слів му мог там додати або або консультувати но
Але думам же же молодче поколіня зробит тото ліпше Пане професоре тримали
вас за слово І як будеме дашто такє робити обовязково придеме до
Вас консультувати ся дякую перепрашам вшыткых за моі блуды в лемківсти розику
Барз добрі весілите сердечні за бесіду Та як то єден з гостів
нашого мобільного студия вчас Медженародного Конґресу Русиньского Языка до я барз бы
направду барз міло вспомином пана професора його занятя на педалоґічній Академіі І
дальше бесідувал маґістер Михайло Алмашій з темом вопросы формуваня норм русиньского языка
На Украіні то барз зложена тема понеже Хоц но гей бы сме
ся взаємно поправляли на нафы В тым конґресі вчас дискусиі же Украіна
вызнала Русинів як народніст і русиньскій як язык но але я буду
ся тримал з того погляду же на папері мож вызнати вшытко папір
вшытко прийме а єднак як посмотриме на даякы діяня то так як
бы не вызнано і мы з тым звязаны сут проблемы днешньой ситуациі
русиньского языка і русинів на Украіні без той підпоры зо стороны державы
навет підпоры в роді такой акцептациі і такой не речу прихыльности но
тяжко тото ся робит а і кєд іде о самого пана Михайла
Машія был гостом в нашым радию уж не раз мал єм нагоду
я тіж з ним бесідувати і окрем того Недавно пан Михайло машій
святко осує <unk> літя то <unk> жолтня товды писали сме же выдал
понад <unk>ну книгу то русиньско славяньскій лексикон Послухайме як презентувал тот лексикон
пан Михайло Алмашій на Конґресі Русиньского Языка в Пряшові три минуты Ятож
я показал Вам мою послідню роботу яка называє ся русиньско славяньскій лексикон
Робота была долгорічна бо я особисто фам робил без колективу наукового Робота
выйшла на наш погляд непогана євлі <unk> туринок ступ Мотивация Што такоє
русиньскій язык якій етапы перейшол своім іформувані да на характеристы кажды славяньского
языка рускій украіньскій і білорускы коротка інформация што собою представляє той інчый
язык кажде слово русиньско я в ньому подно многоаспектну Перше послістрового слова
іде ся транскрипция слова Дале іде толькуваня слова што вно означає Пото
виде одкуде взято слово ци тоє германізм ци то рицизм і так
дальше то є походжыня слова Послі того ідут громатична характеристика яка частина
языкы речычно речы і флексиі іхні і то дальше а по тому
іде ілюстрация то речыня або взяти цитаты із научной літературы Я мі
інформує то што я добре зробил што є писал рефе і по
істориі Зато каждай каждий кажы ілюстрациі рефін і дає інформацию історичну культуролоґічну
ну і так дальше так дальше А по тому іде Іде уже
слонити русиньскы слово дальшы білорускоє рускоє украіньскоє польскоє словацкоє чешскоє болгарскоє сербскоє
словеньскоє макєдоньскоє Вота Уконци я давищы Суто славяньскій ґеоґрафічный словникы Лижы славяньскій
назвы тупоніміка абы нашы Русины могли попозити што подобны назвы сіл полів
хор є усіх словяньскых народах все говорит про то што мы маєм
шырокый славяньскій масив етнічный масивы І то дає дуже добру назву Шкодую
што я сюди щы не включыл але може в то процесиє і
до тіє порівняли слови суталемент граматичной термінолоґіі яку назвучыт і по граматици
Но така значыт я книжкы робили ся пятнадцет років малым теражом Майже
безгрошовий От треба много старати ся бы дістику книжку напечатати Ну і
я вырішыл што буду кажду державу дам по примірнику безплатно ну а
кло буде хотіти може подумати што з нею робити ну я тепер
зразу сей примірік даю пану ведучому проф Матисьєві О надостане доста Так
і то гм величезна робота котрій єм бесідувал авторства пана Михайла Амашія
Зрештом уж влони в языковым кусі Покусі уж сме представляли тоту роботу
же она ся товды робит кєд памятате Хыба в листопаді кєд памятам
в новембрі воне І добрі дальше пішла тема тіж проблемів вопросів кодифікациі
русиньского языка лем же уж перенесли сме ся на Мадяры і тот
реферат представил професор Михаіл Капраль котрий занимат ся том темом мож повісти
на што наштоден то выдатний дослідник котрий мож повісти занимат ся русиньскым
языком од все но і тоты вопросы сучасного русиньского літературного языка на
Мадярах они сут дост істотны по неже Маме там і автохтонів же
так речу то днес такой лем село Кымлошка і тіж тых еміґрантів
котры пришли з Підкарпатской Руси зато ту маме таку речу подібну ситуацию
яку можеме взріти на Украіні де нашли ся в границях Украіны два
Русины з двох реґіонів автохтоны з Підкарпатской Руси і тото што в
<unk> році были переселены на товдышню совітску Украіну Потім уж в тій
языкознавцій части я бы м не повіл о лінґвістичній части бесідувал професор
Михайло Фейса то тіж єден з гостів языкового куса покуса з того
рока з червця з юна на то професор з університету в Новым
Саді котрий бесідувал о лінґвістичных проблемах полудньово русиньского вариянту русиньского языка Товариш
енерґічний професор хыбы найбарже енерґічний жебы не повісти выбуховий але выбуховий в
тым барз позитивным сенсі послухайме што бесідувал В перерві уж не в
своім рефераті проф Михайло Фейса Ця перший ден <unk> Медженародного Конґресу Русиньского
Языка якій проходит в Пряшові а знаме особа котра уж знана єст
в нашым радию понеже в єдным проґрамі языковий покус покус был гостом
даде в Червци професор Михайло Пейса Добрен Добрі дені славе Юсрісту За
розвлику од нашых домашніх електронскій медиі выме найсты проводите щыро і русиньскє
а єм ді нашо такус однародженый та сум мені дома як у
вас Дякуєм Вам найшырше Ага то добрі а мны як все остатнє
остатня бесіда остатній Спіч енерґічного професора Раконды Батохука гей пане професоре чого
сподівате ся од того конґресу Як думате ци думате уж дакых резолюциях
о закінчыню што вымагате од такых конґресів мож загальні найперше Я не
думам є замє Е бідні значні важні Проєкты в котры мі ту
зачнеме нашы стретнуця нашы догваркы то рудокоп то жрідло котре нияка резолюция
не може над вішыть Тото це доважу з моім людми якій книжкы
вічерами якій по патрункі сушым і догваріме слідско далі можут говарити іпелектонскы
пощы і то єдно велькє богатство А як іде о заранішній ден
бо будеме мати тему шкільництва предовшыткым як то можете собі переложыти як
вас шкільництво фунґує бо бы слухачы певно знают але припомну то як
раз вас в Войводіні в Рускым Кєрестурі фунґує єдина во світі школа
і основна і середня школа з русиньскым выкладовым языком У нашой делеґациі
нахлодешы з Кєрестура особа чор написала приручник за предшкольскій земты прирыхтуют за
основну школу Ту кєрісту приходзі і педаґо главно у тій ґімназиі єдине
у Швеце на рускым языку а я приходим з катедры за рускій
язык котре єдина тіж ушветиш ма комплетну болоньску проґраму присподобену од язика
при літературі фолькористикі істориі Думам же мінімали тоту траґедию торвімали ґеноцідну укарпатскы
ареалю де пут часы Стилістичны склоп думаня загашыл русиньскій школи грекотиску церкву
Наєсул страшну шкоду і мыліву ровну гый операциі Вісла і то ґєноцідну
треба жебы судзеля кажда держава Ні підчас тіта такє не мали Мали
континути розвою і я дум же я наютре мі будеме дават ключны
пропозициі ключні найважнійшы приклады це камініст потіканя з евентовым проблемі бо вас
слідскіх то чека в іх торі ту два децениі на пряшовы а
тоты сиґнята на Украіні земючы істому тому синістичному склопу єм праве почынают
жіц з русиньскым языком Гоно професою за коротку бесіду Думам же може
заран буде нагода Я ся насдалам то придякую сердешні за бесіду Єнадмінджюров
Таке професор Михайло Фейска сме чули в Сербіі од предшкільного Проґраму до
полного болоньского систему высшой освіты Там мож ся выччыти Но і што
ж Скінчыл ся першый ден потім уж было святочні было творіня выставы
русиньскоязычной літературы і тіж презентация Презентация книжок з Карпаторусиністикы был короткій культурний
проґрам но і было тіж з нагоды <unk>літя на професора професора Роберта
Павла Маґочія презентувана книжка зо статями з нагоды того ювілею і зачал
ся другій ден І третя тематична секция котру зачала доктор габілітувана Олена
Дуць Файфер бесідала о сучасным русиньскым языку в красній і неучній літературі
але тіж о ф Сучасны охоснуваню сучасного русиньского языка языка в Польщы
дальшыма пелеґентами были маґістер Валерий Падяк то тіж єден з выкладавців Пряшівского
Університеті І кус в практиці представил функцийонуваня материньского языка русинів на Украіні
потім тіж выступила маґістер Марияна Лавинец з темом русиньскій язык в масмедияльній
сфері Ту мали сме нагоду што присылали сме тіж на нашым фейсбуковым
фанфанпейджы цілы два бодай ци три слайды той презентациі Тыкали ся тыкали
ся лем фм што нас барз втішыло І не лем там сме
ся євяли то одраз повім так з гордістю і без такой бы
речу скромности не же наступна выступила Маґісеранна Кузьмякова котра тіж барз хвалила
Нашу роботу нашы ідеі котры мылучат уж котру не проходят лем в
обшыри єдного реґіону Карпатской Руси але выходят уж поза і мают тоты
мают такій інтерреґіональний характер пань Маґістерана Кузьмякова котру Кєд слухац сердечні зравлю
выступила з рефератом Кодифікация русиньского языка як выслідок колективной дискусиі До того
реферату іщы напевно верну о тыжден понеже буду бесідувал буду своім обєктивным
оком представлял тот медженародний конґрес Русиньского Языка а тепер піду дальше наступным
рефератом был реферат доктор Квитославы Копоровой з Пряшівского Університету на тему дакотры
ортоґрафічны ортопейчны проблемы в русиньскых масмедиях А там пані диктор заняла ся
тіж Тым чым занимал єм ся колиси в языковым гокусі по кусі
то значыт такым приміром як записати напримір такы придавникы як чешскій ци
чешскій і так дальше Думам же і ґу тому даколи тіж верну
потім был барз важний реферат понеже бесідувал в представлял проблемы русиньского языка
в церковній сфері і бесідувал о тым отец Франтішек Крайняк З обшества
святого Йоана крестителя парохы Камюнкы то барз важна діяльніст барз важна обшыр
котра тыкат ся тыкат ся русиньского языка додаючы тоту ци тілу церковну
сферу і придаючы барз вельо новой лексикы котра котра обслугує церковный язык
церковны обставины м до русиньского языка потім тіж іщы выступила маґістер Наталия
Наткос Хорвациі котра представила проблемы навчаня русиньского языка в основных школах І
зачала ся <unk> тематична секция Ту мы головном думам доповідю был реферат
маґістра Марека Ґая учытеля русиньского языка котрий представил барз вельо і статистик
і розвиток тых шкіл котры на Пряшівскій Руси ся розвивают зем то
была досты долга част понеже брали в ній участ тіж представителі державных
інституций м ін Міністерства Шкільництва Словакі Но і што што скінчыл ся
скінчыл ся ч Медженародный конґрес Русиньского языка скінчыл ся резолюцийом але і
оній не повім дакус більше о тыжден і буду хотіл даяк вмістити
тоты резолюциі з даякыма і получыти з даякыма выступлінями Но і даяк
підсумувати тото што діяло ся в Пряшові на Пряшівскым Університеті од по
правді до <unk> септембра вересня того рока а на днес уж Вам
сердечні Дякую кєд бы сте мали даякы звіданя даякы підповіди даякы бы
проблемы ци може хотіли цілком скритикувати редактора бесідуючого тепер до мікрофону то
захочую до того кроку пиште на і ема і ЛЕМ <unk> ЛЕМ
Крапка Еф а на днес уж кінчу і желаючы доброй ночы доброго
вечера а здає ся мі спортового вечера пращам ся сердечні з вами
то был языковий гокус спокус званий конґресовом гокусом покусом чуєме ся о
тыжден В остатній раз в темі Медженародного Конґресу Русиньского Языка Іщы раз
сердечні дякую довраніч Языковий гокус фокус Ци бандуристы скрептут бандуры А може
компері чом ном бити лю мают спільне теля і дівча Ци можеме
вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньословяньскій а днес уж чысто лемківскій
одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым стулі
чом дотеперішніх віґруючых мобілок інсталюют ЛПся <unk>Ú файлі доступ до Фейсбу та
майля і інчого сітьового обсерю і апликациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знає язык і вчы
ся гокус покус
