Языковий Гокус Покус #187 - 13 ХII 2015 - Przymiotnik w łemkowskim
Еп. 187

Языковий Гокус Покус #187 - 13 ХII 2015 - Przymiotnik w łemkowskim

Опис епізоду

Odcinek „Jazykovyj Hokus Pokus“ poświęcony jest przymiotnikowi w języku łemkowskim, zwłaszcza jego krótkiej i standardowej formie oraz temu, jak służą one do stopniowania cech. Prowadzący odwołuje się też do alfabetu i prostych przykładów, żeby pokazać użycie tych form w praktyce.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрипчут бандуры А може компер Чом мож
бити м Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы
Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколи
нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым стилі Чом
дотеперішніх віґруючых мобілюк інсталюют Лайлі доступ до Фейсбу та майля і інчого
сітьового сортыру і аплікация Кєд хочеш ся дашто о тым дознати слухай
авдициі Языковий гокус покус Значыт знаі язык і вчый ся гокус покус
Витам красні вшыткых дорог радий слухачів радия ЛЕМ фм і в нашого
проґраму нашого нашой авдициі был языковий гокус покус котрий днес єм на
фейсбу в заяві і на нашым портали ЛЕМ назва придавниковым гокусом покусом
Не витам вшыткых што днес мя слухают і выбачат мі мій кус
такій захрипнений голос котрий єст результатом предовшыткым хыба такой чудачной осены В
ден єст на плюсі в ночы кус холоднійше а ту треба зтити
там і ся і одтале тот голос Но даяк собі думам днес
порадиме з тым вшыткым Тым більше же барз файну тему мам дискусию
дискусию і то бы я маленького з професорком на фейсбуковых сторонах очым
о хвильку Думам же днешній придавниковий го ґуспокус котрий котрий буду мал
чест Вам представити буде для Вас файний но але мусиме якоси зачати
а думам же найліпше зачати од того што уж єм таком зробил
новом традицийом языкового го куса по куса ото тіж така порада для
тых што провірюют або досліджуют небесідуваний язык як ся має кус рим
є ся кус єст хвором гы тяжше вымовити но але Джынґєль ся
нам належыт А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як
авто Бе як буков в як ватра ге як гора Ґє як
ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як
жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх
псянич не зачне ы є тиж зманеруване Серед слова заховане або зас
на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і отяк
Йоси Каяк коса ел як лоси м як мань О як орел
е як пані р як руснак Ес як слуга то як тырка
о як угель ф як файка х як хыжа ци як церков
че як чыжык пша як школа ща як щаві Юяк Югас я
як явір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком
А о чым нес будено очывидні о придавнику такє назвал днешній языковой
гокус покус назва єм го придавниковом гокусом покусом понеже днес задумаме ся
над тым што уж єм повіл значыт над дискусийом на фейсбуку на
тему кінцівкы предевшыткым придавника зрештом є кєд іде о придавник Можеме ся
ним занимати в мі ся здає так в двох просторах Інче же
уж єм ся занимало придавником в языковым покусі Покусі і думмам же
не є што вертати до тых принципів придавника одкале мі ся взяло
тых його початків лем тепер спомну же маме в лемківскым языку дві
формы придавника то єст тота стандардова форма з кінцівком і або і
тіж коротка форма котру знаме з тых примірів котры можеме окрислити як
зелен трава на долж представліня і так і так дальше Тота коротка
форма придавника нич не мат з том архаічном давном формом бо колиси
придавник тіж мал дві формы коротку і долгу з том з тым
кінцівком закінченом найоту ну але днес можеме собі повісти тото же то
тіж єст така своірідніст в лемківскым языку же може можеме окрислити м
дашто коротком формом лем же днешня наша коротка форма то уж такій
найвысший ступін такого захопліня ци представліня даной прикметы предмету подіі ци дачого
інчого што нас нас окружат Зато бесідуєме же кєди зелін трава но
то зелін трава то нас уж мусит быти така Но барзы зелена
оно уж мусит быти зеленійша як вшыткы зелены травы Як бесідуємо чымси
крас то уж єс найвысший ступін захопліня же крас представліня крас концерт
крас выступ крас книжка но може інакше краз дашто дашто інче Тутіж
верну до того же тота коротка форма она може влияти тіж на
присловник бо фурт можеме повісти же видячы но буд што і пойме
ой але тото єст Крас То значыт уж не маме формы писовника
але не о тым буду днес бесідувал по не же хочу вернути
до подій з <unk> грудня децембра <unk> рока з Руской Бурсы в
Ґорлицях То Свято то Ден Русинів котре было схылене Світовом Радом Русинів
як єдно з тых свят котры проходят в цілым світі де прожывают
Русины То свято котре винно быти обходжене Русинами в тых державах де
єст схылене І так маме на протягу цілого рока Ден Русинів Сербіі
Словациі Підкарпатскій Руси і в інчых державах Зык дальше но а як
раз наше свято Русинів по пілнічній стоні Карпат выпадат <unk> грудня То
на памят покликаня Хоцы то може іщы за скоро повісти але напевно
на памят віче котре проходило <unk> грудня децембра з <unk> р во
Фльоринці котре было зачатком Руской Народной Республикы значыт тых нашых русиньскых державотворчых
стремлінь котры проходили по І світовій войні Як знаме історикы і так
оцінюют тоты стремліня Зрівнуючы з інчыма даякыма ефемеричныма республиками ци того рода
стремлінями як на дост важну і вынятково важну подію котра тырвала не
лем бодай там два три місяці але тырвала Рахуючы роками два рокы
то єднак в свідомости сучасных Лемків Русинів предешыткым тых жыючых по пілнічній
страні Карпаты мало тото тоты подіі мали влияня на дальшы котры єднак
побудили русиньскій нарід або выбудили з того такого загальнославяньского думаня в сторону
або прямі были початком креуваня сучасной модерной русиньской достоменности Значыт нашой той
локальной карпатской незалежной од никого несмутрячой на інчы більшы народы ґу котрым
могли бы сме ся направду і причыслити і доучыти може і бы
ся нам нич лем не стало Але якоси тота Фльориньска Республика і
тото віче во Фльоринці было тым початком На знак тых подій єст
схвалений ден <unk> грудня як Ден Русинів Ден Русинів в Польщы Ден
Русинів в державі в єдній з держав в котрій жыют Русины Но
і якоси так вышло же то Руска Руса взяла бы в своі
рукы тоты подіі і рішыла зорґанізувати тот Ден Русинів з великом честю
А не было то такє просте понеже понеже треба было тото зробити
При даякій нагоді Уж єм повіл же віче фльориньскє віче было єдном
нагодом но але іщы і буду уж скорочал то не єст головном
темом днешнього проґраму Руска Бурса в Рускій Бурсі была одкрыта таблиця таблиця
Александрови Духновичови Перша пропамятна таблиця посвячена Александрови Духновичови нашому Будительови котра находит
ся по пілнічній стороні Карпат Но і тота подія мож повісти може
хоц повинна проходити <unk> років перше та єднак ся одбыла та єднак
она пришла і до нас і тота тот елемент котрий лучыт такой
во вшыткым з достоменністю з языком з культуром вшыткых Русинів пришла тіж
на Лемковину і О тій же таблици днес будеме сой бесідувати но
але смотрю на час мушу Вам лучыти дашто то значыт похвалю ся
тым што проходило в новембрі <unk> рока в Ґорлицях то значыт похвалю
ся фестівальом Молода Лемковина То фестіваль лемківской русиньской авторской творчости но і
днес він же буде прикрашал наш проґрам Малам мужа доброго барз любила
я го він одыш А я сама сама на тым світі остала
Він оды жыл а я сама сама на тым світі остала лем
дітятко маленькє моіх руках саменькє Смотрит беля і свідуєме наколе таты поверне
Смотрит бенат і свідуєме наколе таты поверне Бороне уж теверне бо буде
теперно Юж не веде воду до тебе не знам што лекале гна
Підньом стоівчына плад лей на те посмотрит якій Дяткы ся молет плачете
над же посмотрит якій тятко ся молит То очывидні сестра Бочнєвич в
єдным з авторскых творів котрый был выконуваний на першым фестівали лемківской авторской
творчости Молода Лемковина І переходиме ґу нашым днешнім темам помаленькы бы очывидні
буде іх більше переходиме до таблиці котра была одкрыта в рамках днес
ном споминаным в рамках того дня Русинів То значыт была одкрыта перша
пропамятна таблиця отцю Александрови Духновичови Там мали сме проблем як го записати
Были такы такы пропозициі жебы чест оддати нашому Вудительови в язычю лем
же Мусиме тіж собі повісти єдно языча не было бы якысым такым
монолітом Там писал каждий якы хотіл З той причыны тота таблиця написана
єст в лемківскым скодифікуваным Языку І так Там попри даті народжыня то
єст <unk> квітня апріля <unk> р потім єст дата смерт <unk> марця
<unk> р Што тіж причынят ся ґу тому жебы одкрыти як раз
в тым році тоту таблицю Пониже то <unk> річниця смерти Александра Духновича
Пониже єст Будитель Русинів благодарний русиньскій нарід І тото чым ся днес
займеме то кінцівкы придавника Боґу тому тепер стремлю то значыт благодарний якы
з кінцівком ий і русиньскій з кінцівком і Ту мушу тіж повісти
о даякых справах понеже тота тота таблиця і тот запис выкликал звіданя
выкликал звіданя барз нон мож шануваной особы котра днес веде Інститут Русиньского
Языка і Культуры на Пряшівскым Університеті то доктор доцент Анна Плішкова Выдатна
особа в просторі русиньского языка є уж тепер не буду вымінял тых
поєдных просторів але то єст направду значуча і могуча особа котра єст
лідерком днешньой русиністикы русиньстикы на Пряшільскій Руси на Словациі Пані доцент звідувала
о кінцівкы Придавника як они ся розвивают в лемківскым вариянті русиньского языка
то значыт потвердых консонантах котрыма сут і Ніт благодарний і русиньскій нар
Ту як раз маме барз добрий материял ґу тому жебы тото провіряти
понеже маме іщы нам бракує даякого придавника в роді синій або дашто
такє жебы зумали іщы мягку одміну но але маме принаймні два приміры
тых парадиґ котры выступуют в ґраматиці лемківского языка Думам же можеме сой
тепер перейти ничы приведеме з місц пані доктор досен Спішковой з місц
тых звідань думам же можеме сой перейти до наступного твору з молодой
Лемковины а буде Тым твором ансамбль Грза в русиньскій версиі понеже уж
награли перше награли перше словацку версию зато о хвильку уж перейдеме до
практикы того з о чым днес єм заявил зато тепер грза і
така ся мі любит Ей такай на ґа любіт сами така согоця
я остатні дівчата Ей такай на ґазо ма добре серце про душы
я міше перце Ей така така сами любіт матівны зубы Ей такай
накасами пиля то любі Юкысиля недай такайнака бецака до о душы та
ліобізай ей тайдабе заканаду стані обіданы О такай така пакіятниу никой мату
бовок болігу Ей така редакар жабы волосы Свіжа якій капыраной росы а
<unk> пасує Жый ми той ся ти задує Ей таками поболі до
краі необорі Ей такаля зо руси така екаля зо Русиопи заничана што
рана О такли Хочу слити най мі можы заниям за робіт єй
A То грза і выступ на молодій Лемковині на першым фестівали лемківской
авторской творчости А я вертам до нашых лінґвістичноязыковых проблемів то значыт до
кінцівкы придавника Вертам уж тепер з приміром зато же бесідували сме на
фейсбуку на форум з паньом др до Сент Плішковом котра звідувала о
твердых консонантах і кінцівках придавника в лемківскым языку в лемківскым вариянті русиньского
языка там явил ся такій проблем ци ци нашы кінцівкы і і
потверды консонантах не копіюют часом в першым примірі украіньского правопису або в
другым примірі польского Я раз ся одрюк же че наша полна м
вшыткы парадиґмы то значыт тверда і мягка і і третя котру назвал
єм мішаном то значыт тота котра выступує по тій барз важній ґрупі
в лемківскым языку кы гы гых котра тіж єст і але де
факто має тверду одміну лем тот Перший одмінок назывник ріж выріжнят тоту
ґрупу товды зачали сме дискусию барзы цікаву дискусию з котрой буде напевно
великій хосен понежем то єст тіж проблем днешніх вшыткых вариянтів русиньского языка
котры істнуют як бы попри собі В <unk> рший конґрес русиньского языка
рішыл о тым жебы подля ретороманьского моделю сколифікувати найперше поєдны стандарды в
поєдных державах а потім іх приближувати І тота дискусия о котрій тепер
єм заявил она може думам же єст чымси такым котра выкликує тоты
звіданя як русиньскы вариянты до себе зближати Неочывидні знаме же на Словациі
бы русиньскій вариянт был скодифікуваний і офіцияльні державом выголошений в <unk> році
З той нагоды тогорічный Медженародовый Конґрес Русиньского Языка тіж і проходил бы
по пілнічній стороні Карпат признаєме тот момент кодифікациі од выданя в <unk>
році ґраматикы лемківского языка і бы маме тіж сколифікуваний язык в Сербіі
котрий ном має дуже старшу історию маме і тіж проблемы в Підкарпатскій
Руси Так направду з той причыны же тота держава іщы не признає
русиньского языка окремо Але в <unk> році тота дискусия была выкликана і
аж шкода же дотепер тото вшытко так направду было мало мало координациі
але до того што єм днес сповіл до нашых лемківскых кінцівок і
по твердых консонантах або і кєд іде о ґрупу по К по
Ґм іпо Ху з той причыны мы выділяме на якраз тоту ґрупу
понеже така єст тіж традиция запису Я специяльні посмотрил на язык напримір
тых календарів котры были выдаваны Лемко Союзом в тридцетых роках там фактычні
находжу по вшыткых твердых консонантах кінцівку Ой бо о о тій днес
бесідуєме так як єст в пряшівскым стандарді русиньского языка Лем же ту
можеме мати о хвильку проблем о кілько посмотриме на специяльні тоту ґрупу
кыґ гы гы в середнім Роді єднины то значыт то сут такы
приміры як легкє як тяжкє як тихє якым напримір дорогы о ту
уж мам згы Там все тіж видно в першым одмінку тоту мягку
одміну то значыт Зато єст выділена тота ґрупа Кы Ґ котра лем
в першым одмінку лем в назывнику єднины буде мала мягку одміну В
інчых одмінках она буде сохладала з твердом одміном зато тіж можеме о
ній бесідувати як о тій мягкій мягко тверді або твердо мякій або
просто мішаній одміні Жебы тепер сой уж поділити тоты придавникы на ґрупы
тверду одміну в лемківскым языку маме так як червений І то буде
тверда міна синій хоц тіжы там в основі выступує н Єднак єст
синій синя і синя але маме тіж тоту специяльну ґрупу Кыґы гы
котра має вид Тяжкій тяжка але тяжкє тіж зє зє на кінци
Іж єст елемент того же можеме сой бесідувати о деякых днешніх правилах
котры котры реґулюют лемківскій язык лемківскій верент русиньского языка але то тіж
єст елемент того же так докладні небесідуєме і то єст выражыня небесідуваного
языка в тій писменній сфері Там были іщы інчы проблемы в тій
дискусиі котрій єм котру днес єм привюл Але думам же аж в
такій детальній формі неє што входити в тото думам же хвильку сой
тото підсумую але Вам іщы представлю наступный ансамбль з моды Лемковины барз
ся тіж же такій фестіваль прошол най то буде Юлия Ющак і
там на Лемковині На Лемковині желяны Былосой званы Полян нами Чом тото
оселечко Поляны звали Бумедже люрами Лісы качували і сырчували пуля тропа над
подічками ленок пристеряли Ленок пристыряли вечердого місяцка молоденькы хлопці і чварных дівчатка
пристра Кля сі сой співали кола было на співаня тишаючны бунды Буде
ця шуміла так ся буде Буро на співаня нишючны буды буде ця
шуміла так ся рідя буде сусач То тіж молода Лемковина Пишы і
фестіваль лемківской авторской творчости но а мы вертаме таку підсумуючы Я в
тій дискусиі повіл єдно же єм за твердыма косонантами котры в лемківскым
языку будут записуваны через кінцівку ый то значыт задньоязыкове ы і Йоту
Тото уж нияк такой не влият на одміну лем же з той
твердой з твердой одміны светой парадиґмы треба выділити єднак тоту тоту ґрупу
котра Має в собі кыґы гы гы то значыт бы тихій горні
горячий тош інча справа тихій легкій і дорогій най буде скоро тепер
думам поне же інакше там тіж маме в одміні Што мі найбарже
зробило приємніст тым більше же я не лінґвіста я не особа котра
ся досліджат тот язык на тым науковым рівни ся сподабало Хываль тото
же помалы Доходиме до того пункту тых справ котры днес будут занимати
поєдны русиньскы вариянты Значыт уж сме по тым часі коли были основаны
дякы науковы єдиниці на тым академіцкым рівни уж сме по тым часі
де уж нашы противникы не бесідуют о нас як лем о даякых
дилетантах і о на сепаратистах вкінци тепер час на дискусию на тоту
тему як можеме мы вшыткы Русины зближати поєдны стандарды і в правописі
і в гляданю того свойого єдного ядра з вшыткых своіх тых спільных
прикмет котры нас лучат Думам же тота таблиця Духновича была барз добрым
приміром ґу тому жебы на тоту тему подискутувати І думам же єднак
тото вшытко што ся діє в просторі русиньского языка во вшыткых державах
іде ґу ліпшому Кєд уж кєд допіро тепер сме могли на тоту
м на тоту тему бесідувати і допіро то єст початок того о
чым можеме бесідувати Думам же но пришол вкінци тот час кєд не
было го перше та ліпше тепер Як николи І зато тепер бесідую
Вам уж помалы добраніц пониже як слухате премєру языкового куса покуса то
уж єст добрий вечер і добра неділя А з другой стороны надію
ся на тото же помало вшытко буде ішло до нормальности значыт до
нормалізациі того вшыткого што мают вшыткы інчы сучасны модерны цивілізуваны народы бо
до такого ся і тіж зачысляме мы Русины То был языковий окус
Покус бесідувал Демко Трохановскій а на конец іщы Не обышол бим ся
без весны і без Александра Духновича в єй версиі очывидні то тіж
выконаня в рамках конкурсовой части молодой Лемковины Добраніч Спіткали ся сліпий схромин
стали розмавляти Як способом собі в світі можна помагати Стрітили ся сліпи
схромин стали розмавляти Як способом собі в світі можна помагати Скоро враз
ся домовли взял сліпий без ный му показувал кади єст дорога Скоро
враз ся то молили взял шліпы м з нога Ахромиму показувал каде
єст дорога Сочы того ногы разом ся складают так то бідны сомбі
в нужды і мудро помагаю Сигочы того ногы разом ся згладают Так
то бідны сомбі в нужды мудро помагают З го разом ся згладают
так то бідны сомбі в нужди мудро помагаютяме бат Языковий гокус покус
Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер чом мож бити ту самы
Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы Чом Кыів
был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій одколи нашы предкы
мали уладу вымовы што ся находит на швецкым столі чом дотеперішніх віґруючых
мобілюк інсталюют ЛТІ файлі доступ до Фейсбу та майля і інчого сітьового
сорты і аплікация Кєд хочеш ся дашто о тым дознати сухай авдициі
Языковий гокус покус значыт знай язык і вчы ся гокус покус