Языковий Гокус Покус #197 - 16 XII 2016 - i czy y
Еп. 197

Языковий Гокус Покус #197 - 16 XII 2016 - i czy y

•

Опис епізоду

Podcast kontynuuje serię o lemkowskim prawopisie i wymowie, koncentrując się na historycznych zmianach głosek oraz na tym, kiedy w zapisie używać i, y i pokrewnych wariantów. Prowadzący omawia to na przykładach i nawiązuje do pytania słuchaczki o zasady normatywne, traktując odcinek jako wprowadzenie do tematu.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрептут бандуры А може компер Чом можнут
бити ту самбль Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти
грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым стилі
Чом дотеперішніх віґруючых мобілюк інсталюют м <unk> файлі доступ до Фейсбу та
байля і інчого сітьового сорферу і епликация Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати слухай авдициі Языковий гокус покус Значыт здаі язык і вчый
ся гокус покус Гокус покус витам сердечні вшыткых в языка в покусі
на жыво з той стороны мікрофона Демко Трохановскій но і хыба з
мі прямі же засможеме ся стрітити з нашыма языковыма проблемами Днес дорогорадийо
слухачы здальше будеме продолжати сой серию котра звязана єст з правописом І
днес Дальше будеме продолжати сой даякы даякы ріжниці і в вымові і
тіж подаме сой приміры де записати предовшыткым і о котрым єм хыба
в послідніх одтинках найменьше з того вшыткого з того вшыткого бесідувал Но
але што ж традицийом уж зачниме сой джінґльом джінґльом з припомніньом лемківскых
букв но і о хвильку уж сой підеме до нашых дальшых тем
а я лем повім тілько же днес буде дакус о істориі і
о дакых історичных в вымінах понетичных вымінах в нашым языкы з языку
з котрых маме в великій мірі новий новий звук і нову букву
і котра явила ся в нашым языку Але то уже хвильку А
я знам азбуку уж познали мы Азбуку А як авто бе як
буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як
дора е як екран є як гєлин Жет як жето зет як
зелін І як ігла І Чудачне бо на і псяничне зачне ы
є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і
початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йоси Каяк коса ев
як лоси м як мало як орел п як пані р як
руснак С як слуга о як тырка о як угель ф як
файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа
ща як щаві Юяк Югас я як ябє Фє <unk> і знак
два знак мякій з твердым знаком Но так товчеме тото тот правопис
ы і товчеме Але не думам жеы сут такы котрым котрым ся
барз тота тема подабат Я вам лем дам цитат такій котрый Но
не так аж давно был такє том речыня звідданя было мі задане
В нас радит ся нич а не ніч Річ а не річ
Стил ани стіл і так дальше Як слово єст короткє то ся
додумую же інчы бы повіли і але як сут долшы слова то
гемерам а і ненатуральні звучыт якы фраз Но і бы очывидно тото
тото речыня было головном причынком ґу тому жебы заняти ся ф цілым
тым в цілым в твіті темі правопису І тіж докладні тым тым
проблемом Я одраз повім же то же тото вшытко тыкат істориі даму
семеку спіти до істориі І по тым як уж ме сой повіли
дашто о правописі ы в ґрупах Шыщыжычы або кыґгыхы повіли сме сой
о префіксах коли выступує і коли ы коли і днес сой повіме
о історичных вымінах і проблемах предовшыткым той пары той пары букв і
звуків і того переднього звуку і середнього и не путати з тым
бріхатым за днім ы понеже днес ним ся будеме найменьше занимати В
тым проблемі в тым вопросі в тым звіданю котре достаєм од нашой
слухачкы Было завершене тото чом єст нич а не ніч так як
приняло ся в нормативным лемківскым языку приняти Чом там інчы приміры силь
як часами ся ся твердо вымовит давну соль а днешній днешню днешню
сіль іде дальше тото си си днес очывидні повіме Тоты тоты выміны
можеме звязати з переходом давных звуків о і і звуку Е то
єст давне є або його ріжны дифтонґічны формы є мы є І
подірити думам на дві ґрупы о чым може кусітка о кусідка пізнійше
Зачне може того же давний систем з староруского языка то єст заложме
того языка коли Так называме тот язык або ґрупу діалектів в часах
коли вшыткы вшыткы східньославяньскы ґрупы східньославяньскы діалекты были собі барз подібні такой
єдны тому безбудемо о тых часах коли тот фонетичний систем мал дуже
більше гласных як сучасны східньославяньскы языкы Предовшыткым предовшыткым зато же мы днес
маме залошме так повім барз загальні лем полны гласний ім але маме
іх дуже меньше як колиси Старорускій язык значыт тот язык з котрого
ся розвинули днешні сучасны східньославяньскы языкы мал м ін такы пілгласны як
іх называме зредукуваны гласны як єры Был то мягій єр твердий єр
і барз часто ся він ґрафічні лем асоциює з нишнім мягкым але
твердым знаком але повім же такой нич з тым він нема нема
спільного то были гласны а днешній мягкій і твердий знак то сут
лем помічны ґрафічны означыня даякых фонетичных процесів но але але ґрафічні они
выгадают такой такой так барз подібні же сут часто асоциюваным І треба
зачати од того же давно давно тому бы в языку было істнувало
назване очывидні уж дуже пізнійше право одкрытого складу зато найперше сой повідчме
што то єст одкрытый што єст запертий склад То єст акурат проста
дефініция понеже одкрытий склад то єст такій котрий кінчыт ся на со
на нагласний То значыт і той все тот одкрытый склад запертый склад
кінчыт ся ні до дужім попутал одкрытый склад кінчыт ся на гласний
запертий склад кінчыт ся на согласний Лем же ге давно тому не
было такого подію понеже не было запертых складів каждий склад мусіл ся
кінчыти на власний звукы Днешні приміры як бы з Малеґу тому однести
то такы як заложме математика коломия ріка молоко ту як видиме сой
поділиме кажде з тых слів на поєдны склады каждий склад кінчыт ся
на гласный звук так ма там в каждым примірі примірі єст гласний
на кінци ци мо І ту ту ту видиме же вшыткы з
тых вшыткы з тых з тых складів кінчат ся нагласне і так
само давно недавно тому в языку были лем слова складаючы ся з
одкрытых складів І тоты одкрыты склады могли ся кінчыти на полны гласны
Ое Іо заложме або могли ся тіж кінчыти на пілгласны на редукуваны
гласны на єры о котрых єм не бесідувал З той причыны же
єры были гм єры мы в єдным моменті історили Істориі зачали ся
якоси так дост чудачні заховувати То значыт або цілком занепадали то такій
процес ся называл редукциі піл гласных ся тото вшытко называло або переходили
в полны Глас Но і коли переходили в полны гласны то як
знаме дальше были гласныма і не робили замішаня замішаня в фонетычным системі
языка але тоты приміры коли коли мы єры мягкій твердий єр тзв
пілгласны звукы Цілком занепадали но зробила ся нам нова ситуация в языку
цілком новіст незнана перше в языку Же коли закінчений в закінченым складі
выпал выпал єр но наглінам ся зробил запертий склад котрого перше такого
приміру не было Но і тото вшытко влияло на фонетыку Очывидні тото
штосий днес повіме же же новы заперты склады влияли на днешній правопис
предовшыткым і ци ы н То лем єст маленька частинка того якє
замішаня зробило зробила редукция пілгласных ци ци занепад пілгласных редукуваных єрів туж
маме тот історичний фон на історичний історичний вступ до того што будеме
о чым будеме тепер бесідувати В запертых складах тых новых запертых складах
бы більшіст звуків о ци є або о з найшнойшой перспективы бы
сме іх назвали е Переходило через стадию дистонґізациі то значыт то был
такій процес же не одраз о ци е давне є переходило одраз
в і лем тот процес тырвал по перше в часі і нич
о Е перешли до і но там іщы являло ся в істориі
вельо вельо другых другых звыків І так от на напримірі О не
могло то быти выдолжене о потім о тото о перешло в Оу
В Оі в і аж вкінци перешло до днешнього нашого звуку і
Але як повім дакус пізнійше тоты посередні звукы котры были од дорогы
о до і де та де в языку ся тіж лишыли лишыли
Але Дайме сой приміры жебы кус выйти з ториі і перейти до
практикы вдайме сой декотры приміры котрых тото тото тыкат Заложме жебы тот
процес переходу од о до і перешол полну дорогу то ци є
до і то днес на місци давных тых звуків в закрытых складах
маме такы такы приміры як сіль з давного соль міст з давного
мост він більше шіст ніч піл і такых хым такых гым примірів
можеме находити вельо то значыт там де склад кінчыл ся на согласний
значыт был то новий закрытий склад по редукциі пілгласных товды давне о
Конец кінцьом переходило в наше днешнє і тудіж можеме сой дати приміры
другы посесивных придамників як нянів уйків або подібны формы подібны формы ґеоґрафічных
назв котры видиме як краків тарнів ряшів пряшів маластів і Ґладышів Ту
зрештом в напримірі Ґладышовой ламо можеме мати мати тот примір же хоц
там выступує шы то по тым ш выступує І Зато же зато
же тото тото давне о котре там выступувало перешло конец кінцьом Фі
І на тым же примірі можеме тіж дати можеме тіж дати приміры
з одміны тых назывників бо кєд маме сіль ци міст Но то
возме сой рождаючий одмінокєднины маме кого чого соли і кого чого моста
там уж неє і там уж єст там уж єст полне о
а чом А зато же п В примірах сіль і місц оба
тоты склады бо тото слова кінчат ся на согласний то значыт творят
закрытий склад в одміні маме <unk> ли мо значыт же там уж
маме два склады і каждый з них а предошыткым тот склад де
де мало бы ся явити і єст закінчений нагласний зато там выміна
о на і не проходит І тіж на примірі Ґладышів Ґладышова Краків
Кракова Нянів Уйків няньо ту ясно же кінчыт ся на нагласний няньового
луйкового і так дальше Но і маме іщы єден примір агату єм
обіцял тіж в заяві на нашым портали тіж повісти хоц ду думам
же уж єм ту повіл на тых примірах чом Коли маме дві
факультативны формы множыны творячого одмінка напримір кінми і конями чом в єдным
пише ся і а в другым пише ся О думам же уж
на тых примірах єм обяснил же Дві формы дві факультативны формы єдна
з них має два склады з котрых тот котрий нас інтересує кінчыт
ся на согласні кін мы За тоту проходила тота выміна Одо і
А коли сой возме примір ко ня мы В першым складі чує
кінчыт ся на о зато тото давне о не переходило не переходило
до і Доймаме іщы то заложме єст єдна ґрупа тых котры переходили
до і то значыт давне о давне є ци е ци його
даякы якы дифтоґічны формы а котры в запертых складах переходили до і
мам іщы другу хы ґрупу в тым мішку то давне є котре
котре было записуване як ять Хто знате во деколи виділ Виділ даяку
церковнославяньску книжку то знат же єст ом така чудачна буква котра ни
то крестик з брішком нито такє подібне до мягкого знаку з таком
паличком горі то єст давний ять котре Ту уж не буду входил
в такы деталі мож повісти же было чытане як є хоц до
того іщы до кінця дослідникы дослідникы не дішли або напевно ся іщы
на тоту тему сварят Зрештом тото Ять мы чытане як є і
мы інчы є бо тых є было дакус більше они ся ріжнили
долгістю єдны были долшы долше выповіданы коротше выповіданы Мали кусідка інчы формы
ди котры были тіж дифтонґічны но тото засвідчує о богатстві староруского языка
кєд іде о кількіст фонетычных звуків в системі староруского языка они очывидні
там де си пізнійше ци вымова ят ци вымова єц ци другых
ґрафічні записаных записаных буквы они ся конец кінцьом зышли ся до єдной
формы але давнійше были кус інакшы І в примірі ядь барз часто
тіж давне ядь переходило в і не мусіло быти тото звязане з
правом запертого складу Маме ту такы формы як Сіно як ріка в
котрых видиме же давне сєно давна ріка то то нашы днешні формы
сіно ріка днешні формы с і котры котры мают котры з давного
е є Не перешли не перешли з формы з І то значыт
сіно ци тіж ріка ци тиж о камін хоц тут маме принцип
принцип запертого складу звіданя од котрого сме вышли чом там деси на
середній Лемковині Бесідуют бесідуют рика через середнє якы рика формы нич стив
якы там іщы были рич е І другы певно но туты аповісти
я ся над тым задумувал тото напевно має звязок з міцном депаляталізацийом
согласных в лемківскым стандарді русиньского языка я бы м тото по части
повязал з такыма формами як кін Як де на кінци не маме
мягкого давного мягкого звуку ле маме тверде н як формы м кін
кін што іщы рыцар о рыцар там тіж хоц в одміні Видиме
же з кого чого рыцаря то значыт поры на кінци маме мягкій
звук внезоючым одмінку того неє Ту бы м виділ іщы вельо інчых
примірів депаляторизациі согласных то значыт ствердніня тых давных мягкых согласных і думам
же тото тіж може дакус влияти на тоту середньо лемківску форму давного
о ци давного е вымавляне з днешнім середнім и так як силь
як рика як нич Але мы можливе же в тым процесі могло
могло тото і вынукнути коли давне о через тоту стадию дифтонґізациі до
І не перешло до фінального кінцьового хы ы і з той причыны
остало може в почат на початку в даякій дифтонґічній формі а потім
з той дифтонґічной формы перешло конец кінцьом в середнє ы а не
так як на більшости більшости русиньскых русиньскых діалектів в кінцьове в кінцьове
і Тутіж треба повісти же не во вшыткых русиньскых діалектах тото оси
давне є перешли в днешнє Е понеже уж сме мали примір середньой
Лемковины силь Рика Нич але тіж кєд підеме на підкарпатску Русь тамны
сут формы вюн пют Підкарпатска русьці просто навет з одкры з полным
недивтонґічным гласным У Пудкарпатска Русь Вун зрештом ачий на Східній Пряшівскій Руси
маме такы приміры же єдны на другых бесідуют зо собі підякы і
пуйдякы бо єден пішол а другій пуйшол і з той причыны видиме
же деякы формы деякы тоты фонетычны процесы в вельох русиньскых діалектах напримірі
напримірі переходу ОДО і ци Ед е до і едоі лишыли ся
на стадиі або дівтонґічного І або або тіж полного У Тутіж хочу
повісти же на примірі тож так хыбаль на конец смотріл на час
На примірі як раз той історичной альтернациі той історичной выміны тіж маме
деякы приміры в лемківскым стандарді русиньского языка де не все давне о
Перешло вднешнє І маме мы такій примір котрий нераз єм давал примір
уця уця давна овця котра напевно тіж переходила тото начальне о найперше
ся выдолжало наче то овця было шоси в тым виді потім мусіло
Мусіло достати достати протетичний звук волца потім тото о переходило зачало переходити
до до і але не до кінця не до кінця хыбаль перешло
як видиме понеже понеже Видиме тото поднешній формі де давна волца котра
перемінила ся в вулцу а як знаме іщы начальне вшло в нескладове
Умам же то могла быти така форма штоси в роді луця луця
но і зато тото выдолжене удало нам днешну уднешню уцю тото звірятко
тоту жыюну котра барз час тотіже асоциює ся асоциює ся з або
влият о влият на дальшы формы як днес маме уцячий сир може
єм повісти давно з давнійшом формом овечий але уцячий уцячий тіж уж
дост добрі сідит в языку з то што значыт же тота уця
уж долго долго в нашым языку сідит но і іщы може на
конец так примір примір такых форм минулого часу як нюс пюкс постерю
rar<unk> ту тіж маме давне є котре напевно зачало переходити в переходити
в ф і але затримало ся на мягкым у значыт на Úe
ню <unk>entr ци віс Зато дорогы радийо слухаче днес підсумуючы Хоц што
уж єм нераз повтарял вымова не все єст така сама як запис
в языку поне же наш язык рядит ся по части етимолоґічныма правилами
історичныма законами котры і традицийным давным записом то з єдной причыны з
другой причыны єст тіж міцно фонетычным языком то єднак даякы принципы і
правила сут уж річены Зато можеме повісти рік можеме повісти божевісти рік
можеме повести стіл можеме повісти нич на тото што за псеме ніч
але памятайме же все в тых примірах будеме мати будеме мати записане
І так было приняте так єст в інчых стандардах русиньского языка уж
скодифікуваных аж ту повім же цікавый Ємци кєд даколи украіньска держава вызнат
Русинів і зачне іх підпорювати жебы міг ся Тамтот русиньскій стандард на
Підкарпатскій Руси розвивати як там в якій спосіб там буде розвязаний тот
проблем пониже на примірі Підкарпатской Руси найбільше Маме на хыба найнайбільше розпространены
формы і то ріжны формы Підкарпатска Русь Підкарпатска Русь Пудкарпатска Русь і
даколи дахто буде мусіл рішыти як тото там записати В пряшівскым стандарді
і в лемківскым стандарді же тоты приміры де де прошол полний процес
выміны о і давного є до і пишеме через І хоц вымовити
можеме на ріжны способы на е на рика стил ци силь памятаючы
же запишеме там переднє м і і думам же то най буде
до запамятаня по днешнім языковым гокусі покусі котрий уж в тым моменті
кінчыл пращаючы ся з вами і дякуючы за наступний час котрий сте
сме разом провели Тримайте ся Языковий гокус фокус Ци бандуристы скрепчут бандуры
А може компері Чом лом пити уса Што мают спільне теля і
дівча Ци можеме вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес
уж чысто лемківскій одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит
на швецкым стилі Чом до теперішніх віґруючых мобілок інсталюют мты файлі доступ
до Фейсбу та майля і інчого сітьового сортыру і аплікация Кєд хочеш
ся дашто о тым дознати сухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай
язык і вчы ся гокус покус