Языковий Гокус Покус #201 - 24 II 2017 - Nowa setka audycji
Еп. 201

Языковий Гокус Покус #201 - 24 II 2017 - Nowa setka audycji

•

Опис епізоду

W 201. odcinku „Językowego Hokus Pokus“ z 24 lutego 2017 roku prowadzący mówi o języku łemkowskim i zaznacza rozpoczęcie trzeciej setki audycji. W fragmencie wraca też do łemkowskiego alfabetu, wspomina o dżinglu radia Lem.fm i dziękuje słuchaczom za życzenia.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус фокус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер Чом мож
бити люса Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы
чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколе
нашы предкы мали ладу вымовы Што ся находит на швецкым столі чом
дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют Лайлі доступ до Фейсбу та майля і інчого
сітьового сорчыру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым дознати слухай
авдициі Языковий гос покус значыт здай язык і вчый ся гокус покус
Пітам красній добрівечер з той страны Демко Трохановскій уж зме тепер нажево
в варшавскым підваршавскым жебы уж детальні речы Студию радия лем фм но
і в тым языковым гокусі покусі чули сте перед тым кєд очывидно
слухате мя на жыво а не в даякых подкастах або в повторіню
чули сте Богдана Ґамбаля в высыланю на жыво котрий деси тем я
тіж заповідал Але я перейду до своіх справ кінчучы тот тот прекрасний
тыжден з радийом лем фм нажыво єдино лемківскым радийом на жыво русиньскым
бодай кєд уж бесідуєме в нашым паронрусиньскым світі Хыба ль тіж не
хочу бесідувати може за дуже Зато зачынаме так як і все од
нашого джінґля жебы сой дакус припомнути лемківску азбуку понеже языковий гокус покус
су Дост часто хоц односит ся до вшыткых стандардів русиньского языка в
більшости занимаме ся його лемківскым стандардом но і як раз тепер можеме
сой припомнути тым джінґльом котрій награли сме разом з цілым ансамбльом радия
ЛЕМ фм лемківску лемківску азбуку по котрій очывидно уж о хвильочку ся
почуєме А я знам а з буку уж познали мы азбуку а
як авто бе як буков В як ватра ге як гора Ґє
як ґазда Де як дора е як екран є як єли Жет
як жето Зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на
іх псянич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або
зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт Дале буква і
отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як мань О
як орел як пані р як руснак С як слуга де як
тырка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков
че як чыжык ша як школа ща як щавій Юяк Югас я
як ябір єд і знак два знак мягкій твердым знаком Но і
пішло пою вам пішло дост добрі з двох причын такы вернутого Джінґа
ансамбль Радия Лем фм так нам ся пошырил за остатній час же
ся мі здає же так треба іщы пару джінґів новых новых награти
може дакус може дакус ослухати ся з нашыма новыма і голосами бы
понеже кєд іде о тоту писану сферу русиньского языка лемківского языка уж
сте напевно мали нагоду на нашым портали ЛЕМ крапка фм дашто тіж
прочытати Послухати тіж буде мож але я зато тіж пою же но
і пішло бо маме за собом уж такой двіста одтинків языкового гукуса
покуса днес перш зато офіцияльно заявлям же зачали сме третю сотку Я
уж о тым бодай бесідувал при хыбаль ся мі здає <unk> одтинку
языкового гукуса покуса повторюш раз но приводячы тот жарт же жытя зачынат
ся по <unk> десятці а по двох трьох то уж Парада то
уж найліпше як може быти ту бесідую о тій пятдесяці котра на
Пряшівскій Руси знана єст як піл деца тото пілдеца в нас ся
бесідує <unk> десятка но і по тых двох трьох то уж направду
парада На днес зачынаме <unk> дорогы моі <unk>ку кєд добрі рахую но
і при тым тіж барз хочу подякувати за желаня одслухачів з нагоды
<unk> проґраму котрий сте чули недавно днес <unk> першым Но і двіст
перший Но і зато зато і я ся тішу разом з вами
бо вытіж мі барз вельо підповідате того о чым мож бесідувати бесідувати
в языковым покусі покусі бы тым більше же я сой так задумал
тоту серию коли Ну давно тому <unk> такой років тому як но
може парудесят тинків ново што ж більше мож о языку повісти як
сут мудрійше од того жебы дашто повісти жебы даяк го описати дашто
більше проблемів з нашого лемківского русиньского языка пояснити але не і буде
так уж летит тепер третя сотка з чого і я ся тішу
Але може повім інакше бо можеме ся захоплювати тым і мі я
барз гордий з того же же як раз тото тото сме могли
разом провести за тот час Але од долшого часу задуме ся над
диференцийом і ы і ы в лемківскым языку уж сме сой вельо
на тоту тему повіли но і днес будеме сой може і дакус
континувати але тіж дакус інакше бо нам вкінци тота тема омерзне Сторонникы
з західньой Лемковины котры котры бесідуют баржы узко піті робіті ходіті будут
мати свою опінію на тоту тему вшыткы тоты што бесідуют рика силь
нич там де в нормативным лемківскым сквалифікуваным языку приняло ся взяти І
будут мати двоє арґументы но але уж єм не раз ото повтарял
же треба ся тримати то єдной формы в І ту підкрислю же
в писаній в версиі языка понеже бесідувана бесідувана версия она має кус
полегчены до принципы зато зато так по перше треба заховати тоты локальны
формы вымовы але памятати же літературна версия писана версия языка має барже
остры принципы О тым мы потім я думам дайме сой даяку музыку
і уже хвильку будеме сой континувати нашы роздумуваня буде тіж о І
але в загальній повісти нашы роздумуваня над языком запрашува ся на сестры
Вучневиц і авторску пісню Зашло сонце Ен тре сонце за хе а
моя за люде гей а гоя до замовы Вызівай молоди Самарґе молосимо
дем катяковоязів лемківску молоды Амарґе молодим <unk>eме гея гоя ся бач <unk>eo<unk>e
ге гоя кусапе ратайте лемківску моде самальґес молодым паця брако єзыва та
вена <unk>emде лемківску модельґенас си молоден аця бракує з Йоана натує Онихдете
погляды гея гоя огляды гейяйкы уж далібалькы лемківскы молоде стамальґе бонас мала
дан панвена Лайна з Моций басым <unk>em лемківску молодист тальґе боляс маладавена
Лацуе найойнайзы чой мати выдайзы Хто ми мати тас вай мі музы
на ціло янд на владзя Аян на владз Ян продав то нима
Но і в тым поперерві находиме ся в языковым укусі покусі очывидно
лем в радию Лем фм бесідує Демко Трохановскій но і ага і
тілько лем спомну же файну музыку добрі послухати барз ся мі любит
тот ансамбль тым більше тым більше же звертат увагу то уж посеред
Лемків на жаль не єст аж так очывидне і так популярне на
тото жебы памятати же в лемківскым русиньскым языку єст Такій звук як
ы заднє ы о котрым вкінци тілько бесідуєме уж так долгій долгій
час Забыло мішы повісти о єдным же мали сме недавно Ден материньского
языка хотіл єм тото лем припомнути бо надіюл ся же І выдаш
што з тым зробили Я може не святкуваєм го з шампаном ани
з дайком великом помпом Думам же найліпше то зробити в практиці навчу
єм діти парох новых букв Знают постаряют мішают но але ны привыкают
до того же же же тота азбука тоты крячкы як декотры люде
іх называют што си означают но і што си означают і такы
тоты крячкы часом котры ачий і декотрым вадят бо такє ы то
вадит го Неєдным котры взяли купу грошів от за тото жебы дашто
выдати Нок уж ідеме до політикы тото може даколи со іщы выповіме
вернийме до нашых тем Мало быти о і оы І бо части
буде Але днес вернеме ся лем так покус до ґраматикы з <unk>
р ну то уж буде дне одога <unk> років як вышла тота
ґраматика днес бы сме єй назвали може і таком конфронтативном ґраматиком бо
попри собі находят ся два языкы славяньскій язык церковнославяньскій так бы гобы
сме го днес назвали не мішати з староцерковнославяньскым і русиньскій язык то
ґраматіка славору сла ґраматіка славо Рутенія котра котрий автором єст Михаіл Лучка
Михал Лучкай но і то єдна з першых ой помішам ґраматіка славо
рутена Михай Лучка котрий єст єй автором Но і то така ґраматика
котра уж єм повіл же буде мала такой дві <unk> років недолга
но але окрем того находит уж барз вельо в такым науковым пізріню
вельо локальных русиньскых прикмет котры выділяют го спосеред інчых словяньскых ци уж
смотрячы східньославяньскых языків олучкаю можеме сой повісти дословні пару слів был то
Священник грекокатолицкій священник котрий ся народил в <unk> р під іменом Михаіл
Попродил ся в селі Велика Лучка і правдоподібні од місця народжыня Соі
прибрал тот псевдонім Лучкай был тот чловек великых великых думок і шыршого
пізріня на вельо вельо справ знаючий і вводячий тіж до науковой літературы
терміны карпаторускій і карпаторусиньскій так бы зме тото тото розуміли Котрий был
і в Італиі был ту был там вчыл ся по цілій австрийскій
імпериі был тіж уж здає ся мі дакус пізнійше в тым панславістичным
руху а лем іде мі барже о його тоту працу монументальну працу
котру котру написал окрем того написал іщы іщы дві барз важны то
істория Карпаторуты Норум з <unk> р але в <unk> році написал Два
томы своіх проповіди по русиньскы церковной а бесіды на всій неділі рока
на полученіє народноє то значыт такы приміры приміры гобіретичных текстів котры священникы
могли схоснувати Як обясніня до Євангелий ту тіж треба зазначыти же же
тота його праца тоты його проповіди уж вказуют на тото же же
жо років тому люде могли штораз меньше розуміти церквославяньскій язык обовязуючий Зрештом
доднес в церкви ци участично в грекатолицкій там де находят ся Русины
тіж в православній в великій мірі так ци так то было поясніня
обясніня дополніня тых мы предовшыткым євангелиі і то были тексты котры священикы
могли схоснувати про тото жебы обясняти обясняти людям вірным тото што было
в Євангелиі Очывидно іщы бы было автором штырязычного русиньского латиньско мадярского німецкословника
але днес як раз зачнеме зачнеме сой бесідувати по правді ачий лем
спомну о його барз важній працы о котрій уж єм єм повіл
ґраматіка славурутена то така праца котра така праца котра котра сопоставлят попри
собі церковнославяньскій язык і Товды здає ся мі же посеред Русинів в
більшости обшырях обязуючый як тот літератскій язык як тот язык котрым може
люде не бесідували а маче і напевно не бесідували але тот язык
котрым то разы котрым котрым деякы офіцияльны писма ци котрий был хоснуваний
в офіцияльній обшыри То важна праца понеже зачынат може не зачынат але
напевно вводит до той науковой літературы выділят помалы русиньскій язык на фоні
другых славяньскых языків понеже має вельо такых такых фалатків тексту такых такых
абзаців котры ясно вказуют но же тот церковнославяньскій язык но то може
уж не каждий розуміє і же мі ся уж дост шывні ріжнит
од русиньского од русиньского языка Затой о хвильку як лем послухаме собі
Ігоря Куцера думам же сой дакус більше з примірами повіме о тій
ґраматиці Михаіла Лучкая отця Михаіла Лучкая слом з левенькы мань <unk> і
так сол заспівала выбера і так за співа мужа лем Василіше траву
ко Ру голос голосит просил косу уістра вою ласам біжіть добою просил
косу уістрав ласам біж іть до выдова зламує карвази карвази во знов
Той Гор кусар і його Мушын ґрупы то зрештом ту мусме тіж
навязати до Анді Варголя котрий котрого недавно сме памятали <unk> річницю Смерти
то еґрас співанкы котры співат Ігор Куцер а перше заспівала іх і
награла за інспірацийом Енді Варголя Мама Андрийка родом з Миколой Юлия Завацка
Но то очывидні обробка уж така дост дост сучасна Добрі в находиме
ся в языковым окусі і покусі дальше нажыло очывидни спід вышевского студиі
радия ЛЕМ фм демко Трохановскій стоі з стороны но і з том
бесідуєме дальше о Лучкаю і о його важній але то барз важній
важній працы ґрама тыці славяньско ци церковнославяньско русиньскій з <unk> р Уж
єм дакус о ній повім але тут хочу зазначыти же не даст
ся розобрати той книжкы за єден проґрам Но але бесідуючы о тых
нашых справах русиньскых справах З загальнорусиньскых і поєдных стандардах русиньского языка в
темі лемківскым языку не да ся о ній не повісти нич Тут
я повісиш єдном Не очывидно на перший взгляд здає ся мі же
лучкав будучы пан славістом може даку натігати русиньску част той як ємі
назвал конфронтативной ґраматикы в сторону церковнославского языка або ты єст то така
барже манера правопису або інчого товды не было але і так шмуґлює
вельо локальных прикмет русиньского языка котрий стрітил Кєд бы сме смотрили з
днешньой перспектывы він находил ся або в західній части Підкарпатской Руси або
на граници той угорской руси історичной ігорской Руси значыт той части Карпатской
Руси котра находила ся од на полудне од Карпат но і такій
язык знал і такій язык тіж зафіксувал но думам же ту не
одкрыю нич такє великє жебы жебы повісти же же же такой лемківскій
язык ся ідеальні в тото вшытко тіж впасує ба навет декотры формы
котры днес не нашли ся напримір в літературным пряшівскым стандарді Не находят
ся в лемківскым стандарді най же то лем буде такій малий Причынок
ґу тому жебы зрозуміти же єднак же єднак штоси спільного тоты стандарды
мают Але добрі Перейдме до примірів як ту одраз повім же же
о ґраматиці Учкая котра єст написана по латині не знам на тількы
латиньского языка жебы го свобідні чытати дакус го розумію но але треба
бы ся было даколи похылити так мож повісти так од слова до
слова што там докладні пише Очывидно терміны сут мі знаны І тот
зо што м приводит очывидно русиньскы лексику ци русиньскы формы а кірлицьом
як і церковнославяньскы формы Но але думам же же то добра і
файна тема жебы даколи єй так сой розобрати Словечко по по словечку
Іде акно мам ту такій файный примір котрий ся дост файні компонує
в тым што уж сме сой повіли кєд іде о історичны выміны
в лемківскым языку то істото о котре переродило ся як уж єм
доказал не лем і як Думат більшы більшіст даякых языкознавців котры походят
зо сходу поне же тото о не могло ся переродити могло ся
вымінити в тых історичных фонетичных процесах в нашым языку і в середнє
ы і тіж в заднє і в даякых позициях о котрых зме
незмены тіж бесідували а в тій послідній серіту уж такой змевколотого фурт
фурт літали і кружыли Маме такій примір уж єм го нераз подало
якы якы творячий одмінок хы множыны і то буде в тым моменті
наша днешня друга одміна лучка і клясифікує кус інакше як в днешнім
росийскым языку як перша але наша днешня як значыт мужскы назывникы і
тот творячий то єст тот примір де бесідує єм о формі конями
або кіньми в єдній формі маме Маме о в другій формаме І
ту за принципом запертого складу в котрым тота історична выміна проходила тіж
подає подає такы ма такы формы як вівы або волами богами оруми
але тоту выміну вылучкая барсы барсфайні барсфайні видно м спостеріл єм тото
як сопоставлят попри собі Лучкай подля його клясифікациі другу одмінут значыт нашу
першу тост женьскы в більшости назывникы котры котры кінчат ся на гласний
на леґуній приналежат іщы даякы музкы типу бача староста або тоты котры
мают загальний рід так як сирота і другы но і не ту
він находит такій такій примір як одміну з слова земля земля мы
врождаючым землі І здає ся мі кому чому земли Тото являт ся
тіж в інчых місцях його ґраматикы але ту тіж хочу повісти же
єст скус ограничений здає ся мі і тым правописом о котрым Єм
споминал тым іщы традицийным правописом походячым з церковнославяньского языка але тіж ґрафіком
понеже тіж о чым єм бесідувал при нагоді клясифікациі ци вымінюваня вшыткых
видів букв і В істориі же мали сме не <unk>річне де <unk>річне
мали сме ядь котре уж в столітю было записуване в барз в
вельох позициях уж так барже за даякым умовні принятым правописом Зато ту
тіж находиме находиме такы приміры влучкая котры як раз файно можут ся
односити до доль днешнього лемківского стандарду русиньского языка то не лем тото
понеже Понеже смотрит Михай Лучкай в примірі <unk> деклінациі третьой одміны котра
сходит ся нам знешньом нашом одміном то значыт тым з тыма женьскыма
назывниками котры кінчыт ся на Смотрячы на днешній лемківскій язык на твердий
або мягкій согласний А ні пробачте то іщы ту не ту Бесідую
ту о назывниках середнього роду в примірі поле поле комучого поля комучому
полю але в уж в локатіві в місцевым одмінку в місцевым одмінку
дає форму поли так же ту думам же думам же Барсфайні вказує
сопоставляючы з такым з такым назвником як село котре тіж єст з
середнього роду хоц кінчыт ся на О Як знаме там із мале
розріжніня там в примірі село ставлят в локатіві в місцевым одмінку з
ядь о селі а інчу букву ставлят ставлят в примірі Слополе тото
і днешнє наше середнє екотре тіж може вказувати на тото же така
форма така форма была хоснувана Ту іщы на примірі з середнього роду
назывників нашол ім файний примір примір влучкая Кус подібний до того же
проходила выміна звуків в запертых склабах дає приміре Лучкай з кым з
чым з селами або з І ту мам проблем ци з сільми
ци з сільми е кєд іде о кєд іде о запис той
выміны в м запертых в запертых складах но але єст то тіж
такій примір котрий вказує на тоту історичну выміну в тым примірі як
раз давного є днешнього е до до до до до до до
до до до до і Як видиме з селами ци з сільми
тутіж нам барз файні показує тото тото тот процес тот історичний процес
Зрештом з смотріл на час буду помаленькы кінчыл але іщы мушу повісти
о парох річах з той ґраматикы бо таком Як то бесідуют як
бы сме з польского повіли тот фразелоґій вышенком на торті а з
аґлицкого хыба то буде інакше тіж буде вышенка але там торту неє
лем дашто інче декіст десере або дашто буде не тото што в
парадиґмах Михаіл Лучкайф вказує але тото што што видно што видно в
части котры называт по латиньскы о обсервацийонес або Аномалия то значыт выняткы
і його спостережыня но ту уж направду видиме барз але то барз
вельо такых річы котрых може він аж так добрі не дослідил але
такы такы явиска такы фонетычны предовшыткым явиска котры тяжко было заквалифікувати до
деякой ґрупы ци зобрати в єден в єден більший принцип Зрештом Лучка
бесідує там в своій тій великій монументальній працы ґраматика славорутена то значыт
ґраматико ґраматика церковнославяньско бы русиньска Бесідує в своій працы спостерігат такы явиска
котры вяже з тым же сут польонізмами сут словакізмами або сут даякым
чужым влияньом то уж єст єст тот тот аспект котрий нам бесідує
о тым же же єднак русиньскій язык уж товды Уж подля Лучка
ям знаме же уж дуже перше ріжнил ся вельо од церковнославяньского языка
зачал ся еманципывати доправда кус му в тым вшыткым владил пізнійший період
панславізму і языча котре Не мало такой жадных принципів і тоты принципы
такой залежали од автора даного тексту як дашто записати Но Але што
ж мусиме приняти же такій період змели на його основі уж од
кінця ХХ столітя не Початку на примірі Лемковины х столітя мали сме
своі періодикы як періодикы Лемко но і од тамтого часу думам же
умовні зачынат ся тота найновша істория лемківского языка будучого будучого єдным з
зо стандардів днешнього русиньского языка Обіцюю же верну і ся до Учкая
так як уж єм бесідувал як розгрызу пару ішы терміну як похылю
ся над парома латиньскыма термінами пониже такой ціла праца написана по латиньскы
но там з днешньой перспектывы бы сме о них повіли же то
сут баже інтернацийонализмы зато не аж так тяжко ся чытат тоту працу
але жебы ся так уж мож повісти як суцо похолити над том
працом то іщы дакус мі зыйде Наднесы тілько обіцюю же вернеме в
шыршым Но в шыршым виді до темы І бо іщы суфіксы перед
нами а там ся буде тіж напевно вельо вельо діяло уж ме
сой повіли тоты тоты загальны принципы уж были префіксы были бы уж
назывник і проблемы запису і ы Думам же думам же помаленькы будеме
тоту тему кінчыти но і деколи даяк вернеме до Лучкая думам же
ся нам тото неодолга поведе То был языковий агуспокус з підваршавского судя
радия ЛЕМ фм бесідувал Демко Трохановскій Надію ся же дашто напишете зас
на Леко <unk> Лem крапка m но і буде зас так як
од Coте бесідувати Сердечні дякую же вам доброго часу доброй ночы ци
доброго дня кєцухате повторіня но і што ж до почутя наступным разом
Думам же і тепер як і все як і наступным разом не
будете не будете разом з нами Я ся уж сердечні плящам повторююшы
же Демко ек Лаль котрий можете схоснувати жебы домя написати а з
того як Добрі памятам а добрі памятам все был барз але то
барз великій хосен Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може
компер чом мож робити лю Што мают спільне теля і дівчы Ци
можеме вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж
чысто лемківскій Одколе нашы предкы мали ладу вымовы Што ся находит на
швецкым столі чом дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют Лайлі доступ до Фейсбу та
майля і інчого сітьового сортыру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати слухай авдициі Языковий гокус покус Значыт знай язык і вчы
ся гокус покус