Языковий Гокус Покус #206 - 8 V 2017 - Końcówki - enije i - ynja
Еп. 206

Языковий Гокус Покус #206 - 8 V 2017 - Końcówki - enije i - ynja

Опис епізоду

W odcinku „Językowy Hokus Pokus“ prowadzący omawia lemkowe i pokrewne formy językowe, skupiając się na odczasownikowych rzeczownikach i zakończeniach typu „-enije“ oraz „-ynja“. Pojawiają się przykłady z codziennego słownictwa i nazw świąt, a także nawiązania do komentarzy po poprzednim programie.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер Чом мож
пити люсам Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти грошы
Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій Одколе
нашы предкы мали ладу вымовы Што ся находит на швецкым столі чом
дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют ЛЕМ ты файлі доступ до Фейсбу та майля
і інчого сітьового сорчыня і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о тым
дознати слухай авдициі Языковий гос покус значыт знає язык і вчый ся
гос покус Вчый ся кус покус витам красні вшыткых дорогых наймельшых радийослухачів
радия ЛЕМ фм З той страны Демко Трохановскій спід варшавского студия нашого
радия Лем фм в языковым окусі покусі нажыво кєд слухате Тепер премєру
того проґраму но і кєд уж сте ся переставили на нову годину
языкового гукуса покуса Нале видно же кєд пишете бо о тым днес
покус буде кєд звідуєте кєд коментуєте значыт же раз же такій час
єст окей чак такій час єст в порядку Но і што што
зачынаме языковий гокус покус но то кєд уж так сме добрі зачали
То тіж треба повісти же уж нашом традицийом єст выслуханя джінґля з
лемківском азбуком з букваря Петра Морянкы по котрым сой зачнеме оповіме найперше
о чым днес буде а пак ужы о тым чым замірене мало
быти Но што ж зачынаме А я знам азбуку Уж познали мы
а злуку а як авто бе як буков в як ватра ге
як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є
як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І
Чудачне бо на іх псянич не зачне ы є тиж зманеруване серед
слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся боіт
Дале буква і отяк Йосиф Ка як коса ев як лоси м
як маю О як орел як пані р як руснак С як
слуга до як тырка о як угель Ф як файка як хыжа
ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавій
Юяк Югас я як Явір єд і знак два знак мягій з
твердым знаком Но кєд сме уж так добрі зачали припомну же на
нашым портали ЛЕМ Крапка фм дал лем заявку о чым то днес
мали бы сме бесідувати бо не все задумана тема проґраму єст добра
жебы выводити і інчы тему зато тіж єм рішыл днес дакы Такы
хоц будеме ся занимати в міру актуальныма справами то будеме вводити тіж
такы тебы котры деси там не пасуют до до інчых ненавернут до
дакых справ о котры звідували сте дакус давнійше Може на початок тото
найсівійше то єст вашы коментарі до нашого попереднього проґраму до попереднього языкового
гукуса покуса а бесідували сме на примірі названь декотрых церковных праздників одчасословных
формах котры ся кінчат на іня або кєт маме на кінци кореня
сова жы чышы но іщы джы маме то товды буде тота кінцівка
суфікс суфік з кінцівком м буде мала форму ыня То такы приміры
як може зачнут од нецерковных слів як робліня як пасіня одпасти спасіня
тіж тото може барже церковне але іщы мам записане жебы ґу тому
вернути бо поясню же неконечні спасіня мусит быти церковне хоц Як найбарже
може може оно такє быти дальшы приміры то варіня або тоты приміры
коли маме жычышы щыльци джы вкорены так як ходжыня од часосова ходити
чыщыня одчыстити печыня печыня од часосова очывидно печы ци кошыня од косити
тамо очывидно окрем другых языковых фонетичных процесів но бы уж єм повіл
же выділяме тоту ґрупу жычышы щы І вертаючы до той нашой темы
бы од ней єм зачал Кєд зрівнаме тоты повседневны такіх сой назвийме
на потребы днешнього проґраму ци днешньой бесіды тоты повседневны од часословны назывникы
з названями праздників котры котры хоснуют тот же суфікс Часто схоснуєме стару
архаічну його версию в виді Еніє то значыты такы примір як воскресеніє
бого явленіє благовіщеніє І ту зато навертам до того на чым єм
бесідувал в попереднім проґрамі бо неже мам дві опініі од вас од
слухачів радия а перша то така жебы єднак хоснувати обі версиі того
суфікса єдну тоту старшу для церковных праздників ци церковной термінолоґіі церковной лексикы
бо То тіж част істориі нашого языка то єст лишыти формы такы
як воскресеніє як богоявленіє благовіщеніє усікновеніє успеніє а другу тоту сучасну в
позацерковных назывниках лишыти для тых од часославных назывників котры наш тоден хоснуєме
І мам іщы єдну опінію ту як разиме бесідувал з єдним слухачом
на тоту тему особисто жебы уніфікувати жебы Не вводити даякых факультативных форм
жебы іх не было дві аж і товды коли буде може і
ся нам так виділо дакусы ненатуральне ноле такій єст языкы же не
вшытко яко си так на ухо нам добрі злучыт А єднак принципы
принципы то принципы Повім правду же тішу ся з обох опіній бо
маме ту примірі позитивного смотріня на язык з єдной страны на його
історичну континуацию і стараня ци застараня о днешній актуальній вид языка а
окрем того як найбарже Позитивне і свідоме чутя языка што в тым
примірі думам же думам же барз тіжыт Однесу ся і до того
Я Я Я Я Я Я уж бесідуєм о тым в попереднім
проґрамі же радше єм сторонником той практичной арґументациі то єст уніфікуваня мытого
од часославного назывника його кінцівкы Але до того арґументу хыбаль бы м
іщы додал до того арґументу жебы не вводити факультативных архаічных форм Додал
бы м ту ішы треба навернути до того же кєд маме новы
уж такы котры сідят в языку додал бы м тот проблем рождаючого
одмінка множыны котрі як раз звучат уж так архаічно же хыба тяжко
бы ся з ним погодити як з Першом перед інчыма формом то
єст тот одмінок кого чого в множыні воскресеній благовіщеній успеній і так
дальше Інча справа же такой николи або барз рідко будеме хоснувати тоты
названя праздників В множыні в рождаючым одмінку бы бже в році маме
єдно воскресеніє ци єдно воскресіня єдно благовіщыніє благовіщыня хоц із того думам
же тіж мож даяк выйти понеже понеже Кєд сой выдумаме даякє речыня
же хтоси там уж од трьох воскресеній не был в церкви або
уж од двох благовіщеній мусіл товды якраз быти в роботі і так
дальше Все можеме тото замінити на таку форму як од двох праздників
Воскресенія ци од трьох праздників благовіщынія усікновенія УСпенія Ту як раз видиме
іщы же єдно што напевно ненатурально звучыт вы такых формах з архаічным
суфіксом з архаічном кінцівком то бы притиск то акцент так як воскресеніє
на передпослідній склад ци бойо богоявленіє благовіщеніє усікновеніє долше слово уж найменьше
натуральні Звучыт думам же в такых примірах окрем того же треба было
лишыти лишыти давну форму то іщы треба бы было схоснувати давний притис
давну акцентуацию то значыт воскресеніє богоявленіє благовіщеніє Што уж робит нам такій
наступний проблем вынятку в языку то значыт пересуніня пересуніня притиску акценту на
інчы як тот передотній передостатній склад Но але гей дальше можеме быти
при тій опініі же же кєд уж хоснуєме такій высокій стиль таку
офіцияльну бесіду офіцияльний язык та часом очывидно очывидно тоты старшы формы можеме
схоснувати Но і кєдуж так бесідувал єм же Навернут нашого спасіня Зато
може така малаязыкова смішка такє єм сой на скоро записал такє речыня
же корова румеґат траву аж до конечного єй спасіня Звіданя ци іде
о спасіня коровы ци травы бо корова сама ся тіж може думам
спасти той знаісти Зрештом тото мож понимати і в інчым сенсі кєд
дакому кільоґрамів прибыло то часом Очывидно кєд сме в тым кымси в
добрых реляциях може єм повістич але єст ся спас спасла Но памятайме
же такє не каждому ся полюбит Но і єст іщы тота трава
в сенсі лука поле котра хоц до церкви не ходила то як
раз лемківскій фразелоґінс то была спасена в значыню тота трава том коровом
была спасена але тіж можеме тлумачыти інакше поясняти інакше же то корова
як раз была спасена том на том травом І кєд сой вшытко
збереме докупы маме вельо можливости То так по перше корова може быти
спасена трава може быти спасена том коромаж і корова може ся сама
сама спасти Але в тій цілі языковій смішці здає ся мі можеме
найти дашто дашто більше як раз арґументацию приведену нашым слухачам на тото
жебы декотры значыня одділити бо язы не барз любит гомонімы то і
тоты слова што звучат подібні але мают інче значыня но і зато
выдумує новы слова жебы каждий предмет явиско ци дашто інче мало своє
своє окреме окреме окрисліня в языку Но і з того пункту пізріня
хоц уж не пізрінія думаме тіж тоту кінцівку най ся корова наіст
аж до спасіня цілой травы спасіня цілой травы але в примірі люди
кєд уж співаме воздравіє во спасеніє най же тота архаічна форма Спасеніє
не буде ся тямила зо спасеном травом але Думам з тым што
єст поза поза людскє поза тото зы земельне наше жытя то значыт
спасеніє вічне жытя но і зато як раз в тым примірі спасіня
і спасеніє Мало бы своє оправданя жебы схоснувати або єден тот новший
або другій тот старший суфісташу кінцівку Бышто стумам же же ту ту
хыбаль тілько днес маме до бесіды зато запрошу Вас тепер на хвильку
перервы но і найже то будут десита лука трава як сме бесідували
о тым пасіню і спасіню деси там під лісом тіж може роснути
зато запрошу Вас на дуляровых братів Лісом лісом Притоли і зосол Лемка
в Кабины Лисом лісом придоли і зосол Лемка в кабіны Лисомлісом придоли
і зосовленка кабина особли собоны до Лемкали Заба сумнови ловіка <unk>ea<unk> Ґормона
Ани ґрибів наспродила безмесолем буде Амигрибів меродиле безмесьору Любо Ани ґрибів насправли
лем безмесьором Любо выгляда народы Лемсом рисом лезон ґолизосом лемка Лисом ни
сом придови зосомленыка Лисом ле сом прильдолизосом Лемка Лесона самы коміди І
вертеме нашого проґраму З той страны Демко Трохановскій дальше дальше нажыво дальше
в проґрамі Языковий гокус Фокус і дальше в радию Лем фм витам
красні ты што може тепер ся долучыли припомну же уж сме сой
дополнили і опініі слухачів на тему ходжыня або ходжынія вступ по правду
Яна Гынам Ішло барже о названя церковных праздників і архаічну форму з
суф суфіксом Еніє Але кєд мате іщы даякы заувагу ґутому рекомендую писати
на демко ЕТ ЛЕК <unk> крапка фм думам же м тоты бесіды
можеме перенести уж уж до цифрового виду на інтернетову почту а тепер
іщы єдна справа єдна тема котру поправду дуж давно давно тымуєм звіданий
паном Ваньом і потім іщы пан Петро оба з заходу звідували Пробачте
же так долго єм ся тым занимал і так долго не одрікам
дозідували дост давно Я по правді тоту тему котру уж о хвильку
поясню кус єм чыкал на принагоді нашой шырокой темы і и і
ы іх запису і коли де іх поставити а іде мі о
кінцівку придавника мужского придавника ий і ци ту по правді оба звіданя
і од пана Ваня і од пана Петра мы як раз тыкали
назвиск котры мают придавникову одміну так як заложме же будут мати кінцівку
і мішану кінцівку по кыґхы Тек Трохановскій Стефановскій Косовскій і так дальше
но і звіданя в обох примірах было чом там не пишеме Так
як напримір приняты в пряшівскым стандарді русиньского языка кінцівку ый но і
так по перше мушу навернути до того што уж єм повіл же
назвиска з таком кінцівком мают придавникову одміну то значыт они тіж підлюгают
тым принципам котры бы некотры підлігают придавниковим формам окрем самого придавника то
тіж порядковы чысловникы то тіж то тіж часо придавникы то тіж іщы
маме деякы Уж єм вымінил чысловникы придавникы часопридавникы ага но і декотры
декотры місце назывникы Так ци так бы за ґраматиком лемківского языка маме
ту дві одміны мягку і тверду іщы єдну таку котра учыт декотры
мож повісти лучыт обі я єй называм мішаном одміном то значыт товды
коли коли в корены слова перед перед придавниковом кінцівком маме маме буквы
кы Ґы гы гы то значыт то такы сло як такій Е
як тихій Што іщы Маме гы о нагій най же буде з
ґы з ґы буде тяжко тяжко найти І чом як раз ту
повинна быти быти кінцівка І по мойому так так одрікам а не
так жебы было всяди во вшыткых примірах в примірі твердой одміны а
і той мішаной жебы жебы было ый з заднім ы Но што
ж ту мусиме ся тіжкус однести до того же мужска форма той
той тых придавниковых одмін то єдно але маме іщы маме іщы середній
рід де по тым гы Хы ци по кхы маме мягкє є
Но і з той причыны в называючым в называючым одмінку в такых
примірах як Легкє тихє ци нагє там приняло ся ставляти букву є
так як гым так як она зрештом Єст єст вымавляна Но і
з той причыны думам же вартат заховати тот поділ на тверду одміну
придавниковых форм мягку і тоту як раз смішану котра котра котра выходит
Товды коли коли маме в корени слова букву кы гы ци тіж
г очывидно бесідувал єм тіж споминал єм при нагоді нашой шырокой темы
і же тота же веде ся тепер бесіда си в лемківскым языку
в лемківскым стандарді русиньского языка не вернути до той кінцівкы старой кінцівкы
в примірі твердой одміны а то значыт жебы мала она вид ый
з заднім з заднім ы Щыро повім же єм за тым приверніньом
думам же даякы наступны більше зміны в языку в тым цілым процесі
нормативізациі лемківского языка Може і тото увзгляднях думам же скорше ци пізнійше
дочекаме ся даякого наукового коментаря того принципу того фонетичного принципу котрий трапит
І пана Ваня і пана Петра Дя дякуючы ім за тото звіданя
же вкінци ся дочекали З єдной стороны переважам же так долго але
то єст тота справа котра не лем іх трапит але трапит тіж
языкознавців ци люди занимуючых ся днес лемківскым языком жебы тоту тоту днешню
кінцівку ий з середнім и привернути якраз на істеручну кінцівку ий Но
і як бы сме сой тото підсумували або ні то може підсумуйме
сой і получыме обі днешні темы може уж Співанці на котрува тепер
запрошы Раз дресо сонце за горамбы гей аго я за горабы люде
до мама <unk>эсы каплерайте лемкісти молодиста малярґе мона сымоне та о єляґале
ватайте лемк молоды Сабальы тавоє товена <unk> гея гояпекы уж далі балевайте
лемківску молодест амальґенас молодым татя брапоєзка Найна смоєскапе ватайте лемківску молодест тальґенас
молодым таця брапова На спочує гея гоякы будам гейде уждалі Маси Райкы
лемкіскы модева Лайбы понас сима Занс мало де самовальґе бо насыма ґрупер
зєла вена лем <unk> чолі мати тафейой тайок мати тафей май на
плацой выдатля Анд на плацо нардо не Но і тым способом пришыло
мі іщы підсумувати дакус то што было днес повіджене спочатку смесой бесідували
о тым ци воскресеніє ци воскресіня ци благовіщеніє ци Благовіщыніє ци благовіщыня
Ту бы іщы думам язык сам буде неодолго рішал о тым котра
форма вырат так само як і з нашом другом днешньом темом то
значыт кінцівкы придавника в мужского роду в называючым одмінку ци там має
быти все и ци всы ци там де треба або де єст
дотепер лишыти і ци може ци може і Но і ту маме
опозицию двох справ з єдной страны єм бесідувал же жебы радше водити
тоту нову сучасну кінцівку в примірі благовіщыня воскресіня усікновеня ци успіня а
з другой стороны бесідувал єм о тым жебы єднак вернути до може
той старшой кінцівкы придавника писаной через ы На скоро лем поясню тілько
же в примірі воскресіня но тото уж єст направду в великым архаізмом
і думам же повинни сме іти в сторону сучасной формы а в
тым другым примірі но што ж кєд посмотриме сой на Бы історию
запису кінцівок придавника та тота днешня в твердій одміні вошла хыбаль деси
в період украінізациі зато думам же єст она ненатуральна не з той
причыны але фурт перше была кінцівка і зато І того єй сторонником
жебы на тота кінцівка в нас вернула так то же з языку
же часом дашто войде до нього неправильно часом іщы штоси ся хоснує
котре єст уж барз великым архаізмом Нає того єст язык котрый з
єдной стороны дакус сам ся реґулює і выраблят формы котры сут найбарже
популярны товды сут принимены яко тоты нормативны формы але в інчых примірах
треба йому в тым помочы зато помагайме вшыткы а я уж дякую
Вам вшыткым заднешніязыков окус покус нажыво бесідувал Демко Трохановскій Демко ЕТ ЛЕМ
крапка <unk>r<unk> м по другому запрашам іщы раз жебы писати доня во
вшыткых велекых справах предовшыткым жебы мя критикувати і в другых справах жебы
даякы темы підсунуто о котрых мож бы в языковым окусі покусі побесідувати
Но і штож за днешній вечер кєд слухате премєру е Барз красні
дякую но і што ж мушу ся уж з вами помаленькы пращати
тримайте ся Языковий гокус покус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер
Чом мож робіти люса Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме
вылічыти грошы Чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто
лемківскій одколе нашы предкы мали ладу вымовы Што ся находит на швецкым
стулі чом дотеперішніх відруючых мобілюк інсталюют ЛЕМ ты файлі доступ до Фельсбу
та майля і інчого сітьового сорчыру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто
о тым дознати слухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай язык Вчы
ся гокус покус