Языковий Гокус Покус #207 - 15 V 2017 - Wielkanocne nazwy
Еп. 207

Языковий Гокус Покус #207 - 15 V 2017 - Wielkanocne nazwy

•

Опис епізоду

Odcinek 207 programu „Językowy Hokus Pokus“ z 15 maja 2017 roku poświęcono wielkanocnej tematyce i językowym nazwom świąt związanych z Wielkanocą. Prowadzący omawia też archaiczne formy obecne w cerkiewnej leksyce oraz różnice w wymowie i nazewnictwie, wychodząc od słowa „Wielkanoc“ i własnych skojarzeń z dzieciństwa.

Автоматычна транскрипция

Языковий гокус фокус Ци бандуристы скрепчут бандуры А може компер Чом не
мож бити лю Што мают спільне теля і дівчы Ци можеме вылічыти
грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес є уж чысто лемківскій
Одколи нашы предкы мали уладу вымовы што ся находит на швецкым стилі
Чом до заперішніх віґруючых моділюк інсталюют ембы файлі доступ до Фейсбу та
байля і інчого сітьового софиру і аплікациі Кєд хочеш ся дашто о
тым дознати сухай авдициі Языковий гос покус значыт здає язык і вчый
ся гос покус Витам красні вшыткых дорогых радийослухачів з той стороны Демко
Трохановскій Витам лем фм з підваршавского студия ту бесідує лемківскє русиньскє радиє
лем фм В проґрамі языковий гокус покус Днешній проґрам зас ся нам
поводит провести нажыво затой адраз повім свій емайльовий адрес котрий звучыт де
ка <unk> ле <unk> крапка фм покєт мате тото щестя і слухате
премєру днешнього проґраму можете одраз написати а кєд ніт напише напише доня
по проґрамі Або в очым хочете почути в языковым покусі покусі або
дашто другє Днес буде зас о великодни Я уж такой не знам
чом як раз фурт посліднім часом Тота церковна тематика домя приходит не
знам може уж ім старше і ближе мі уж як дальше з
каждом минутом Но але п інакше о чым буде днес з то
сой повіме уж о хвилю зачниме же сой традицийно джінґльом з лемківском
азбуком но бо того николи дос Што з повісти сут і такы
котры николи в жытю єй не чули бесідую на жаль не чули
но то може буде тепер як раз нагода а мы вертаме о
хвильку А я знам аз буку уж познали мы азбуку а як
авто Бе як буков в ватра Ге як гора Є як ґазда
де як дора Е як екран є як єлен Жед як жето
зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на і ся
нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас
на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква іот як
Йосиф Каяк коса Ев як лосиф м як ма О як орел
пе як пані р як руснак С як слуга ти як тырка
о як угель ф як файка як хыжа ци як церков че
як чыжык ша як Школа ща як щавір єд і знак два
знак мягій з твердым знаком То джынґлы якоси такы в селі перезачати
тоты языковы диспуты Зато біс раз витам і одраз бесідую о чым
то днес буде Был великден были великодні свята были тіж інчы праздникы
неконечні церковны але як раз до великодня ся днес буду односил Бо
уж єм бы так доповіл перед том перервом чом може так єст
але і не буду входил тоты церковны справы буду входил як раз
в языковы темы в языкову обшыр понеже Агату іщы єдно бо тым
разом уж не буде о одчасословных назывниках о котрых было посліднім разом
до такы назывникы котры являют ся в назвах праздників Бесідує єм о
воскресіню вознесіню о усікновиню успіню і так дальше о тых формах котры
маю тіж архаічну форму ідучу іщы з церковного тота церковна лексика найдолше
зберігат в собі стары стары формы Днес підеме сой в сторону а
може інакше іщы не буду бесідувал Бо найперше спомну од чого ся
взял днешній проґрам Найперше хыба і може тым зачну же слово од
котрого заінспірувал єм ся днешньом темом почул єм іщы будуче дітином Не
знам кілько єм мал товды років може мы найбільше хыба Лісем коли
коли спільній то як то діти з інчыма враз колеґами підсміхали сме
ся з неправильной вымовы слова Великден Вышло од того же то як
раз не Лемкы не Русины хотіли бесідувати до нас по лемківскы Споминаючы
штоси о ріжницях в терміні Пасхы о Воскресіню Христовым і т Я
уж до кінця хыба ани не повім в чым докладні было діло
але памятам тоту форму выречену од сусідів з котры одраз повім мы
фалечны дітиска не розуміючы товды же то іны гарді і желеколи будеме
ся тішыти як каждий не Лемко і Лемко буде бесідувал наштоден по
лемківскы но не знали сме же то по перше же нам дахто
хотіл зробити мило жебы з нами ся добесідувати в нашым рідным языку
о котрым і перед проґрамом бесідувала Ганця Масляна ведуча студию о радия
лем фм нажыво пісміхували сме ся но што ж но добрі але
уж тепер не бесідуйме была то форма велькіден тіж заакцентувана наперед послідній
склад Но што ж о ній повісти о нас смотрячы на тото
же выповіл єй не лемко і смотрячы на получыня придавника і назывника
великій і ден а в тым примірі великій і коротша форма она
была навет тепер як на тото позерам была сотворена правильно ново скорочений
придавник і получений з назывником Тото видиме в інчых примірах о котрых
о хвильку повім але як вену знаме в нас така форма не
ходила велькійден то блуд языковий блуд маме форму великден Но і цілком
недавно така форма трафила до ня зас вернула може так Моя жена
тіж не Лемкыня Але філолоґ хоц правда не даякой зо славяньскых філолоґій
лем романьской але все іберистка але всето соба з більшом языковом вражывістю
на даякы формы Но і звідала ся я чом не велькійден Но
я так з початку не знаючы о што іде звідала м ся
но а чом не великден но і одраз пояснила тото што я
перед хвильком до Вас же велькійден нажыт великій ден великій ден но
і Шточно і тото од того зачало ся зачало ся тото моє
думаня Зато нич і Вы подумате над тым запрошу Вас тепер на
момент музычной павзы а як уж ся вшыткы надумате Да вам тоту
хвилю на тото передуманя но і по тій музычній перерві сой тіж
вшыткы разом вєдно подумаме што мож о тым великодни одзначыт формі в
называючым одмінку мож повісти значыт ци велькіден ци великден Запрашам на вельку
перевы Карпаты карпоты долиныть хыжодкы хыжы сторека маможеско ді Мой сыну міс
сышка што є сходжеты зобысе наш даня Дайным кокосу даконя стру А
твоі сестры нас лю приготовили село месо были перше слоничком на резоп
своєче тамаротів штолин на собі родиче сысонку Осмота прошу писаци на рил
беку ношу туляте тури робина ту ліса роби то школіня вступи до
дому на нашу вам очку вам <unk> на ґачухы Русини і для
спосіны торбай торкоро Новной буды русиньской лобы Но і вертаме до нашого
языкового гокуса покуса ж надію ся же сте ся надумали повім же
то Русин Шандерш оркєстра і іщы Повім тілько же же то на
слова Людмілы Шандельовой і музыку Йозефа Кеселиці То як раз іщы будеме
сой чути ориґінал котрым ся інспірували гудакы з русиньсендиш оркєстра Але не
вернийме сой не вернийме сой днес до нашой темы темы котра Вернула
до ня по такой тридцетьох певно роках з чого ся барз тішу
бы я люблю текы такы такы приміры може і о тым бы
м ани не памята може бы м дакус пріз забыл же чує
даколи форму Великій ден давно давно давно тому Но і добрі Маме
ту примір по мойому двохязыковых тенденций двох тенденций думам в каждым языку
ту напримір лемківского языка Маме придавник вель великій І назывник Ден тото
слово получыня дає нам названя праздника але на початок може подібне злучыня
двох слів маме добрі ден маме добрані сонче тоты желаня доброго дня
добро і ночы слова котры хоснуєме хоснуєме на штоден само слово на
штоден тот присловник ци штоден то тіж примір такых языковых збиток котры
сопоставлены сут з двох або більшой кількости слів можеме видіти і в
другых примірах іконопистя бы ци інчы професиі видиме такы получыня двох слів
тіж в церковній лексиці на скоро хыбаль выдумам Повечеря служены по вечері
такы ци по повечерній страві ци в тоты найбарже знаны павелиі то
значыт потіж по святі вечері єдній або на другій Но і в
языку певно найдеме більше такых примірів Ту як раз повечеря може не
єст найліпшым приміром бо з приназывниками тых примірів єст барз барз барз
вельо самы приназывникы Самы в собі они не сут не сут такыма
самостійныма словами Но але добрі тока языкова тенденция котра має полегшыти бесідуваня
так як язык має тіж тенденцию до скорочынь до упрощынь в такой
во вшыткых обшырях в фонети в лексиці і вельох вельох інчых Но
видно буде найнайліпше в нашых часах но ле пізріме лем на нашы
днешні Смсы Фейсбуковы чаты фейсбуковы посты майлі всяди там видно же же
шкода нам силы на писаня полныма же такречу словами ци тіж речынями
так і было колиси так єст і днес Но і то єст
єдна тота тенденция до скорочуваня а другє О чым уж спішу повідомити
заховала ся ту коротка форма придавника в тым нашым слові великден Я
уж о ній бесідувал в і в гокусі покусі даколи но правда
дост давно але не так давно як єм почул першый раз тото
слово векій ден котре ня заінспірувало до днешньой темы бо тото уж
єм почул за три <unk> років тому Добрі Припомну же колиси давно
тому славяньскы языкы ци тіж славяньскій язык коли іщы был єден спільний
язык для вшыткых славян мал дві формы придавника два виды придавника коротку
форму і долгу форму Ту як бы на приміры тото перевести коротка
і долга форма то так як добрі долга з Йотом в кінци
і добр Великій велик высокій высок Ту уж єм тіж може за
скоро оповіл нашу форму з великодня короткого придавника Але тіж мож ту
спостеречы мож ся скоро здогадати же тота коротка форма істнуюча давно тому
і напевно в лемківскым языку уж она єй і єй в нас
уж неє Она правда фунґує іщы в декотрых славяньскых языках по части
кус більше як і в лемківскым но повіл єм же в нас
уж єй неє Єст іщы в такій барз окроєній формі нащадковій формі
В декотрых словах але в днешнім росийскым ци болгарскым языкам языках думам
же такой в каждым іщы в якысий там спосіб спосіб она фунґує
ы Но і дак як уж єм пою такой вмерла в лемківскым
языку тусой можеме вымінити такы приміры тых придавниковых форм короткых придавниковых форм
котры мают вид такій як напримір я годен я голоден ци форма
вшыток заміст вшыткій голодний гідний хоц годен і гідний то уж днес
мают ачий і інчы значыня но але походят з того самого же
коріня ту іщы ту іщы лем речу же они тоты короткы придавникы
хоц в лемківскым не фунґуют в такій формі як колиси но то
кєд єм повіл же іх не єдне з лемківскых в лемківскым значы
в такій формі Но то пробачте кус єм планопою бо они сут
в дакус дакус інчым виді в дакус інчым значыню можеме повісти але
крас хвиля то якос тіж мі на скоро пришло крас хвиля крас
красна хвиля крас Але зелін трава выкєд уж яр пришла і вшытко
наново оджыват але м што іщы м велич дерево нам росне там
де си де си там за луком і так дальшым Днешня функция
тых короткых придавників в лемківскым языку то населіня бзначыня того же придавника
може быти мы квас ябко што іщы червін кров ту може як
раз такій примір котрий не міг бы быти хоснуваний через з бы
творців высокого слова котры бы хотіли тоту кров підслити єй значыня або
червін той кырви і так дальше Зато уж єм бесідувал же же
хоц тоты старшы виды короткой формы придавника в нас уж такой не
фунґуют Окрем тых примірів як голоден годен як вшыток і певно бы
сме іщы пару але навевно невельо нашли то маме в лемківскым языку
короткы придавникы Но і вернийме сой до того великодня то значыт до
формы великден а не велькіден О тій ріжници повім іщы по наступній
музычній перві але думам же ту сміло сой можеме повісти же велик
ден то барз файна стара примір барз файной старой формы в котрій
заховала ся коротка форма придавника короткій придавник Ебо кєд зрівнаме сой тот
великден зо словом добриден то там уж радше Не найдеме короткой короткой
гы формы придавника в тым слові понеже Коротка формала была добра Там
просто стратила ся Йота і на кінци придавника добрій і тым же
способом тота на тото слово два слова по правді зліпили ся вєдно
перше словосетилойоту і маме маме днешню форму добриден ачий акцентувану на на
передпослідній склад коли коли уж Достаєме нове слово сполучыня придавника Добрій і
назывника Ден Добра ніч Думам же ту тіж подібні хоц може бы
сме могли находити коротку форму придавника женьского придавника Добра бо она тіж
мала колиси форму добра я добра я Зато зато Але ту бы
м уж так далеко хыба не выходил Але іщы наверну до того
мычом як раз мали бы сме хоснувати великден а не великійден уж
не смотрячы на даякы языковы хыбы Але то уж по тій же
пісні котру сы чули Перше Карпаты Карпаты в ориґінальній версиі в тій
першій і первісній версиі припомну музыка Йозеф Кєселиця і текст Людміла Шандовала
а мы чуєме ся не одола може свого вісы Спо Іщы раз
припомну же то Карпаты Карпаты музика Йосиф Кіселиця автор тексту то Людміла
Шандальова а тепер іщы може так на конец о тых двох формах
того придавника Великій і великій поєм одраз же барже мила для мойого
уха єст тота друга великій Бесідуюч о тых сучасных очывидно формах а
вертаючу першу форму запожычыли сме просто од західньославяньскых языків од польского і
од словацкого з котрыма сусідуєме то такы формы як велькы по польскы
ци велькы по словацкы но заховуючы часом хоц не все іщы при
давныкову єту в кінци мужского рода вєднині очывидно Но інформа Велиґден декозує
на тоту же старшым єст придавник великій в тій полнійшій версиі а
не великій то значыт бо кєд собі посмотриме на форму Велигдены над
вы названя празника Там видиме же великы тота коротка форма ся заховала
зато ім долга форма повинна мати вид великій Туж нема значыня ци
іде од короткой ци од долгой формы преддавника зато рекомендую хоснуйте великій
враз з формом таком як Великден Не сыдайте ся тіж повісти же
хвиля крас трава зелін а при дорозі велич дерева Но очывидно кєд
лем хвиля істо крас тота трава з зелін а стояче при дорозі
дерево оно такєдло велич дерева то был языковий гокус покус бесідувал Демко
Трохановскій нажыво з підвышовского студия Лем в радию ЛЕМ фмі емайовий адреска
Ina et<unk>iэ <unk>em крапка <unk> і уж ся з вами пращам тримайте
ся до наступных стріч Языковий гокус фокус Ци бандуристы скрепчут бандуры А
може компер Чом можнут бити ту самбль што мают спільне теля і
дівчы Ци можеме вылічыти грошы чом Кыів был колиси східньославяньскій а днес
є уж чысто лемківскій Одколи нашы предкы мали ладу вымовы што ся
находит на швецкым столі Чом дотеперішніх віґруючых мобілюк інсталюют ЛТІ файлі доступ
до Фельсбука та майля і інчого сітьового софиру і апликаци Кєд хочеш
ся дашто о тым дознати слухай авдициі Языковий гокус покус значыт знай
язык і вчы ся гокус покус