Архів
лемківского радия

Іван Русенко Треба нам наукы Хоц мама кріпкы рукы Хоц маме добре здравя Без школы Без наукы Мудрійшы нас задавят Бо хоц голову маме і мозок в тій голові То мы не понимаме што о нас дахто повіст Бо хоц і очы маме як сонце світит лем вшыткого як другы не можела видіти Мы лем горе чуєме бо серце маме вы груди лем того горя Нихто николи чути не буде Хто нам друго Хто врагу Мы каждому вірили На мотузку нас вели свойой монці І мы все бідны голы Хоц маме крипкы рукы бо літ нас свойой школы і свойой ніт наукы Добрий ден Витам на лекциі лемківского языка Внеска думам уж остатня част Выкладу Процес інфільтрациі анґлицизмів до лемківского языка на основі творів воня Луні Анкы І то праця Анны Тырадзієвской абсольвенткы лемківской філолоґіі і гнеска будеме мати темы Адаптация на фонетичным рівны адаптация на ґрафічным рівны адаптация на фонетычно ґрафічным рівны адаптация на морфолоґічным рівни і адаптация на семантичным рівни і закінчыня підсумуваня праці Файні ся нам думам повело же цілый цикль выкладів провели сме през час вакаций А од нового шкільного рока вернеме до традицийных тем Тепер уж переходиме до змісту Перше Адаптация на фонетычным ріоны Як было скорше підкрислене гонянка стосує в своіх творах барз вельо властивых запожычынь Творит він языковы калькы на основі чужых слів при помочы анголийскых морфем Можеме ствердити што є то свойого рода фонетычна транскрипция анголийскых слів Запис гласных то значыт то што чуєме Автор записує анґлийскы слова згідні з іх вымовом Тоту фонетичну асиміляцию ліпше зобразуют нам конкретны приміры Закля передюх до примірів спомну же анґлийскы версиі слів можут очывидно быти през мене кусок незграбні прочытаны о чым уж єм нераз бесідувала за што барз перепрашам але мам надію же зрозумієте Джаб з английского Джабунянкы Праца робота в языку лемківскым <unk> з английского і ліцей з лемківского з анґлийского офіс в Гунянкы бюро з лемківского Ден Выручыня Дипломів з Лемківского з анґлиского Поданя прошыня в языку лемківскым <unk> з анґлийского ЕСкы Досвідчыня лемківскым <unk> з анґлийского Сабей вунянкы і з лемківского гевн з анґлийского выгунянкы звіданя в языку лемківскым МarÏ з анґлийского Мar выгунянкы і в языку лемківскым в тым припадку м самого Суд з анґлийского суд в хунянкы і в языку лемківскым в тым припадку облечыня Адаптация на ґрафічным рівны Окрем анґлицизмів котры приспособили ся на фонетичным рівни можеме тіж найти тоты котры засимілювали ся на ґрафічным рівни то значыт остал перекопіюваний ориґінальний запис анґлийского слова є то релятывні барз мало чысленна ґрупа напримір LemД гунянкы і в языколемківскым цент еміґрант еміґрант в угунянкы еміґрант в лемківскым Дрес в английскым дрес выгунянкы і в лемківскым в тым припадку сукня Сукєнка Адаптация на фонетично ґрафічным рівни В вельох припадках можеме достеречы што два рівні фонетычный і ґрафічный лучат ся Обомова стил є така сама як іх ґрафіка Є то друга ґрупа што до чысленности зараз по ґрупі англицизмів котры приспособили ся на фонетичным рівни Напримір Бонд з анґлийского Бонд в Гунянкы і обліґация в лемківскым СитзанП з анґлийского ситизан Еволунянкы і громадян в языку лемківскым Промотер з анґлийского Промотер выгунянкы і з лемківского геу спонсор Лімон з анґлийского Лемон выгунянкы і з лемківского геу цитрино фарм з английского фарм выгунянкы і з лемківского гелы ферма Годівля бордер з анґлийского бордер выголунянкы і з лемківского гелыграниця рент з анґлиского рент воловнянкы і з лемківского чынж Профіт З анґлиского Профіт вунянкы і з лемківского гев Корыст зыск Хосен <unk>re з анґлиского Сторы вылунянкы і з лемківского гев Істория Інтересуюча є окрислена неконсеквентніст в стосуваню пожычок обрезу унянку о котрій споминала єм уж скорше Тоту ситуацию образуют преміры Бос За щастюм і в Лежко мырна І бос писане през <unk> знак на кінци В нашы жены тяжкій і тяжкій сон <unk>em <unk> в творах зо щастьом і в Америці і бизнес писане <unk>em на кінци і твердым знаком В творах тяжкы сон потрафили на бізнес доляр Писане през <unk> Л в творах за щастьом в Америкі і Леж Комырна і Доляр писане през <unk> Л в творі дві натуры Найперше Авторка хтіла звернути увагу на слова бос писаны през єдно <unk>em выхудянкы бос в анґлизскым і шефлемківскым і бізнес писане през єдно с і през два с вунянкы Бізнес в английскым Бізнес інтерес в лемківскым Гунянка в своіх творах находячых ся в карпаторускых календарах на рокы <unk> <unk> Напримір Нашы жены тяжкій Сон дивій натуры і тым подобне выводит до свого языка пожычкы по части адаптуваны єднако на рівноґрафічным і фонетичным бос з двома спердым знаком вогунянкы на кінци бос з двома с в английскым Бізнес внянкы з <unk> си на кінци і твердым знаком ізнес з двома с на кінци в анґлийскым Коли чытаме його находячы ся В нашій книжці з <unk> рока Теоры Зо щастьом О Леж Комырна в Америці Можеме дізрити што представлена асиміляция переходит в адаптацию Лем на фонетичным рівни То значыт маме бос з єдным си і бос В анґлийскым дву з двома с Бізнес внянкы з єдным синс В английскым з двома смотрячы на слова доляр писане през два Л і доляр писаны през єдно <unk>e<unk> Лунянкы Ланґлийскым доляр з двома ль і в Лемківскым дуляр з єдным ль Ситуация выглядат цілком одворотні слово Доляр выгунянкы з двома ль выступує в творах находячых ся в нашій книжці наступує гев адаптация на фонетычным і ґрафічным рівны Доляр з двома ль вунянкы і доляр з двома ль з анґлийского В творі Дві натуры находиме слово доляр з єдным ль котре перешло з адаптациі на фонетичным і ґрафічным рівны лем до адаптациі на фонетичным лів рівны значыт доляр з єдным ЛАП Звыклы пожычкы з часом што раз то ліпше асимілюют ся в языку котрый є мож повісти особливым одберачом в тым припадку тым языком і лемківскій язык Анализуючы представлену ситуацию не можеме ствердити правильности того процесу по перше не маме докладных інформаций на тему даты возникніня творів гунянкы по другє Як было скорше представлене гунянка неє консеквентний в стосуваню пожычок в єдным творі напримір зо щастям вводит він языковы калькы і на рівны фонетично ґрафічны до <unk> і на фонетичным рівны бос ци <unk>em Адаптация на морфолоґічным рівни Коли англицизмы войтут уж до языка піддаваны сут товды морфолоґічній анализі жебы можна было окрислити іх приналежніст до окремых ґраматичных еродів і части мовы Гоґен підкрислят што в <unk> року в дні высунул гіпотезу што то найбарже час тых пожычок за чысляме назывникы Становлят они <unk> процент пожычок часослова <unk> до <unk> процент передавникы три до <unk> процент а присловникы приназывникы зверніня близко <unk> процент Тоту гіпотезу потверджат собрана през авторку Материя близко <unk> стосуваных през огунянку анґлицизмів то назывныкы напримірдин <unk>yPс анґлизкого будинок з лемківского тикет вгунянкы тікат з анґлийского білет з лемківского рум вгунянкы рум з английского і Ізба в лемківскым Решту становлят придавникы і зверніня примірами придавників можут быти офісови выгунянкы офіс анґлийского і бюровий в лемківскым внянкы Стейді ном з английского сталый несталый з лемківского Придавникы выступуют тіж в получыню з нанзывниками напримір сте джаб внянкы жаб в английско з анґлийского і стала робота з лемківского Крест Мartізнес вылунянкы Христмес бізнес з английского і Рождестванний бізнес з лемківского професийональний файтер Ев Гунянкы професийонайтер з английского і професийний фаховий бойовник з лемківского До звернінь належат Айснов Вылунянкы Ар нов з английского Я не знам з лемківского Кечым Выгунянкы Кеч гым З анґлийского Зімати го з лемківского Коман Еволунянкы Кы ґлийского ход ходле з лемківского Скорше представлены были ріжниці медже морфолоґічном системом анґлийского і лемківского языка Анґлийскій морфолоґічний систем не має ґраматичных кінцівок вынятком є саксоньскій рождаючий одмінок а слово складат ся звыклі з єдной морфемы Натоміст в лемківскым языку можеме найти штырі одміны Коли вунянкы стосувал в своіх творах пожычкы піддаваны они были систематычній морфолоґічній адаптациі до лемківского языка кажда калька была приписувана до окрисленого ґраматичного роду і одміны Більшіст з них можеме приділити до другой одміны мужского роду напрс мужскій род єднотне чысло друга одміна называючы одмінок шеф в лемківскым А потом Боз возме єй за свою приватну секретарку бо Боз дораз познат што она інше дівча од другых Босови мужскій рід єднотне чысло друга одміна даючий одмінок шефови з лемківского Як долго хотіло ся босовы затрудняти тоты дівчата стояньом в хвості і выполняньом аплікаций боса мужскій рід єднотне чысло друга одміна рождаючы одмінок в лемківскым шефа Стратила мера наізду <unk> центов і не лем щестя не нашла но навет боса не виділа кейка Мужскій рід єднотне чысло друга одміна видячый одмінок міста з лемківского А жена выняла кейка і поставила на столі офисом Мужскій рід єднотне чысло друга одміна творячий одмінок бюром з лемківского А там погребник стоіт пред своім погребовым офисом Можеме найти пару примірів де выступували получыня придавників з назывниками де придавник оставал в неодмінній формі напр Стеди Джаб в лунянкы Стейлі Джаб з анґлийского стала робота з лемківского В теды не в теды не вылунянкы стейлі новсти з анґлийского із лемківского гев стала не стала Сыль Д вунянкы Сільвер бльонд з анґлийского сріблистий бльонд з лемківского Глунянка мал русофільскы погляды і был міцно звязаный з Росийом тоты влияня видиме в росийскых пожычках а тіж во флексийных ґінцівках назывників де ужыват він росийскых флексийных ґінцівок Нас інтересуют лем англицизм тото не будеме ся гев занимати росийскыма пожычками З огляду на тото што аналізі піддавана є гел адаптация анґлицизмів на морфолоґічным рівни приміры находячы ся ниже заобразуют як тоты пожычкы асимілювали ся при помочы росийскых кінцівок Ордеровнянкы Подля лемківской ґраматикы ордерів мужскій рід множ на чысло друга одміна рождаючый одмінок замовлінь з лемківского А єсли я не получу на дост ордеров то я страчу і тоту роботу Ярдол в гунянкы подля лемківской ґраматыкы ярдів мужскій рот множ на чысло друга одміна рождаючой одмінок ярдів з лемківского правда занесло ся парудесят ярдов подліс под смерекы але там спер ся Компани выгунянкы подля лемківской ґраматыкы компаніі женскій рот єднотне чысло Перша одміна рождаючый одмінок з лемківского гев фірма Як треба розпровадити подомом товары той компани Множне чысло в анґлийскым языку твориме головні через доданя до слова в єднотным чыслі кінцивок С в лемківскым языку сут то звыкло кінцилкы ы А і інчы Творячы множне чысло Гунянка добавлят английскым пожычкам в єднотным чыслі лемківскы ґінцілкы множного чысла напримір СітСЕ з анґлийского Ситизын цизыны выгунянкы громадян громадяны з лемківского ци ситизыны з анґлийского Чейн чейны выгунянкы із лемківского гев сім склепів По провиниональных містах они мают своі чейны одділения <unk>ea<unk> з анґлийского др Дресы выгунянкы сукня сукніт з лемківского а я бы собі і колта купила і дресы бы по новой моді были і все як ся належыт такс таксис такс такси выгунянкы з лемківского гев податок податкы На сплату дому і на таксы і проценты А одложыти ниякого цента з того не одложыт гаус гаус з анґлийского гаус гаузы волунянкы хыжа хыжы з лемківского Бо і сам отец духовный має два гаузы дві машыны выгаражу і полный куфрик цінных паперов В анґлийскым языку выступує ґрупа назывників котры в множным чыслі принимают інчу форму До тых назывників належыт пожычка выведена през огунянку Полисмен з английского Полисмен Полисмены з хунянкы Поліциянт поліциянт з лемківского кустомер кустомер з английского Костумер Костумере вогунянкы Клієнт клієнт з лемківского Тота прогибіция бы не зла была жебы то полисманы не знали смаку так як другы костумеры Ріжниця в вымові медже словом поллісмен і полістмен є праві не до розріжніня В слові полідсмен в остатнім складі голосну А выма вєме медже А і Е В множным чыслі натоміст барже акцентувана є голасна Е голунянка творячы множне чысло осува Полидсмен уж у вымовы того слова в множным чыслі і добавил до того іщы лемківску кінцилку Закля представлю уж остатній м підрозділ І підсумуваня мож зробме собі коротку перерву лем лем Адаптация на семантичным рівни При аналізі пожычок од семантичной стороны не можеме вызначыти окрисленых семантичных піль про то што розсмотрюваню піддаваны были тексты тычучы ся барз ріжной тематикы Треба гев зазначыти што пожычкы котры выводу гунянка были звязаны з американьскыма тематами товдышніма проблемами і старунками Лемків на еміґрациі Більшіст з пожычок є од страны стилістичного насычыня неутральна Будут они склясифікуваны з гідні з типом семантичной пожычкы Початковы значыня в анґлицкым языку будут порівнуваны до іх днешніх значынь в лемківскым языку Анализуючы материю можеме овызначыти дві основны ґрупы Першу з них творят запожычыня котры вошли до днешнього лемківского языка Зміняют ся они в словотворчым аспекті але сохраняют анґлийскы значыня в незміненым сенсі мілийонер выгунянкы мілийонер з анґлийского мілийонер тот котрий мат дуже грошы з лемківского секретарка з гунянкы секретари з английского секретарка асистентка напримір в бюри з лемківского Шо выгунянкы Шо з анґлийского шоу Выдовиско з лемківского Екстра выгунянкы екстра з анґлийского штоси екстра додаток в лемківскым Сент выгунянкы Сент з английского Цент грош валюта в лемківскым Еміґрант в Гунянкы Еміґрант з анґлийского еміґрант тот котрый выізджат зо свойого краю в лемківскым Доляр в Гунянкы доляр в английскым Дуляр горож валюта з лемківского Перфюмы гылунянкы Перфюм з английского Перфумы запах з лемківского Бизнес вылунянкы Бизнес з английского Бізнес інтерес з лемківского Авто вылунянкы Авто з анґлийского авто самохід з лемківского в Лунянкы В анґлийского вакациі Вільный час з лемківского Адрес вунянкы адрес з анґлийского Адрес з лемківского Ярдлунянкы Ярд з анґлиского Ярд Анґлийска американьска єдиниця долгости Ґараж з лемківского ґраж з анґлиского ґараж з лемківского бізнесмен евынянкы бізнесмен з анґлийского бізнесмен чловек інтересу з лемківского Американ вунянкы Американ з анґлийского Америчан американьскій громадян з лемківского Другу ґрупу тоту барже чысленну близко <unk> процент творят запожычыня котры сут лем перекопіюваньом фонетичного або ґрафічного запису ориґінального анґлийского еквіваленту тоты пожычкы не вошли до днешнього лемківского языка напримір Костумер пунянкы Косту Марс анґлицкого клієнт купувач з лемківского rar<unk>ie<unk>cже з анґлиского Яличка рождествен <unk> з лемківского Кап в глунянкы Кап з анґлиского Горнятко з лемківского бакс в гунянкы бакс з анґлиского гев будевко з лемківского Пеймент в гунянкы пеймент з анґлийского заплата выплата з лемківского файт выгунянкы файт з анґлийского з лемківского битка Колд выгунянкы колт з английского плащ футро з лемківского дрес выгунянкы дрес з анґлийского сукня сукєнка з лемківского рум выгунянкы рум з анґлийского ізба в лемківскым сітзен выгунянкы сітзен з анґлийского громадян в лемківскым Стейк выгунянкы стейк з анґлийского котлет з лемківского Хаус з анґлийского в лемківскым хыжа Му <unk>atu<unk>n Анґлиского Х Лемківскым Самон До той ґрупы можеме тіж зачыслити анґлийскы зверніня выводжены презунянку Напримір З часу на час в гунянкы Вром тайм тойм лемківскым од часу до часу ґудбай в Гунянкы Ґудбай з английского В лемківскым останте здравы здоровы <unk>n<unk> нововс В анґлийскым Я не знам в лемківскым <unk>e з анґлиского і в лемківскым Не знам <unk> вылунян <unk> г анґлийского і в лемківскым зі Матio <unk> нян ґм ґлийского і в лемківскым ход ходше закінчыня підсумуваня В просторі століть анґлийскій язык штораз більшый ступен зачал быти языком медженародного контактуваня ся Безустанне цивілізацийне розвитя спричынят ся до того што все вводжены сут новы зверніня і слова з анґлийского языка до інчых языківнеска можеме бесідувати о особливым заливі анґлийского языка Зміняют ся способы контактуваня і выражаня емоциі Вшытко тото веде до барз повільного затераня ся єдно бытности языків в котрых анґлийскій язык находит своє місце Цілю працы была анализа английскых пожычок в середовиску лемківского языка На основі доступной літературы представлено приміры выводжыня анґлийского языка до лемківского языка выкорыстуючы до того творы Ваня Гунянкы котры сут барз богаты в английскы пожычкы Клясифікация ґенетична ґеоґрафічна і типолоґічна языків дозволила приближыти ріжниці медже цілком одмінныма языками якыма сут лемківскій і английскій а тіж на стверджыня што унянка стосувала в своіх творах американьскій вариянт анґлийского языка Додатковым імпульсом дозваляючым тото потвердити было представліня загальных ріжниц медже бритийскым американьскым вариянтом В праци представлений остал процес асиміляциі анґлийскых пожычок на штырьох рівнях ґрафічным фонетичным морфолоґічным і семантичным а тіж ступін іх передостаня ся до днешнього лемківского языка Тота аналіза дозволила высунути внесок Штованя Гунянка стосувал в літературных творах і статях Пожычкы властивы входячы до його літературного языка разом зо своім ориґінальным значыньом Пожычкы вводжены зыгідно з принципом копіюваня анґлийского слова з огляду на його фонетичний ґрафічний і фонетично ґрафічний запис Лем барз невелика кількіст тых анґлицизмів вошла до днешнього лемківского языка Америцкы сува котры вводил в Унянка были стосуваны не лем про потребу описаня явиск котры не мали лексикального называня в лемківскым языку але тіж часто в жартібливым іронічным пародиючым вказаню середовиска америцкых еміґрантів Принцип копіюваня през выслоцкого английскых слів є звязаный з процесом словной інфільтрациі Слова котры выводил Унянка в більшости стрічали на свойой дорозі рідны синонімы лемківского языка Языковий білінґвізм допровил до особливой борбы медже пожычками і в векшости до выграной языка автохтонів в тым припадку лемківского языка Довело тото до явиска суперстрату Анґлийскій безпечні оставил знамена в лексиці і вонетиці лемківского языка але не сут они аж так великы жебы сме могли бесідувати про явиско за пожычыня Английскій язык протягом років стал ся найбарже розповсядженым языком на світі мож повісти што неє уж міст де не был бы він стрічаний і ужываний каждого дня Як ся вказує має він великє влияня на систему предовшыткым семантичну языка Відомым є што до некотрых пожычок не даст ся заступити інчыма словами з рідного языка але важным є жебы не стосувати іх понад міру бо є то небезпечне То уж конец выкладіл на тему процес інфільтрациі анґлицизмів до лемківского языка на основі творюваня Гунянкы Є зо свойой стороны барз хтіла бы м подякувати Анеті Радзяєвской за ужычыня свойой працы На жаль м так як єм бесідувала Анета м не мала Часу жебы би сама могла выступити і представити нам свою працю напевно зробила бы тото дуже ліпше як я але охочом дала таку можніст і поділила ся з вами слухачами тым до чого м дошла до своіх внесків Мам надію же тема была інтересуюча і же нашли ся такы котры охочо выслухали цілого циклю выкладів Я лем може іщы спомну же браця Аннеты Радзієвской буде тіж в версиі друкуваній в річнику Руской Бурсы так же заохочую товды Купна того річника Жебы мож сой было спокійні тіж прочытати і іщы раз переаналізувати цілу працу Нагнеска то вшытко за тижен запрашам уж в Новым шкільным році на нашы традицийны лекциі до котрых уж тепер повернеме Дякую за увагу вынкатлявскы мамі Днестесари