Архів
лемківского радия

Добрийден Як што понедільок ветам вас на лекциі лемківского языка І темаснійшых занять то добрі в Америці як іде робота Но такій наголок мкус таємничий Але што нас головні інтересує Робота значыт а докладнійше будеме гнеска познавати професиі назвы професий і до темы може на початок выведут нас короткы смішкы концурикы очывидно звязаны з нашом темом послухайме Е І очывидно запамятайме про якы професиі є бесіда в нашых смішках Перша Приізджат хлоп коньом на ярмарк і кричыт Люде Люде компері привюз єм А кін на тото Гей гей тис привюз Іхат тягарове авто барз высоко заладуване Шофер мудрак хтіл переіхати під мостом на жаль закленувал ся Такой зараз переізджал попри мості Поліциянт і затримал ся зачудуваний звідал ся Но і што закленували сте ся На што шофер зідливо одповідат Ні Міст єм і паливом ся скінчыло Пане дохторе в штоденні рано о пятій оддаю щыны В нашым віку то барз добрі Але я ся буджу о семій Перед візитацийом в школі учытель гварит Як ся о часы звідам вшыткы ся мают зголашати тоты котры знают правом руком а тоты котры не знают лівом руком І так то были смішкы концурикы звязаны з ріжныма професиями мам надію же вымали сте тоты назвы а тепер Зачнеме очывидно од лексикы найперше будут то выражыня звязаны з роботом з професиями Послухайте Де робит ваш няньо Якій мате фах яку мате професию любите свою роботу Кілько зарабляте за годину він має ж то рока місяц вільного Того рока податкы сут вакшы як голоны В тыжни я роблю <unk> годин на ніч і <unk> годины на ден Фабрыка єст заперта в суботу і в неділю Мамен годину на полуденок По школі ходжу до роботы Дохторе і адукаты мают векший заробок як професоре Ци Ты єст членом фагового союза Тото реджыня може переведу чы належыш до Звізку Заводового чымаховий Союз Звязок Заводови Кілько платите секурациі на здравля секурация Значыт убезпечыня В наступным тыжни робітникы в нашым склепі хотят штрайкувати Зошлого місяця мій уйко пішол на пенсию Пенсия не емеритура В нашым місті є вельо безробітных Його вчера звільнили з роботы його вышмарили з роботы Мій дідо в Польщы є ґаздом Він мешкат в малым селі де має свою стайню худобу і студню Ци він робит на своій ґаздівці Коли діто поіхали до Америкы то найперше робили в шахтах Угля в східній Пенсильваніі Потім они дістали роботу вылуті желіза в Пітсбурґу То были речыня выражыня звязаны з роботом і з фагом А тепер послухайме уж Самых нас професиі я єм поділила поділила іх на дві ґрупы на професиі е сучасне і на стары професиі Очывидно тот поділ є такій барзи мобільний прото же неє повіджене же в тых як бы сучасных Неє такых котры тіж очывидно бывали колиси ци в тых котрым окрислила яко стары же не можут они як бы тіж быти выконуваны і гнеска Лем прос то як бы тот поділ же стари може барже в такым просторі мож на тото одобрати як такы характеристичны фактичны професиі якы были выконуваны презы Лемків На Лемковині власні іщы пред Війном Но мам наді же ся розумієме но то слухайт язычну може од тых в моім як поділі од тых сучасных професий адукат актор архітект аптикар артиста драматурґ або інакше драматописати банкір біолоґ бляхар хірурґ зубний доктор або інакше дентиста Дохтор Журналист фотоґраф фризиєр гайовий угльокоп або інакше шахтар значыт є тот хто робит в копальни угля під земльом ґрафік гедраулик келнер інформатик шофер косметычка кравец книговод єто Ксінґови кухар лісничий Листонош маляр моряк муляр музик або інакше лудак учытель очний дохтор пекар медична сестра або інакше медсестра Є то особа котра робит в шпітали ци в осередку здоровля не ма управлінь такых як дохтор лем Є то така як бы поміч дохторів значыт робит За стрекы ци опатрує раны занимат ся хворыма Так мам надію же уж ся додумуєте што То за професия медична сестра ци інакше медсестра І ідеме дальше летник або інакше пильот писатель поета поліциянт або інакше шандар звелечена баба або інакше проститутка званий найстарший Фах світа юриста юриста то правник психолоґ секретарка шефт прятачка продавец склепова або інакше продавчыня Слесар тлумач або інакше перекладач вояк науковец священник філософ І тепер тоты стары такы типовы для Лемків професиі бача коваль пастух рільник о войнах же ґазда Різник дротар мазяр каменяр істоляр І тепер може запрашам на коротку перерву І заграт нам очывидно Оркєстра святого Миколая в Співанці Добрі в Гамериці як іде робота со тых со І так стрічаме ся поперві кус сме одпочхали ци ляксували ся і сме готовы до дальшого вчыня і тепер хтіла бы мам представити опис трьох головных занять Лемків Мазяр Каменяр і столяр Не повіла єм хыбаль скорше іщы дротар така професия єй не буду описувала Але може як бы хтоси не знал то повім лем коротко Дротар Был тото чловек котрий занимал ся направом горців Ходил по по селах і дротувал так ся дротувал в горці Тепер такых дротарів хыба уж не Але е так як єм уж заповіла Послухайте трьох описів як тото выглядало робота тых трьох професиі де На Лемковині мож было стрітити такых пахотів і найперше Мазяра Мазяра гонили смолу до смаруваня возів а з бересту і ялиці вытапляли де геть котрий был цінений в народній медицині і ветеринариі як лікарство Тоты выробы продавали по хыжах по обох сторонах Бескідів Волоси коло Ґорлиц з продукциі деревовой смолы і нафтовой ропы розвинул ся гандель смарами До І світовой війны Лосяне дотерали своіма возами на Лотву Литву обізджали цілу Ґалицию Украіну Моравы як тіж Мадяры По війні гандльова обшыр зменчыла ся Обнимала цілу Польщу а поза правом тіж Словацию і Моравы де Лемкы през долгій час гандлювали мазьом переходячы своіма абозами през так зывану зелену границю В Білянці іщы до недавна вытапляли дегеть з котрым одбывали пішы гандльовы прогулькы по обох сторонах Карпат Так то были інформациі про мазярів Тепер послухайте чым занимали ся столяры і де мож было іх стрітити В селах на полудня Маластівской Маґуры розвинула ся продукция деревяных выробів домашнього ужытку котры были струґаны або точены на примітивных токарках Были то лжыці ґваретена катулькы до кіста точены пудавка на масло і тым подібны Столицьом до осередка была новиця а одталь продукция і гандель Перешли на Ліщыны Кункову і Присло Выробы были продаваны през іх творцю і місцевых гандляри по обох сторонах Карпат по закінчню І світовой війны Тепер робит ся там вішакы на облечыня і щытці досушыня під спіднины Коло Рыма нова Лемкы занимали ся выробом деревяной ґалянтериі і памятникарством в роді різбленых талериків касеток і фиґурок Тото ремесло перенесло ся в меджевоєнным періоді до Білянкы і Перегонины в кункові вырабляно пищалкы і деревяны забавкы і на конец Остали ся нам каменяры На Лемковині выступувал добрий до обрабляня пісковец што причынило ся до розвитя камінярства Поєдинчы камінярскы працовні трафляли ся в вельох селах на Лемковині Великы камінярскы колоніі творили села Бортна Перегонена Бодакы Лапанна і Фолюш де рыхтувано будовляний камін вырабляно дурбакы каміня дожоран а в денекотрых такых як Перегонина і Бортна муленьскы камен Другій Важнійшый каменярскій осередок творили яслиска і околичны села Каменяре не ограничали ся лем до ужытковой продукциі бо в бортным і перегонені де некотры кули придорожны кресты нагродны каміня котры были оздабляны різбами А тепер послухайте короткой біоґрафіі Владимира Хыляка Кым він был Владимир Хыляк вродил ся <unk> липця <unk> р в Вергомлі Великій Побід Новый Санч Низшу ґімназию закінчыл в Новым Санчы а высшу в Пряшові Теолоґію студиювал во Львові і Перемышль был священником в долинах коло Шымбарку Ізбах Бортным і Літы Вмер в <unk> році Владимир Хыляк писал повісти оповіданя спомины байкы і гуморецкы Своі творы підписувал псевдонімами напр Лемко або Лемко Семко Твор як написал Володимір Хыляк то Шыбеничний верх Повісти і оповіданя Руска Доля великій перекінчык в малым розмірі щестя не в грошах кавальчык людского чловечого жытя і вельо інчых З том біоґрафійом буде звязана домашня задача але о тым повім пізнійше Тепер іщы повториме собі очывидно нашу лекцику Так же слухайте уважні і записуйте і перше Звороты Де робит ваш няньов Якій мате фах яку мате професию Любите свою роботу Кілько зарабляте за годину Він має што рока місяц вільного Того рока податкы сут векшы як голоны В тыжни я роблю вісем годин на ніч і <unk> годины на ден Фабрыка єст заперта в суботу і в неділю Маме вільну годину на полуденок По школі ходжу до роботы Дохторе і адукаты мают векший заробок як професора Ци Ты єст членом фахового Союза Кілько оплатите секурациі на здравля В наступным тыжни робітникы в нашым склепі хотят штрайкувати Зошлого місяця мій уйко пішол на пенсию В нашым місті є вельо безробітных Його вчера звільнили з роботы Його вышмарили з роботы Мій дідо в Польщы є ґаздом Він мешкат в малым селі де має свою стайню худобу і студню Ци він робит на своій ґаздівці Коли дідо поіхали до Америкы то найперше робили в шахтах Угля в східній Пенсильваніі Потім они дістали роботу вуті желіза в Пітсбурґу професиі Адукат актор архітект аптикаль артиста драматурґ драматописатель банкір біолоґ блягар хірурґ зумний дохтор дентиста доктор журналист фотоґраф фризиєр гайовий уголокоп шахтар ґрафік гыдраулик кельнер інформатик шофер косметычка кравец книговод кухар Лісничий Листонож Маляр Моряк Муляр музик лудак учытель очний дохтор пекар медична сестра медсестра летник пильот писатель поета поліциянт шандар звелечена баба проститутка юриста психолоґ секретарка шефт прятачка продавец склепова продавчыня слесар тлумач перекладач вояк науковец священник філософ бача коваль пастух Рільник Ґазда Різник дротар мазяр каменяр столяр і будеме кінчыти лем очы видно для Вас домашня задача мам надію же слухали сте ні уважні бо мам до Вас звіданя До змістів котры єм чытала значыт Е змістів в котрых оповідала єм про давны професиі Были то мазяре каменяре і столяре і перше звіданя з чого был вытапляний де геть До чого был ужываний де геть якє село было осередком выдобываня смолы мазы і дехтя В якых селах Лемкы вырабляли деревяны приборы якє село было головным столярскым осередком што вырабляли Лемкы в Ґумкові де находили ся каменярскы осередкы што вырабляно з каменя То сут звіданя на котры жду одповіди наступне звіданя На основі короткой біоґрафіі Владимира Хыляка яку єм представила вымін як найбільше професиі як полни І третя задача напиш короткы діалоґы в котрых ужыєш як найвекшой кількости новой лексикы І наднес то вшытко барз Вам дякую за увагу за увагу і м я очывидно Як бы дахто хтіл прочытати більше про тото чым занимали ся Лемкы колиси якы професиі полнили Як выглядала іх робота в Поли наприм то я очывидно рекомендую ся гнути до книжкы Романа Райнфуса під наголовком Слядамі Лемк там Він шырше як я очывидно описує занятя Лемків тоты рільничы як і позарільничы Думам же є писана інтересуючым языком Так же я рекомендую і заогачам до того жебы ся гнути по тоту літературу А я ся уж з вами пращам дякую Вам за увагу і до почутя на лекциі лемкого языка за тыжден А е што нас ті по голові ходит уж заран Дякую Моніка Тылавска