Лекциі лемківского языка #26 - 31 X 2011
Еп. 22

Лекциі лемківского языка #26 - 31 X 2011

•

Опис епізоду

To odcinek 22 lekcji języka łemkowskiego, nadany 31 października 2011 roku. Fragment dotyczy zwyczajów pogrzebowych i wierzeń związanych ze śmiercią, przygotowaniem zmarłego oraz znakami, które miały zapowiadać kolejną śmierć lub pożar.

Лекциі лемківского языка #26 - 31 X 2011

Автоматычна транскрипция

Лемківскій язык здає ся быти легкій Прецін бесідуєте гварите ци радите оклонкого
Сучасный світ влинул на лемківскій язык до Днітну Аж в лемківскым радиюСучасный світ влинул на лемківскій язык до Днітну Аж в лемківскым радию
радит ся очывидно по лемківскы То будеме дбати жебы сте і Вырадит ся очывидно по лемківскы То будеме дбати жебы сте і Вы
і мы бесідували як за діда прадіда Тот програм будете творити разомі мы бесідували як за діда прадіда Тот програм будете творити разом
зо мном Зато же все будут для Вас домашні задачы а найліпшызо мном Зато же все будут для Вас домашні задачы а найліпшы
ученикы останут выріжнены на антені нашого радия Підеме тіж з ґадалом доученикы останут выріжнены на антені нашого радия Підеме тіж з ґадалом до
шкіл і підслугаме як ся вчат нашы діти і молоді Запрашам нашкіл і підслугаме як ся вчат нашы діти і молоді Запрашам на
лекциі лемківского языка каждий понедільок о годині семі вечером Моніка Тылявска Добрыйлекциі лемківского языка каждий понедільок о годині семі вечером Моніка Тылявска Добрый
ден витам на лекциі лемківского языка Прото же заран маме <unk> листопададен витам на лекциі лемківского языка Прото же заран маме <unk> листопада
значыти в Польщы в тот ден обходжене є свято вмерлых то подумалазначыти в Польщы в тот ден обходжене є свято вмерлых то подумала
єм же може під тоту тему гнеска буде лекция про похорон значєм же може під тоту тему гнеска буде лекция про похорон знач
Буде то така лекция Е дем не найважнійша буде лексика а такыБуде то така лекция Е дем не найважнійша буде лексика а такы
барже інформациі культурови І Оповім Вам про похорон значыт про похорон Ебарже інформациі культурови І Оповім Вам про похорон значыт про похорон Е
Як бы віріня і обычаі з ним звязаны такы котры функцийонували іщыЯк бы віріня і обычаі з ним звязаны такы котры функцийонували іщы
колиси колиси но тепер уж Думам не звертат ся аж так увагыколиси колиси но тепер уж Думам не звертат ся аж так увагы
на денекотры якы си там віріня А буде то зміст Івана Мадзикана денекотры якы си там віріня А буде то зміст Івана Мадзика
власні на його змісті єм ся операла Так же послухайте і слухайтевласні на його змісті єм ся операла Так же послухайте і слухайте
уважні прото же на основі того змісту будут пізнійше очывидны задачы Старыуважні прото же на основі того змісту будут пізнійше очывидны задачы Стары
люде рыхтували ся до смерти Просто перечували тоту остатню хвилю просили олюде рыхтували ся до смерти Просто перечували тоту остатню хвилю просили о
священника жебы ся высповідати Священник приходил з Жаком по сповіди священник верталсвященника жебы ся высповідати Священник приходил з Жаком по сповіди священник вертал
назад а Жак оставал за свідка хворому котрий зараз робил дистамент Приходилназад а Жак оставал за свідка хворому котрий зараз робил дистамент Приходил
тіж сельскій писар котрий тіж мал свідка і писале так як хворийтіж сельскій писар котрий тіж мал свідка і писале так як хворий
казал Пак писар чытал на голос што записал і каждий з нихказал Пак писар чытал на голос што записал і каждий з них
ся підписувал Як хворий чул ся штораз гірше приходили до нього сусідеся підписувал Як хворий чул ся штораз гірше приходили до нього сусіде
дальша родина і просили го жебы ім перебачыл зато же може годальша родина і просили го жебы ім перебачыл зато же може го
даколи дачым образили Хворий одповідал най вам Бог перебачыт я Вам тіждаколи дачым образили Хворий одповідал най вам Бог перебачыт я Вам тіж
перебачам Як хворий вмер то сын ци зять одраз повідомляли цілу родинуперебачам Як хворий вмер то сын ци зять одраз повідомляли цілу родину
його діти або сусідове приготовляли небіжчыка на постіль облікали го і клалийого діти або сусідове приготовляли небіжчыка на постіль облікали го і клали
на середину хыжы Приготовліня постелі під небіщыка приходило так Брало ся двана середину хыжы Приготовліня постелі під небіщыка приходило так Брало ся два
стільці до праня і на них клало ся дощкы або узкы дверістільці до праня і на них клало ся дощкы або узкы двері
Стелило ся жытньом соломом солому накрывало ся леняным полотном і клало сяСтелило ся жытньом соломом солому накрывало ся леняным полотном і клало ся
вмерлого котрий был облеченый в леняны ногавкы кошелю шкарпеты давно пончогы івмерлого котрий был облеченый в леняны ногавкы кошелю шкарпеты давно пончогы і
накрывали го полотном В пізнійшых часах облікали ліпше давали чорныгавкы камізельку абонакрывали го полотном В пізнійшых часах облікали ліпше давали чорныгавкы камізельку або
друшляк а на ногы черевікы а до рук образок Збоку нього ставлялидрушляк а на ногы черевікы а до рук образок Збоку нього ставляли
молитовник з котрым ходил до церкви одзначыня медалі або АДI значыт звільнінямолитовник з котрым ходил до церкви одзначыня медалі або АДI значыт звільніня
з войска На палец накладали перстін з пчелиного воску під нього наз войска На палец накладали перстін з пчелиного воску під нього на
землю клалит топір ре тяс жебы тіло ся не за скоро псулоземлю клалит топір ре тяс жебы тіло ся не за скоро псуло
Як курил дуган то клали му файку з дуганьчаком то єст мішочокЯк курил дуган то клали му файку з дуганьчаком то єст мішочок
в котрым носил дуган табак На выгляд клали шклянку з водом жебыв котрым носил дуган табак На выгляд клали шклянку з водом жебы
ся душа выкупала закляпіды з того світа Вірили міцно в тото жеся душа выкупала закляпіды з того світа Вірили міцно в тото же
душа є і вшытко видит так долго аж вынесут труну на цмунтірдуша є і вшытко видит так долго аж вынесут труну на цмунтір
і коли впаде перша грудка землі на труну в гробі товды душаі коли впаде перша грудка землі на труну в гробі товды душа
іде до неба Під голову давали небіщыкови свячене зіля ажебы діябол неіде до неба Під голову давали небіщыкови свячене зіля ажебы діябол не
мал доступу до нього Як вмерлий смотрил на очы то означало жемал доступу до нього Як вмерлий смотрил на очы то означало же
хтоси з родины незадолго вмре Нагмерця ворожыла сова Як летіла од горішньогохтоси з родины незадолго вмре Нагмерця ворожыла сова Як летіла од горішнього
кінця села з криком То хтоси наступний вмерал а як перелетіла напілпереккінця села з криком То хтоси наступний вмерал а як перелетіла напілперек
села то в тым місци мал быти пожар Смотрили тіж в котрусела то в тым місци мал быти пожар Смотрили тіж в котру
сторону мал обернену голову одтам але мал быти наступний вмерлий Як небіжыксторону мал обернену голову одтам але мал быти наступний вмерлий Як небіжык
выглядал гагарді то наступний мал быти молодий а як выглядал старо товыглядал гагарді то наступний мал быти молодий а як выглядал старо то
наступний тіж мал быти старий Коли вмерлого облекли клали го на постільнаступний тіж мал быти старий Коли вмерлого облекли клали го на постіль
смертельну самы ся пак помили і товды клякали і молили ся колосмертельну самы ся пак помили і товды клякали і молили ся коло
нього при тым голосно плакали Як была дома година затримували ю донього при тым голосно плакали Як была дома година затримували ю до
похорону в памят же уж тот час ся му не рахує Дзеркалопохорону в памят же уж тот час ся му не рахує Дзеркало
накрывали або одвертали в другу сторону жебы вмерлий не міг ся внакрывали або одвертали в другу сторону жебы вмерлий не міг ся в
ним взріти бо тото ворожыло нещестя На стіл клали на талерику чеснокним взріти бо тото ворожыло нещестя На стіл клали на талерику чеснок
і сіль символь здоровля а предовшыткым хоронячы пред злом силом Хыжы неі сіль символь здоровля а предовшыткым хоронячы пред злом силом Хыжы не
замітали жебы душы не вымести з хыжы За няньом ци мамом сыновезамітали жебы душы не вымести з хыжы За няньом ци мамом сынове
ходили без накрытя головы од смерти до похорону был то знак жалобыходили без накрытя головы од смерти до похорону был то знак жалобы
По молитві омавляли справу похорону зерно давали сусідови жебы змало на мукуПо молитві омавляли справу похорону зерно давали сусідови жебы змало на муку
бо в тій хыжы де вмерли не вільно было в жорнах молотыбо в тій хыжы де вмерли не вільно было в жорнах молоты
Хто ся оставал ґаздом в хыжы вмерлого тот ішол до дзвонаря жебыХто ся оставал ґаздом в хыжы вмерлого тот ішол до дзвонаря жебы
пішол дзвонити Дзвонар дзвонил рано в часі сходу сонця в полудне іпішол дзвонити Дзвонар дзвонил рано в часі сходу сонця в полудне і
в часі заходу сонця Дзвонил з трьома перервами кажда по десят секундв часі заходу сонця Дзвонил з трьома перервами кажда по десят секунд
По тых перервах люде знали же то на вмерлого Дзвонар дзвонил доПо тых перервах люде знали же то на вмерлого Дзвонар дзвонил до
самого похорону бо то был його обовязок Ґазда ішол до священника узгіднятисамого похорону бо то был його обовязок Ґазда ішол до священника узгідняти
погорон термін і ци то буде великій ци малий Великій был зпогорон термін і ци то буде великій ци малий Великій был з
коруговами процесийом чытаньом Євангелиі під придорожныма крестами службом і двома проповідями Малийкоруговами процесийом чытаньом Євангелиі під придорожныма крестами службом і двома проповідями Малий
похорон складал ся з пару старых коругвы без проповіди одправы Пак ішолпохорон складал ся з пару старых коругвы без проповіди одправы Пак ішол
до гробаря жебы выкопал гріб і до майстра жебы зробил труну Майстердо гробаря жебы выкопал гріб і до майстра жебы зробил труну Майстер
приходил і робил труну в Боісла або в сусіда люде приходили доприходил і робил труну в Боісла або в сусіда люде приходили до
вмерлого і помагали маєстрови гоблювати дощкы На другій ден родина купувала вшытковмерлого і помагали маєстрови гоблювати дощкы На другій ден родина купувала вшытко
на похорон горілку пиво мясо хліб цукєр гарбату В тым самым днена похорон горілку пиво мясо хліб цукєр гарбату В тым самым дне
приходил священник з жаком і множество люди на парастас Ґазда подавал імприходил священник з жаком і множество люди на парастас Ґазда подавал ім
свічкы котры тримали в руках і разом співали до пісной ночы жалобнийсвічкы котры тримали в руках і разом співали до пісной ночы жалобний
обряд Зараз по парастасі священник ішол домів а Жак зачынал чытати псавтиробряд Зараз по парастасі священник ішол домів а Жак зачынал чытати псавтир
до котрого запрашал веце чытачы могло іх быти од двох до шестьохдо котрого запрашал веце чытачы могло іх быти од двох до шестьох
По одчытаню псалтиря тзв молитва з замерлым засідали за столы ґазда ставлялПо одчытаню псалтиря тзв молитва з замерлым засідали за столы ґазда ставлял
горілку і закуску а пак вшыткы разом ставали і співали вічна Япамятгорілку і закуску а пак вшыткы разом ставали і співали вічна Япамят
Решта оставала і ґазда запрашал іх допомочы при похороні Нихто не мігРешта оставала і ґазда запрашал іх допомочы при похороні Нихто не міг
одмовити тот звычай істнує в дакотрых селах до Гнеска Погорон робили наодмовити тот звычай істнує в дакотрых селах до Гнеска Погорон робили на
третій ден священник кінчыл молитву выходил на двір а родина оставала попращатитретій ден священник кінчыл молитву выходил на двір а родина оставала попращати
ся з вмерлым Підходили до вмерлого цілували го і одходили Двох бралося з вмерлым Підходили до вмерлого цілували го і одходили Двох брало
небіщыка вкладали го до труны і накрывали віком котре прибывали цетьома цвакаминебіщыка вкладали го до труны і накрывали віком котре прибывали цетьома цваками
Труну выносили на подвіря Як переходили при спорі то дотыкали труном доТруну выносили на подвіря Як переходили при спорі то дотыкали труном до
порога і повітали будте здоровы але нихто не одповідал Труну клали напорога і повітали будте здоровы але нихто не одповідал Труну клали на
мары значыт столет до переношыня труны Ґаздыня окрывала труну білым полотном амары значыт столет до переношыня труны Ґаздыня окрывала труну білым полотном а
як вмерлий был молодий то на крест привязували білу шыроку басамунку Вяк вмерлий был молодий то на крест привязували білу шыроку басамунку В
тот час коли выносили труну хтоси з родины ішол рушати зерном комперіямитот час коли выносили труну хтоси з родины ішол рушати зерном комперіями
жебы ся вшытко рушыло до жытя Як вынесли труну то сіяли овесжебы ся вшытко рушыло до жытя Як вынесли труну то сіяли овес
жебы дальше добрі ся родило осипували маком як бы стал жебы малжебы дальше добрі ся родило осипували маком як бы стал жебы мал
што робити закля не позберат то николи не верне До труны давалишто робити закля не позберат то николи не верне До труны давали
грошы на выкупне душы На подвірю священник повідал проповід про небіщыка Вгрошы на выкупне душы На подвірю священник повідал проповід про небіщыка В
тым самым часі в хыжы робили порядок Далеко в поле выносили постільтым самым часі в хыжы робили порядок Далеко в поле выносили постіль
смертельну і солому котры палили Смітя давали під старе овочове дереву хыжусмертельну і солому котры палили Смітя давали під старе овочове дереву хыжу
вітрили часто тіж курили пахнячым зільом найчастійше курили бібками з ядлівця жебывітрили часто тіж курили пахнячым зільом найчастійше курили бібками з ядлівця жебы
душа ся не вернула По закінчыню проповіди погорон вырушал в тій колейностидуша ся не вернула По закінчыню проповіди погорон вырушал в тій колейности
Перший ішол хлоп котрий нюс трійцю на ній світили ся три свічкыПерший ішол хлоп котрий нюс трійцю на ній світили ся три свічкы
за ним другій нюс крест пак коругбы священник Жак котрый співал Святыйза ним другій нюс крест пак коругбы священник Жак котрый співал Святый
Боже за нима штырьох хлопів котры несли на марах труну на раменахБоже за нима штырьох хлопів котры несли на марах труну на раменах
за нима ішли сынове дівкы зяті і решта люди Ґаздыня ішла зозадуза нима ішли сынове дівкы зяті і решта люди Ґаздыня ішла зозаду
і несла в плахті на плечах великы як колеса два хлібы наі несла в плахті на плечах великы як колеса два хлібы на
тзвыс а під пазухом куру По дорозі до церкви затримували ся притзвыс а під пазухом куру По дорозі до церкви затримували ся при
каждым придорожным кресті священник чытал євангелию пак рушали дальше Коли были близкокаждым придорожным кресті священник чытал євангелию пак рушали дальше Коли были близко
церкви дзвонили небе на привитанях вмерлого Стояли під церком аж дзвін затыхцеркви дзвонили небе на привитанях вмерлого Стояли під церком аж дзвін затых
Священник чытал зас євангелию по євангелиі задзвонили і входили до церкви ТрунуСвященник чытал зас євангелию по євангелиі задзвонили і входили до церкви Труну
ставляли по середині церкви і зачынали жалобне моліня В православній церкви трунуставляли по середині церкви і зачынали жалобне моліня В православній церкви труну
отверали на цілый час моліня По одправі в церкви ішли на цмунтіротверали на цілый час моліня По одправі в церкви ішли на цмунтір
на цмунтері священник кропил гріб свяченом водом священник высыпувал порох з кадилана цмунтері священник кропил гріб свяченом водом священник высыпувал порох з кадила
на труну лопатом засыпувал землю зо штырьох сторін гороба печатувал гріб нана труну лопатом засыпувал землю зо штырьох сторін гороба печатувал гріб на
крест Одспівувал вічна Япамят выхварял молитву і каждий метал грудочку землі накрест Одспівувал вічна Япамят выхварял молитву і каждий метал грудочку землі на
труну до горобу Пак родина запрашала вшыткых дохыж на гостину котру давнотруну до горобу Пак родина запрашала вшыткых дохыж на гостину котру давно
звали Тризна Так то был Зміст в котрым сме ся дознали якзвали Тризна Так то был Зміст в котрым сме ся дознали як
колиси выглядал похорон якы были звязаны з ним ріжны віріня Тепер такійколиси выглядал похорон якы были звязаны з ним ріжны віріня Тепер такій
короткій словничок Мам прирыхтуваны гевы слова котры могли сме чути в змістікороткій словничок Мам прирыхтуваны гевы слова котры могли сме чути в змісті
Смерт Остатня сповід дистамент Сельскій писар хворий небіжчык молитовник Ретяс Дуган ФайкаСмерт Остатня сповід дистамент Сельскій писар хворий небіжчык молитовник Ретяс Дуган Файка
Дуганьчак як хтоси слухал уважні то знадаль я припомну Дуганьчак є тоДуганьчак як хтоси слухал уважні то знадаль я припомну Дуганьчак є то
мішочок в котрым носило ся Дуган душа цмунтір труна гріб свячене зілямішочок в котрым носило ся Дуган душа цмунтір труна гріб свячене зіля
діябол смертельна постіль дзвонар дзвонар то особа котра была одповідальна за тотодіябол смертельна постіль дзвонар дзвонар то особа котра была одповідальна за тото
жебы дзвонити в дзвон при церкви наріжного рода свята ци нагоды Іжебы дзвонити в дзвон при церкви наріжного рода свята ци нагоды І
слухайте мам для Вас очывидно задачу і власні до тых задач былослухайте мам для Вас очывидно задачу і власні до тых задач было
потрібне уважне слуханя змісту бо будут то звіданя до нього і іщыпотрібне уважне слуханя змісту бо будут то звіданя до нього і іщы
така як бы забава чы така задача вы правду або фауш Алетака як бы забава чы така задача вы правду або фауш Але
найперше послухайте звідань до змісту яку ролю полнил сельскій писар В якійнайперше послухайте звідань до змісту яку ролю полнил сельскій писар В якій
спосіб рыхтували небіщыкови постіль што облікали небіщыка што клали до труны Чомспосіб рыхтували небіщыкови постіль што облікали небіщыка што клали до труны Чом
на выгляді клали шклянку з водом Коли душа ішла до неба якуна выгляді клали шклянку з водом Коли душа ішла до неба яку
функцию полнило свячене зіля Вымін зовнішні знакы звязаны безпосередньо з небіщыком вфункцию полнило свячене зіля Вымін зовнішні знакы звязаны безпосередньо з небіщыком в
якы вірили люде і повіт што они означали в якій спосіб іякы вірили люде і повіт што они означали в якій спосіб і
коли дзвонар дзвонил на похорон як выглядал великій а як малий похоронколи дзвонар дзвонил на похорон як выглядал великій а як малий похорон
Што ся робило коли ся выпроваджало труну з хыжы Што клали наШто ся робило коли ся выпроваджало труну з хыжы Што клали на
труну В якій ціли обсыпували вмерлого маком Чом прятали хыжу аж колитруну В якій ціли обсыпували вмерлого маком Чом прятали хыжу аж коли
вынесли небіжчыка за поріг По што небіжчыковы были грошы в труні Ввынесли небіжчыка за поріг По што небіжчыковы были грошы в труні В
якым порядку ішол похорон яком подійом кінчыл ся похорон То сут звіданяякым порядку ішол похорон яком подійом кінчыл ся похорон То сут звіданя
до змісту і тепер послухайте речынь І дай то одповід котре здо змісту і тепер послухайте речынь І дай то одповід котре з
речынь є то правда а котре фаш Сут то речыня зо змістуречынь є то правда а котре фаш Сут то речыня зо змісту
лем декотры сут власні позміняны і треба згаднути котре то правда ілем декотры сут власні позміняны і треба згаднути котре то правда і
Сут они такы як в змісті а котры сут змінены і неСут они такы як в змісті а котры сут змінены і не
выглядат то так як є повіджене Послухайте По сповіди священник вертал назадвыглядат то так як є повіджене Послухайте По сповіди священник вертал назад
а Жак оставал за свідках хворому котрий зараз робил дистамент правда циа Жак оставал за свідках хворому котрий зараз робил дистамент правда ци
фауш На выгляд клали шклянку з водом жебы душа могла ся вночыфауш На выгляд клали шклянку з водом жебы душа могла ся вночы
напити Правда ци фауш Під голову давали небіщыкови свячене зіля жебы діяболнапити Правда ци фауш Під голову давали небіщыкови свячене зіля жебы діябол
не мал доступу до нього правда ци фауш нагмерця ворожыла синичка правдане мал доступу до нього правда ци фауш нагмерця ворожыла синичка правда
ци фауш на стіл клали на телерику чеснок і сіль символ здоровляци фауш на стіл клали на телерику чеснок і сіль символ здоровля
і апотропаік правда ци фауш Хыжу замітали жебы душу вымести з хыжыі апотропаік правда ци фауш Хыжу замітали жебы душу вымести з хыжы
правда ци фалш Як переходили през порігы то дотыкали труном до порогаправда ци фалш Як переходили през порігы то дотыкали труном до порога
і повідали будте здоровы правда ци фалш Думам же было тото інтересуючыі повідали будте здоровы правда ци фалш Думам же было тото інтересуючы
я самай барз огочыєм мі ся гнула до такого змісту бо такыя самай барз огочыєм мі ся гнула до такого змісту бо такы
культуровы річы і такы віріня м сут Уж часом м забыты ікультуровы річы і такы віріня м сут Уж часом м забыты і
думам же вартат припомнути як то было колиси Ана Гнеска то уждумам же вартат припомнути як то было колиси Ана Гнеска то уж
вшытко Е Мам надію же Задачы тіж вам ся подабали і жевшытко Е Мам надію же Задачы тіж вам ся подабали і же
поведе ся Вам іх розвязати правильно а тепер ся уж з вамиповеде ся Вам іх розвязати правильно а тепер ся уж з вами
пращам і дякую за увагу Моніка Тылавска позмерай погосберай дівчыр посберай дівчырпращам і дякую за увагу Моніка Тылавска позмерай погосберай дівчыр посберай дівчыр
лемкі любитной мі кохат мор любит мін кохат мулемкі любитной мі кохат мор любит мін кохат му