Архів
лемківского радия

Лемківскій язык здає ся быти легкій Прецін бесідуєте гварите ци радите од маленького Сучасный світ влинул на лемківскій язык до зміцно Аж в лемківскым радию радит ся очывидно по лемківскы то будеме дбати жебы сте і вы і мы бесідували як за діда прадіда Тот проґрам будете творити разом зо мном Зато же все будут для Вас домашні задачы а найліпшы ученикы останут выріжнены на антені нашого радия Підеме тіж з ґадалом до шкіл і підслугаме як ся вчат нашы діти і молодіж Запрашам на лекциі лемківского языка в каждий понедільок о годині <unk> вечером Моніка Тылявска Добрийден Витам на лекциі лемківского языка і мы очывидно сме сут дальше в святочным климаті так же гнеска тіж лекция Е і тема святочна просто Рождество Христове Но і найперше в тему выведе насміст з місци котрый написал мій радийовий колеґа Демко Трохановскій під наголовком Велия Мам надію же Демко ся не погніват же єм його Діло Вам на лекциі запрезентувала Но послухайме змісту під наголовком Велия Демка Трохановского Єдным з важнійшых під взглядом обрядів дньом в році єст Велия Різва Христового окрем того же то ден строгого посту предошыткым має вызначыти даякы подіі в жытю чловека і його ґаздівкы на цілий наступный рік Важне є жебы уж стаючы з постелі мати добрий гумор і усміх на ґамбі бо як бесідуют якій чловек на велию так єй і цілый рік Вода в обрядовости все мала велику ролю як символ здоровля і очыщыня Перед велейном вечерьом вшыткы домовникы ритуальні обмывали ся в потічку ци ріці Подібно в некотрых селах до нага ся розберали і плюскали в цілком студеній воді Были тіж села де люде брали до ґамбы воду і летіли з ньом долгыж жебы выплюти на пец Хто долетіл тому напевно біль зубів не докучал цілый рік Тото жебы нич не іст цілый ден то кус пізнійша традиция але фактом є же з рациі реліґійных правил велийну вечерів рыхтує ся лем з дарів землі то значыт без молока ани яєц При тым іщы Ґаздыня не може спрібувати ідла котре варит зато нерідко тяжко є ґолтнути страву в котрій попрів і соль єст більше як інчых субститутів Велия Святый вечер то ден в котрым панувала велика повага для звірят окрем худобы до котрой перед вечерьом ходил ґазда і честувал ю хлібом з честнком в середині тзв полазником Призываны были волкы птахы Як не пришли в тій хвили то мали ся не вказувати в обыстю овеце і не заберати кур і овец Коты коли одраз зідали бобалькы передповідали же в тым році выйде з хыжы дівка а ґаздыня З каждой стравы одкладала до мысятка кузля ягняток і бідляток і потім честувала добыток Само ідло было пістне але барз ріжнородне і передошыткым смачне По розділіню освяченой на ранішній святій Літургіі Просфоры ґазда роздавал вшыткым честнок символ здоровля бесідує ся же честнок николи так не смакує як велию Были тіж пирогы ріжного рода з капустом з компериями з сушеныма обочами до того або балькы горох фізоля губы юха капуста котру перед зіджыньом завивано жебы в наступным році красша выросла і ся купы тримала Але найбарже характерна страва лемківского велийного стола то кєселиця а найліпша Коли густа При столі іло ся з єдной мыскы і лем лжыцьом а як уж ся ю взяло до рукы то до кінця треба было тримати в долони При тым был заказ ставаня од стола ставати могла лем ґаздыня котра доносила ідло а і операти ся не повинно жебы в літі ся зерно ґу земли не клало По скінченій вечері по молитві ґазда дякувал всевышньому же і в тым році дал участникам здоровля і силу світити ся разом і просил го жебы никого не бракло за рік Товды з радости народжыня ся Бога вшыткы велийникы зачынали співати коляды і тішыти ся праздником різдва Христового Остало уж лем іти на великє повечеріє до церкви оддати в святыны чест новонародженому Отрочату Перший ден свят зачынал ся як лем сонце з за горы вышло По хыжах ходили полазникы колядникы котры зо співом добрым словом і різдвяныма желанями на щестя на здоровлю на тот новий рік ділили з домовниками радіст різдва В тот ден зас ішло ся на дийку але в одріжніню од велиі шмаряно до ней грошы і нима ся обмывано жебы ся кышені цілый рік тримали Стравы котры остали звечері іло ся заміст вареного полуденка і пелно з той практычной причыны днес можеме называти оне традицийом В другій ден свят самого рана дівкы мали вымести порядні хыжу поза народном традицийом допіро тепер мож было тото зробити але мусіли встигнути за ним пришли хлопці і вышмарити в місце де рідко ся ходит досаду на царину при тым неєдна юкала і слухала еха з котрой стороны пришло оддамале мал прити до ней муж Но то власні в тым змісті дознали сме ся дуже про Рождественны обычаі дознали сме ся може злі єм повіла бо бо направду вельо з них очывидно ся іщы утримує также Добрі про них знаме Але такє припомніня може для тых котры нас слухают з інчых культур А тепер може такій короткій словничок бы было пару інтересуючых селів І маме так строгій строгій піст Было так то значыт стіслы пост Ґаздівка господарка до нага до наґа студена студена вода холодна холодна вода Ґылтати лыкать Попер пєпш субститут застемпник Худоба статок бидло передповідати переповядать місячко малютенька місечка освячена Освєнсона завиваты завіять Всевышні найвысшы в однесіню до Бога Великє повечеріє на польскій язык то буде так якы польска пастерка новонароджена отроча новонароджене діцьонтко різдвяны желаня боженародньове жычыня шмариты жуці полазникы колядникы коляндиніцы страва потрава выместы выміст Встигнути здолжыть гілканя окрик на воланя То тепер може за кля Задам вам і такысы цвічыня жебы сте Спрібували на основі того што сме повіли собі зробите то собі послухайме даякой коляды мны його голово голиство іротва з ровы здоров Драсо буде штудамо збешты Драсом буде што внашы з кого жы правогоды Добри ного в твоєку з много в твоєм Ізме суд назад і послайте на основі змісту котрый єм Вам представила прошу докінчыти речыня якій чловек на велию м Вода все мала велику ролю як велийну вечерю рыхтує ся лем хмым Ґаздыня з каждой стравы одкладала до мысятка для мым Само ідло было хмазда роздавал честно символь хмым Были перогы з хм найбарже характерна страва лемківского велийного стола то хм По хыжах ходили хмравы котры остали звечері іло ся заміст м з котрой стороны пришло егом м То были речыня і на основі того што сте почули прошу іх докінчыти А тепер прочытам Вам урылок змісту Петра Му Мурянкы Велины ІНП котре зрештом мали сте нагоду в цілости чути в пятницю в слуховиску котре было тіж святочне Але тепер в тым урывку м буде така задача жебы найти як найбільше назв страв велийных і собі выписати Перша страва то сіль Сіль землі сіль жытя і честнок острий терпкій як доля верховинця лікарство на вшыткы болі І кєселиця Як парує на великій мысі Як чудово пахне Выпийме пугарик за велию за кєселицю і за Бескіды Выпийме за тых што не можут з нами плакати і радувати ся Выпийме пугарик І бобалькы Хто цілу нараз ґылтне кєд добрі омащена та лем шустне Ілубы богатство нашого краю Я о вас думам цілый ден Три лыжкы до шафлика для медляток для ягняток юж вас і глубы моі І фізола З горгом і горох з фізолом і слилкы і ябка і горушы Уж єм не олоден але уж ку добрі посербати І карпелі Кустьок символично Але істи треба В жытю хоц як ся трафлят не знатя чого ся діждеш і остатня капуста Слава тобі Боже кілько мож іст То был такій лем фраґмент од котрого треба выписати вшыткы вымінены велийны стравы Але може іщы до того урылка Короціцкій словничок бо могло ся дашто трафити такого інтересуючого ното мами пугарек кєлішек Ґолтне Ґылтати Пшелкне Пшелыка Хлюснє Шафлик Цебжык родзай низкє Шырокого Вядра посербати посьорбать но і моі дорогы може іщы на конец Єдна задача чули сме зміст Демка Трохановского котрий описал на велий незвычаі опиште Ци подумайте якы з тых звычаів заховали ся в вас в хыжы Або може сут такы про котры напримір не чули сме гниска може якысы такы характерны для Вышого реґіону ци принесены одкальсы і ся в хыжы они якосы м Утримали і єй суд так же напиште м або просто собі подумайте як хто волит Но нагнеска то уж вшытко будеме кінчыти днеска уж остатній ден свят мам надію же же сте ся не преіли же вас бріхы не болят же до доктора не треба буде іти з приіджыня Так же іщы гнеска нехто може очувидной святкує бо добрі знаме же жедны котры мусіли внеска іти до роботы Но такє жытя Але тымы котры важні іщы іщы гнеска тоты свята празднуют но то вшыткого доброго Раз іщы і чуєме ся за тыжден на лекциі А што для вас прию рыхтую То буде несподіванка Также дякую за увагу внікателяского выкла чыскы