Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Лекциі лемківского языка #63 - 3 IX 2012 - Ґаздівка на Лемковині
Еп. 63

Лекциі лемківского языка #63 - 3 IX 2012 - Ґаздівка на Лемковині

•

Опис епізоду

Odcinek dotyczy łemkowskiej gospodarki na Łemkowynie, przede wszystkim pasterstwa, wypasu sezonowego i pracy przy bydle. Omawiane są też ludowe wyjaśnienia chorób zwierząt, praktyki ochronne oraz słownictwo związane z koszarami, kolibami, strungą i przetwórstwem mleka. W tle pojawiają się również wpływy wołoskie widoczne w kulturze i nazwach miejscowych regionu.

Лекциі лемківского языка #63 - 3 IX 2012 - Ґаздівка на Лемковині

Автоматычна транскрипция

Добрий вечер Вытам барз сердечны лекциі лемківского языка мали сме кус проблемів технічных так же были невеликы карвы В часі нашых проґрамів Але думам же тоты котры слідят за нам цілы часы барз добрі памятают про што были попередні авдициі так же мам надію же Так тіж єст лекциями лемківского языка і доповідями якы тепер ы В них сут на тему лемківской ґаздівкы а докладнійше през тепер долшый час тягнули сме темувли яку Лемкы мали і про пастырство як ся тото оддывало і гнеска тоту власні тему закінчыме Про ґаздівку очывидно будеме споминати іщы нераз Лем же власні будеме єй діли то уж на окрислене обшыри Дірли і такы наска інчыма пастырство і го Дівлю Добрияне продолжам лем запрашам Послухайте Важ В часі побыту на сезоновых пасписках мали пастирі своє свято припадало оно в часі зеленых свят і одбывало ся в подібний спосіб як субіткы то значыти паліна ватры іджыня і спіл Вороты звірят тлумачыли Лемкы по части в розумний спосіб але частійше єднак приписували ім діяня злых чарів Причыном мотылиці котра колиси Вынищыла уці фоноґра были подля Лемків вільгітны поспискы То было тото рацийональне розумуваня або якували злы очы і врокы такы ся радило в Новиці а в Бортным Думали же то взагалі ходит просто про чары Хвора уця робила то ся товды смутна переставала істи худла вылазила єй серст а списка летіл з Суз Стосуваным през вшыткых лікарством на Лютовицю Был тзв вар з пишаной капусты або лемяны макухы з цілю Так робили в Бортным Часто барз часто одкликували ся тіж до помочы так званых дбачы котрий медже інчыма власні занимал ся одчынялен в років Бача шмарял допринос принесений з рікы воды угель з пеца або обтолченых спалениска кавалчюкыкы камін Як по шмаріню вылітували выгору і гыркы повітря То значыло же врокы одходят і товды воду давали учы до питя На скірны хвороты напр пархы достосували смаруваня дефтьом або молоком змішаным з наф Причыном втраты або зменшыня ся кількости молока в коров были очывидно ріжны чары котры робила бо сорка Она одберала молоко чужым коровам бо товды ліпче гандлюли своі Лемкы очывидно знали ріжны способы выкливаня такых чарів і недопущаня до людиі Представлений образ выдовляной ґаздівкы веденой през ґорлицкы лянти ріжниця од того якій мали мірінякы о культурі формуваной на основі волоской колонізациі вказує ся даршы особникы при утях і коровах занимали ся управом земли што остаточні взяло гор на авторскым заницям Волоскій Елемент Великосотнича фаля лишыла на Горлицкій Лемковині не заперты сліды Видно іх передовшыт кым в назвах місцевых напиі Кормиты з румуньского рогаты в Перагони ґруны рыского горыбо мож ти в Высовіси Устю Рускым Фердель з румуньского четверт Стрічаме ба пен Маґура ів з румуньского слово інакше переведеме якы гора стрічаме в борт в Бліщынах Но і інчы іщы слова котры могли бы знал выміняти є іх дост вельо часом певно Не додумуєме ся не сподіваме ся одкаж тото слово фактичні ся взяло дема коріня а є то барз інтересуюче Вельо характеристичных для карпатского пастырства слі захоронило ся влаж на лемківскій бесіді Бесідували су навн при ним то кошары і колібы але были тіж окрем нифы шаласы про котрых остали тіж місцевы назвы того рода як шаляшыска і тото стрічаме в обшыри Высовіі В кошарах находили ся перегороды доіня уці тзв струнґі І тепер слово струнґа означат серед Лемків діру медже зубами уців ци коров так бесідуют наприм в Бордным В дорогу пасти в доставал мердюль молоко од луці заправляло ся пляґом і підкрывало на ватрі по Зпляґанів молоко отримували в бун а по його зварину оставала жентиця і урда Ной так і тоты слова власне риндя так добрі знаны Лемка Ватра Кляк Жентиця урда е тоты слова Васі сут з румуньского языка полний словник загалокарпатскых пастерскых слів як Лі Румуньскы сліды темы в місцевых назвах і лемківскій бесіді вказуют на уділ як тіж характер луского осадництва в ті части Бескідів Здає ся єдно кожны в роздумуваных в луско Рускым осадництвом в Карпатах за барз єдны з тровні Вельох примірам охораны вшело ся до підкрисляня ролі в лоского елементу натоміст замало звертала ся увагу на рускій елемент котрий чысленний мал прецін перевагу а котрий не лю лем пастырскій Мож мож ся додумувати розарад Волоскы рускых осадників Лемковины били так пастырі як і рівникы што мало великє влияня на пізнійшу ґаздівку Нагнеска то уж вшытко і тепер бесідую тема Пастырства Ходов є закінчена я тепер запрашам на коротку парарву бо мам невельо лем пару слів котры бы хтіла пояснити але тоту парарві такєт бесідує На поточку брало На вербочкым кво поможыме пане Боже што м собі думало собі думо Я собі думала хлопцям молодому она дол За нида старого за діда Як мя выдавали То мі так казали Оби смуя доню діда честувала діля чест честую честнувати мушу Бом може лем пана Боже візміс діда Душу Візвіда Візвіс діда душу Дай завіс на прош што без старым знаты як молоду браты як молоду Зобрал двох сторо Не дал молодого Волможе пана Божым выдай хоц старого Но і вертам до вас зо словничком тематичном словничком як то все перше слово то силю писане през заднес Aоскы слюс І щыро ся признам же сама єм не знала як бы тахто мала писы в антривости абоз спостережыня си знал інче лемківскє слово над то окрисліня то очывидно Жду Як все Дальше што іщы маме міхырыкы Пенгырыкі в робліню то значыт міхыр пенгеж На повітря Ты бар тіж думам міхы рикы повітря мали смецності Міхыр тіжы повіма як пенгеш на приміл товшы як ходит про внутрішні орґаны чловека То также бы сте знали Епархы на своєм Тлумачыня же то така хворота як свіж по польскы Але наш лем тіж тлумачыня же просто якыса хворота звязана зо скором так же думам же то тіж буде залежало од того де так бесідували Но і з мойого словничка нагородка то уж Тілько думам же Решта была зрозуміла тым барже же повторювали смагалы такы специфічны слова котрыма ся ніяк сме ся внезка дознали были з румуньского языка нашли ся в лемківскым языку з языка румуньского але ми сме іх поясняли уж скорше так же як хтоси слідит то буде знал А якы якы і вашол внеска то ы Запрашам прошу собі архіві поглядати скорійшых лекций для поясніня тых слів і опис слів і о опис што они означают докладні найдете Я дякую Вам сердечні за увагу і чуєме ся очывидно на лекциі У за тыжден што буде неповіл Жебы сте были цікавы жебы сте охочо на мою лекцию пришли дякую бесідувала для Вас Мария Катулявска