Архів
лемківского радия

Добрий вечер Витам вас барз сердечні в понедільок на лекциі лемківского языка маме другу част Темы позарільничы занятя Лемків запрашам Серед выконуваных през Лемків позарільничых занят повсятна была продукция деревяных выробів Практичні в каждым лемківскым селі вырабляли ґонты і інчы деревяны предметы до власного ужытку Але были тіж і такы місцевости котры были особливо в тым выспециялізуваны і котрых масова продукция ішла на продаж В тым місци треба вымінити Новицю а пак Присло Пльщыны як тіж Кумкову де продукция деревяных выробів розвинула ся на шыроку скалю аж в меджевоєнным періоді під влияньом сусідуючой новиці Окрем выміненых сел треба тіж спомнути про Білянку де перед І Світовом Війном вырабляли різблены предметы в формі ріжного рода памяток як тіж оддарне польскє село доробили подібны предметы до тых новицкых до своіх выробів Ужывали Лемкы головні букового і яворового на лжыці катулькы до кіста вішакы на облечыня і тым подібне як тіж дерева з ялиці і смерека з котрых робили ґонты і боднарскы посуды Окрем дміненых легев основных родів дерева послухували ся тіж ліщыном до робліня пищавок березом з котрой робили черкалкы і лепом на масильничкы До обробкы выберали дерево мало СЕН ка неспухніла як найбарже біле і такє коты росло в звартым лісі дерево котрого в околиці было полну купували в дворскых або громадскых лісах Тоты котры котрым особливо залежало на добрым материялі перед І світовом війном іздили по него на Мадяры В тым часі дерево было загальні туне Для приміру подам же за єдну фуру дерева платили по мадярскій стороні <unk> хорон што рівнало ся медже більше ціні єдной пары черевіків З такой кількости материялу мож было зробити приближні <unk> туліны лужыць В меджевоєнным періоді купували дерево лем в поблизкых лісах Некотры ґаздове з Білянкы і Ліщын ци Новиці мали своі лісы з одповіднім дереву Тоты очывидно не мусіли купувати од інчых Вступна обробка при зтинаню дерева ограничала ся лем до чыщыня пня і потят його на меншы каваль Дальший процес одбывал ся уж в хыжах лем ґонты котрых выробил єдном з найстаршых ділин Продукциі робили неколи в лісі Подля інформаций з Міщын найліпшы і найтырвальшы были ґонты з Ялиці Пінь з тятого дерева перетынали Пилом на кльоцкы долгости <unk> центиметрів котры пак розлупували вздолж діаметру пня Кажду з половин щыпали сокыром вздовж на меншы клінувати части шырок на <unk> центиметрів при обыводі Тоты стругали обіручным ножом на обіручным столици Перед І світовом війном а часом тіж і в меджевоєнным періоді При продукциі ґонтів в лісі до притриманя дощкы при струганю ужывали тіж тзв так званого грабу Была то примітывнійша форма котра полегала на тым же в пінь жывого дерева котре мало на одповідній высокости натуральну крывулю вправляли дощку долгу на <unk> центиметрів Дощку вкладали рівно в тот спосіб же єдный конец котрый мал вертикальні выстаючы цвякы выставал поза деревом над кривульом Обравляний ґонт вкладали медже кривулю а дощку так же заціпляли ся на цвяках Товды натискаючы го в часі струганя ґу до Лені мож было свобідні робити а дві рукы были вільны Кєд ґонт мал уж одповідню форму приступували до пашыня то значыт вытинаня в шыршой його части пахы то єст щелен в котру при укладаню на дасі входит ужый беріг наступного гонда паха інакше фуґа або шпуга была вытынана нарядом званым стругы Было оно в формі буквы Т а його вертикальну част становила деревяна ручка на горі было вістря зогнене на кінцях так же творило золото При пашыню моцували ґонт в так званых копачах або стольцу до пашыня Копачы то просто два рівны коликы розшырены при кінцях выбитым в землю на одлегліст приближні <unk> центиметрів од села в котре вкладат ся то нішу част ґонта в часі пашыня Сто лет олава на котрой ґонтували медже клины котры вызначали його долгіст і грубіст Як ходит про доповід то на гнеска тильо запрашам тепер на музичну перерву по котрій хтіла бы м звернути увагу на пару новых слів ма Під Обладзьком Явір похылений Сідит на ним дасом премилений Бо смо той дасу біват зас любови не собе не пиват Під оплацком я вір похылили Цілит на ним тасок племи леми Шоснутмила як той тасок спій бацы з Любови не со мене пиват і циганка давно поросила Жан ґоздурит діюка чорного обрива Жы не буду вырізаню світа з промину двоі над літя Віциганка давно погросила Зын з дурит діюка цорного рива Сы не буду видів залю світа з проведей доі Ци та любов є од Бога да Ци лем може дяблом підсев даро Хонц бы з не хтіл тому си злюбити не мосмела ниякы сяди ци та любов є од Бога дала Ци лем може дя Бог підшепа Хоцме знак тілузи з любици не мосмела неасити під облазском Явір селеніє Позлюдмила як той вітер віє Мосе бырвай розгорінями мила моястро буде з нами І вертам до Вас поперві слів новых слів неє вельо в тым змісті хоц є долший як попередні Є пару фактичні такых котры і для мене новы і котрых я єм при нагоді рыхтуваня того змістуєм познала Перше слово то черкавка черкавка На польскій язык проведеме як ґжеготка значыт забалка для маціцкых діти так черкавка Діаметр Діаметр мамы Такє слово ся появило і то значыт средніца очывидно в переведеным на польскій язык і появляло ся тіж такє слово як крывуля што в тым змісті значыт одросль тіж очывидно в польскым языку Перевидівы Польскій язык Дякую Вам в такым разі сердечні за увагу Наступны части будут очывидно В каждий наступний понедільок Дякую же были сте разом зо мном же сте ся зо мном хтіли повчыти і жы вам Вам минулого вечера Дякую Бесідувала для Вас Монка Тылявска