Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Лекциі лемківского языка #79 - 31 XII 2012 - Позарільничы занятя Лемків ч. 5
Еп. 79

Лекциі лемківского языка #79 - 31 XII 2012 - Позарільничы занятя Лемків ч. 5

•

Опис епізоду

To piąta część cyklu o pozarolniczych zajęciach Łemków, poświęcona dawnemu wykorzystaniu drewna. Odcinek opisuje wytwarzanie dziegciu i mazi z sosnowych pniaków oraz kory brzozowej, a także prostszy późniejszy sposób wypału w żelaznej beczce.

Лекциі лемківского языка #79 - 31 XII 2012 - Позарільничы занятя Лемків ч. 5

Автоматычна транскрипция

Добрий вечер Витам барз сердечні в понедільок <unk> грудня Остатній дан мойого старого рока но і стрічаме ся на лекциі лемківского языка як то ся повідат же вчыня николи не достіт чловек ціле жытя ся вчыт так же і Вы мам надію з нашым радийом своє знаня старате ся побільшыти Як памятате сут сме в темі поза рівниче занятя Лемків В тамтым тыжни мали сме перо ріжного рода ужытковы домашні нарядя то тіж забавкы деревяны якы Лемкы робили натоміст гнеска уж Призриме ся што іщы Чым іщы о чым іщы Лемкы занимали ся окрем робліня улжыць бо демок нияків забавок пищавок і так дальше Запрашам барз сердечні на пяту част темы позарідничы занятя Лемків Інчым способом выкорыстуваня дерева єст сухый грегін в ціли продукциі дехтя і мазы Як остатні занимали ся тым жытели Білянкы сусіду в сусідуючым і Лоси загынуло скорше натоміст в бортным противі палили мє лешы лем в часі ІІ Світовой війны жебы в деревяну маю заступити брак симарів і промышленного походжыня Мась іде геть Лемкы робили зо смольных сосновых піняків то значыт з так званых кар з так званой Карпіне рідше з Березы а властиві з Березовой Коры Дехтяре з білянкы доставали картину з дворскых лісів за дармо прото же при карчуваню пні очыщали тіж выру До проробкы охочо брали пнякы котры лежали в земли парунадцет років од стятя дерева і были окоруваны Такы мали найбільше жывыці При продукциі дехтя з березовой коры вік дерева не был важний Звыклі брали до той ціли кору старых берез котры были перезначены до дітятя Вступне рыхтуваня суровця котре был перезначений до продукциі девтя і мамы полігало в припадку выкорыстуваня на выкарчуваню пняка очыщын го і перевозі го возом до села Ґаздове котры не мали свойого запряху врубали пнякы на меньшы кавальці і на місце переносили іх в мішках на плечах Технолоґічный процес при продукциі дехтя і деревяной мазы є праві такій самый з тым же при выробі дехтя остає він скорше перерваний Мєлешы до прагону дерева будували на повітрю при хыжы Рідше в лісі На горці копали Такій великій дух форм лея глубокій та печебше на <unk> домів <unk> центметрів і в діаметрі од <unk> до <unk> центиметрів Стіны і ноля явливі пляли глином продукты прегону котры вплывали не летіли в землю З дна лея назовню переходила метальова рурка котром одпроватали перехід до горця Колиси місце метальовой люркы копали пониже дна лея другу комору до котрой сплывали продукты там переважні тіж всаджали деревяны якисымачыня Такій лей выполняли сосновыма щыпками долгыма на <unk> центиметрів лупаныма зо смольной Карпіны Щыпкы не лем выполняли середину лея але творили над ним высокій на <unk> до <unk> центиметрів стожок котры зверга окладали кором і ущеняли глином жебы по запаліню дерева в мєлешу поломін не выходил на золі Выпаляня мєша тырвало приближні годи В часі выпаль найперше сплывала інтерпентина а пак де геть а на кінци маз Зєдного мє леша о вмістенности приближні два кубичны метры суровця отримували до <unk> літрів дехтя і <unk> літрів мазі окрем описаного писма З способу знаний был іщы інчий Был то спосіб выпаляня мазы очывидно новший а попереднього стосуваний спорадичні влоси в меджевоєнным періоді В желізной бочці о місце ности <unk> до <unk> літрів тзваной Мазярці оддавали під прегін смольны тріскы заляны водом Продукты прогону одпроваджали долгом метальовым рурком осадином Вдеклю бочкы Рура тота пущена напілперед потока полнила тіж функцию о студниці де при вельоті сплывали до горця продукты прегону Такій спосіб пригону дерева знаный босянам был рідко стосуваний попарашльовым на гандель мінеральныма смарами фабричного походжыня де некотры гандля неколи самы собі робили продукты з нафты або ічерпаной з копанок котры были на терені села Маймува лем през варіня нафты з каляфонійом і бабном або асфальтом олійом Смары позыскували зваріня мазы з додатком тіж Каляфоніі і вагна Часто трапляло ся же лосяне през одповідню переробку промышленных продуктів надавали ім особливен котры запевняли продукуваным оліям і смарам в шырокі збыт в промышленных закладах А кто бы было на тиле з мойой короткой доповіди знаме як зробити де геть маз старыма лемківскыма способами Є пару слів котрых думам треба было пояснити але найперше запрашам вас на коротку перерву Но і єм Єм зывами зас ну што то переходжу дословничка перше слово якє ся часто трафляло повтаряло ся То слово прегін котре тлумачыме дестиляция Егарде лемківскє слово на слово дестиляты од дна не робити з того якысоі в дестиляциі лем просто прегін Е Дальше уж глядам што ня іщы заінтересувало вмістенност вмістенност Не переведеме поємност І было іщы што такого як два кубичны метры кубичны значыт шестєнны члі два метры шестєнны кубичны шестєнны Но і а тріскы тріскы то може поспрібую описово тріска може ся нам тріска єст дерева і може ся нам вбити напримірвы палец в руб така мала тріска Думам же ся додумали сте Но і маме остудниця остудниця то хлодниця ы Но остатньо мали сме ы Слово тиж інтересуюче бо уж заздру собі думай нотаток бы О порушня припомнуло ся мі порушня то был напент а тепер не лем о студниця Хлодниця так же творит ся нам цілком інтересуючый такій технічний словничок Думам же особливо попчыска повинни ся старати запамятати бо то в самоходах хыбал тіж выступуют такы річы як Порушня і Остудниця Но і мали сме нафта нафта значыт свій ропа нафтова Но і добрі мой дорогы Я Вам Дякую за увагу мам надію же дознали сте ся пожыточникы Річы я в тій хвили уж втікам За тыжден або буде континуация теме або собі перервеме може надаш до святочного Але то буду виділа не обіцюю нич в каждым разі Дякую Вам сердечні за увагу бесідувала для мас минка Плявска