Архів
лемківского радия

Добрий вечер витам на лекциі лемківского языка неска третя част темы лемківской фонетыкы Е остатньо мали сме про гласны і согласне а докладнійше бесідували сме про гласны звукы внеска повіме собі про согласны звукы лемківского языка Запрашам барз сердечні Согласны звукы клясифікуєме подля участи шуму і голосу а тіж подля способу місця артикуляциі активного і пасивного орґану мови Окрем того указуєме на звучніст або глухіст согласного і на його мякіст або товертіст Подля участи шуму і голосу согласны звукы можна поділити на сонорны шумовы звучны і шумовы гухы Шумовы глугы согласны сут утворены лем з шуму неєвных музичного тону Шумовы звучны і сонорны согласны складают ся з шуму і з музичного тону значыт голосу Але в шумовых звучных єст шуму аб сонорных веце голосу Зо взгляду на спосіб артикуляциі согласны ділят ся на шпарови Йот В <unk> <unk> V При артикуляциі шпаровых согласных повітря выдыхане з пуц передерат ся в ґамбовій полости через шпару котра творит ся по приближыню до себе воры при туліню Нижньой Воргы до Вышніх Зубів як при вымовляню <unk>r<unk> языка до вышніх зубів і ЯС або пнібяте Ж Йод г і безперервы походит на зові Наступны то стулено шпаровы дз ци дж При іх артикуляциі мовны орґаны значыти язык і підлібя накоротко стуляют ся зараз розтуляют ся і творит ся шпара через котру влітує повітря Дальше маме стулену выбуховы сут то Бі При іх творіню стуляют ся на хвилю по чым наглі ся розтуляют ворхы п Передязыка і вишні зубы або ясна де ді Ты задня част языка і тверде піднібя Ґ дня част языка і мягє піднібя <unk> Товды повітря котрого тиск в ґамбовій полости в часі стуліня был высокій при наглым розтуліню выбухом вылітує на зовні Дальше мамено совы мі Н Коли выповідаме носовы согласны повітря має замкнену дорогу через ґамбову полуст бо заходит полне стуліня вогы м языка з зубами н або з піднібятом Ні але перелютує через носову полост котра єст отворена з причыны обнижыня ся мягкого піднібяте язычка Вшыткы інчы согласны сут ґамбовыма Дальше мамекови Л Коли выповідаме тоты согласны кінчок языка стулят ся з вышніма зубами і яснами а повітря переходит боками ґамбовой полости Трясучы р р р р р р р р р р рві При іх артикуляциі кінчок языка вдарят в ясна дыр рґат трясе ся Раз або пару раз притулят ся до Ясен і одходит од них а товды повітря має вільну дорогу котром лютує на зопер запрашам на коротку перерву пак вернул іщы на хвильочку мая са не Мамко моя вже Я будума з тым циґаном Мамко моя вжетком Я будума з тым ціканондецком церемоя то сти росля пшли тераз за циргана церемоя одсонтягоба ґемтя терас за циґана Церемоя подзонтяго ґымтя тераз за циґана Дальше можеме іщы выріжнити поділ согласных подля місця артикуляциі і так будут тото ворогово вороговы мі В часі творіня тых согласных приближают або стуляют ся воргы вышні з Нижніны Пак вороговозубовы В <unk> При выповіданю тых согласных творит ся шпара медже вышніма зубами і Нижньом Морхом передньоязыково зубовы НЗ Передньоязыкову Яснови середньоязоязыковы ци тіж інакше середньо піднібны ні Задньоязыковы Ґ I Мягкы вариянты согласных звуків лемківского языка При іх выповіданю окрем основной єст додаткова артикуляция Значыт середня част языка приближат ся до твердого підліпя Тоту додаткову артикуляцию называме паляталізацийом В лемківскым языку найбарже мягкы палятальны сут середньоязыковы согласны Над означыньом палятального звуку єгі значка мягкости не даєме бо окрем приближыня языка то піднібяте тот согласны не має ниякых інчых моментів артикуляциі Традицийні палятальний согласний гі тіж єст называний мягкым лешто согласных звуків то тверде согласны Звукы тоты мож приняти як стандардны реалізациі согласных поновского языка Предгласным і Сугласны звукы все мают палятальну артикуляцию За окремы фонемы лемківского языка уважаме тоты мягкы сугласны котру котры можут выступувати не лем перед власным і і в єднакым понатичным оточыню мают твердый одповідник Мягкы согласны ХІІ Не сут окремыма фонемами лем вариянтами фон в позициі перед гласныма переднього уряду I мягкы согласны напримір фі в позициі Прес ІІ бо в тых позициях не выступуют одповідны тверды согласны і тоты мягкы согласным не выступуют в інчых позициях напримір Самохід Сухє тихє лихє махєрина Сеґін Анґіна Ґєрок Шваґєр Скірні Кілько КінАС Кєбы Кєпскє Якє Кєрат Долгій торгівка другє дорогє тугє убогє Голіст ціліст фіґа фізоля фіявка фірчати заофірувати Думам моі дорогы же характеристику лемківскых согласных собі поминеме При гласных єм мі подабала але гласных маме дуже меньше як м согласных На наступний тыжден повіме собі про выміну зывуків м а внеска Дякую Вам барзерні за увагу бесідувала для Вас Моніка Тылявска