Архів
лемківского радия

Добрый вечер витом барз сердечні Святочный понедільок на лекциі лемківского языка наскаче част лемківской фонетикы в тамтым тыжни зачали тему вымін і о бесідували сме в фонетичны позицийны выміны внеска пару інформаций про історичны выміны і думам же пару слів про акцент ци тіж інакше притиск запрашам Історичны выміны Історичныма называме такы выміны котры колиси были фанетичныма позицийныма але потім перестали быти такыма з причыны ріжных фонетичных процесів в істориі языка Декотры старшы выміны напримір выміна Е доі летіти літати заплести заплітати запечы ся запікати выміна е на Овести возити нести носити выміна і на а сідати садити лізти Лазити Пак выміны О на і выміны о на і як тіж Е наі сут тотиповы для сучасного украіньского літератского языка лемківском місцевом особливістю єст натоміст выміна О на ы В результаті заниканя прославяньскых редукуваных гласных твердого і мягкого єрів творили ся закрыты склады а брак єра был компенсуваний подолжыньом гласного в попереднім складі Такы Подолжены О і <unk> зміняли ся дальше і правдоподібні через етап дифтонгів розвивали ся в сторону І В лемківскых бесідах маме в такых морфемах І В орфоґрафічных записах літератскых текстів а тіж словнику Горощака стрічаме в такых морфемах лем буквы І як тіжкы На західній Лемковині в місци давного подолженого О маме гласний І По змягчаных согласных Окрем согласных Ры переважні ся не змягчают і по котрых стрічаме ту власний Ц і окрем согласных Н і т по котрых можеме мати вариянтово і або ы на місци давного подолженого Ем <unk>на она і напримір жалоба жалібне плоті пліт злогу зуі бобу біб боку бік болю біль коня кід кота кід Спокоів спокій і ічне Місцевы вариянты СЕ напримір ПРДО на західній Лемковині переважні Сы рів рогу рыгы рігы рою рий рі року риґ ріґ Взоры Взыр соли сыл ціль Дальше маме выміну НІ напримір осены осін паперя папір зелений зелінь каменя кан і інчы выміна О до Ену лева єст тото выміна типова для вшыткых світьославяньскых языків Праславяньскы редукуваны гласны є ры в міцных позициях перешли в полны гласны в східньославяньскых языках єр твердий на о мягий на Е в слабых позициях єры заникли Коли в тій самій морфемі єр был раз в мітній а раз в слабій позициі то внеска в такых морфемах на місци давных мітных єрів появляют ся так званы Выпадны власти О <unk> котрых неє в інчых вариятах даной морфем на місци слабых єлів Повідаме же є там товды фонемний нуль Приміры Сон сны мох мхы пес пса Ден дня Овес вілса конец кінця і інчы Пашы маме выміны канав <unk> хана єгы на жы каначе на привір паробок парібче знак значок ха на шы напримір пастук пастуший муха мушка г нажы напримір воро ворожа книга книжок пак выміни кы на ці г насі назі Кы на ці напримір нонашка о ношці музыка о музыці Хы на сі напримір муха о мусі стріха на стрісі ґ назі напримір нога на нозі Поріг на порозі і остатні уж выміны дна Ґнаж т на ж нж ц наш і ц на чы І приміры Ди наджы рада раджыня судити суджыня Ди наджы прядка пряжа Ты начы засмітити засмічати Зинажы мазати мажу Ци на шы носити ношу просити прошы ци на чы лице личко як ходит про выміны на днеска І ґенерально взагалі то вшытко тепер запрошу на музичну перерву а пак пару слів про акцент запрашам ти ісікрути єґереґы паля моі паля Ґєсы моі лисы Довродны єміста Ґє жыт од мая красай у неє ґлазы ріцька но ка ні де ждє ния ци думано маґаю Как же дальо Дінний вітер пама і ливы з тесковшы былі Знаюш о дві красах Приклите лобоноць ґлаз <unk> рицкы жды єм <unk> ни де жды да а Акцент притиск Притиском в слові называме выповіджыня складу з більшом силом выдыхніня і долшым виповіданьом того складу Выразовий акцент лемківскым языку має своє місце на предостатнім складі напр кышенка фвітуля молодіята нонашка і так дальше Сталый акцент на предостатнім складі окрем декотрых вынятків якы Буквовы скорочыня є важным приметом того вариянта лемківского языка якым послухаєме ся послухуєме ся напримір мы в радию і принимаме го як основу літератской нормы Є тото обшыр західньой і середньой Лемковины Лоґічный акцент выпадаючы речыня акцентуєме дост міцно декотры слова конкретні міцнійше акцентуєме склады в тых словах напримір Заран підеме до ліса на Яфыры Коли хочеме звернути увагу на час прогулькы до ліса то міцнійше заакцентуєме выразнійше выповіме слово заран Коли звернеме увагу на Місце прогулькы то міцнійше заакцентуєме Слово до ліса Коли заакцептуєме слово яфыры то звернеме увагу на ціль прогулькы до ліса на яфы Нагнеска то уж вшытко Дякую Вам барз сердечні за увагу бесідувала для вас Моніка Тлявска Останте здравы