Лекциі лемківского языка #108 - 16 IX 2013 - Родинны звычаі Лемків ч. 7
Еп. 108

Лекциі лемківского языка #108 - 16 IX 2013 - Родинны звычаі Лемків ч. 7

•

Опис епізоду

Odcinek 108 domyka temat rodzinnych zwyczajów Łemków i skupia się na obrzędach związanych ze śmiercią, pogrzebem oraz żałobą. W opisie pojawiają się też zwyczaje dotyczące pochówku dzieci nieochrzczonych i samobójców, a także późniejsze zmiany pod wpływem polskiej tradycji, m.in. w odwiedzaniu grobów.

Лекциі лемківского языка #108 - 16 IX 2013 - Родинны звычаі Лемків ч. 7

Автоматычна транскрипция

Добрий вечер Витам на лекциі лемківского языка і гнеска остатня част темы
родинны звычаі Лемків но і маме тему про смерт і про вшелеякыродинны звычаі Лемків но і маме тему про смерт і про вшелеякы
звычаі якы были стосуваны м коли хтоси вмрал ци коли вмер Взвычаі якы были стосуваны м коли хтоси вмрал ци коли вмер В
попереднім одтинку мали сме по звычаі якы выконувало ся іщы в часіпопереднім одтинку мали сме по звычаі якы выконувало ся іщы в часі
вмераня циы іщы влажні в хыжы так бы сме то могли поділитивмераня циы іщы влажні в хыжы так бы сме то могли поділити
Тепер уж внеска повіме собі як выглядал сам Погорон запрашам барз сердечніТепер уж внеска повіме собі як выглядал сам Погорон запрашам барз сердечні
На лемківскых погоронах труну звыкли несли на раменах през ціл дорогу наНа лемківскых погоронах труну звыкли несли на раменах през ціл дорогу на
цмонтіль Коли особа котра вмерла мала жена або мужу то несли трунуцмонтіль Коли особа котра вмерла мала жена або мужу то несли труну
мужчыны дорослы мужчыны Натоміст коли была то панна ци тіж кавалір томужчыны дорослы мужчыны Натоміст коли была то панна ци тіж кавалір то
двигали єй молоды хлопчыска Рідше трафляло ся же труну везли возом Запрігалидвигали єй молоды хлопчыска Рідше трафляло ся же труну везли возом Запрігали
товды волы або чорны коні Не запрігали натоміст до такого воза Клячытовды волы або чорны коні Не запрігали натоміст до такого воза Клячы
бо тото подля народных вірінь николи тоты клячы уж бы ся небо тото подля народных вірінь николи тоты клячы уж бы ся не
озребіли Такы віріня походят з Ханчови На цмонтери по м церковных церемоніяхозребіли Такы віріня походят з Ханчови На цмонтери по м церковных церемоніях
прим пущаню труны робар шмарял першу груду земли бесідувал якесь діял такприм пущаню труны робар шмарял першу груду земли бесідувал якесь діял так
будеш мало В Бортным і околичных селах в тым моменті родина вмерлогобудеш мало В Бортным і околичных селах в тым моменті родина вмерлого
шмаряли до гроба черепы глиняных горців По похороні родина вмерлого выправляла тзванешмаряли до гроба черепы глиняных горців По похороні родина вмерлого выправляла тзване
напогробне на котры запрашали священника знаємых і родину Тото торжество проводили внапогробне на котры запрашали священника знаємых і родину Тото торжество проводили в
поважным настрою споминали жытя вмерлого но і очывидно выхваляли його позитивны приметыповажным настрою споминали жытя вмерлого но і очывидно выхваляли його позитивны приметы
характеры Но інакше было коли трафило ся так же м гребали когосихарактеры Но інакше было коли трафило ся так же м гребали когоси
хто ся сам забыл самобій самобийцю но і тиж колим не здолялихто ся сам забыл самобій самобийцю но і тиж колим не здоляли
напримір охтити дітины Коли ховали нехрещену дітину тіло Ховали без священника нанапримір охтити дітины Коли ховали нехрещену дітину тіло Ховали без священника на
непосвяченым місци значыт не на цмонтер а были переважні перед брамом тогонепосвяченым місци значыт не на цмонтер а были переважні перед брамом того
цмонтеря Там было такє місце для лазніх такых люди Натоміст коли трафлялоцмонтеря Там было такє місце для лазніх такых люди Натоміст коли трафляло
ся же баба боронила дітину то згідні з принятым звычайом іщы підся же баба боронила дітину то згідні з принятым звычайом іщы під
конец ХХ столітя гребали Такє дітя в ізбі під столом або підконец ХХ столітя гребали Такє дітя в ізбі під столом або під
лавом Вірили же в часі коли нормальні дітина повинна ся вродити Єйлавом Вірили же в часі коли нормальні дітина повинна ся вродити Єй
душа приде до Ізбы і буде кликала про хрест Належало товды тотодуша приде до Ізбы і буде кликала про хрест Належало товды тото
місце де погобали скропити водом і одмовити тоту формулку котру ся гваритмісце де погобали скропити водом і одмовити тоту формулку котру ся гварит
в часі хрещыня Такы звычаі панували в лоси Робы Вмерлых одвіджали парув часі хрещыня Такы звычаі панували в лоси Робы Вмерлых одвіджали пару
раз в році але предовшыткым такым дньом то велик ден но іраз в році але предовшыткым такым дньом то велик ден но і
задушкы м тіж натоміст То хыбаль барже приняте як бы од сусідівзадушкы м тіж натоміст То хыбаль барже приняте як бы од сусідів
Поляків котры в тот дер мают власні звычай одвиджаня гробів то сяПоляків котры в тот дер мают власні звычай одвиджаня гробів то ся
так наложыло а головн як ходут про лемківску традицию то великден Натак наложыло а головн як ходут про лемківску традицию то великден На
великден запрашали на цмонтір священника котрий правил над гробами парастас На гробахвеликден запрашали на цмонтір священника котрий правил над гробами парастас На гробах
або на такым малым стільцю квали освячене освяченый святочный хліб значыт паскуабо на такым малым стільцю квали освячене освяченый святочный хліб значыт паску
котра была для священника Тепер на цмонтери м так як уж ємкотра была для священника Тепер на цмонтери м так як уж єм
васі споминала в ден задушек єм веце люди є то такій сучаснійшийвасі споминала в ден задушек єм веце люди є то такій сучаснійший
звычай базнь перенятий од м польского населіня Но і з тым звязанезвычай базнь перенятий од м польского населіня Но і з тым звязане
є тіж шып пристраяня гробів вінцями і паліня світы світелок зничів Натомістє тіж шып пристраяня гробів вінцями і паліня світы світелок зничів Натоміст
в традицийны в традицийній лемківскій культурі тодзвычай не мал місця скорше Тоуштав традицийны в традицийній лемківскій культурі тодзвычай не мал місця скорше Тоушта
якым попіла є запожычена од од Поляків од польской традициі Лемкы натомістякым попіла є запожычена од од Поляків од польской традициі Лемкы натоміст
на гробах квали лем просты деревяны або камянны кресты Описаны м презна гробах квали лем просты деревяны або камянны кресты Описаны м през
мене а взяты тоты звычаі очывидно з книжкы Райнфуса під наголовком Ропамене а взяты тоты звычаі очывидно з книжкы Райнфуса під наголовком Ропа
тоты родинны звычаі утримували ся в традицийній формі до моменту переселіня іхтоты родинны звычаі утримували ся в традицийній формі до моменту переселіня іх
на територию західньой Польщы тамбідулияньом населіня польского звычаі єй обряды лемківскы зачалина територию західньой Польщы тамбідулияньом населіня польского звычаі єй обряды лемківскы зачали
ся зміняти Кус тратити своі одрубны приметы на річ новых звычаів котрыся зміняти Кус тратити своі одрубны приметы на річ новых звычаів котры
повсякні выступували Свідомости Лемків котры по части політнім побыці на заході вернулиповсякні выступували Свідомости Лемків котры по части політнім побыці на заході вернули
до своіх бескыдскых сел рисує ся выразні Стара форма обрядова Попри тойдо своіх бескыдскых сел рисує ся выразні Стара форма обрядова Попри той
новой бесідує ся напримір о весілю по лемківскы одріжнію од весіля нановой бесідує ся напримір о весілю по лемківскы одріжнію од весіля на
нову моду Справа такого чынного перебігу обрядів залежыт од выбору якого доконуютнову моду Справа такого чынного перебігу обрядів залежыт од выбору якого доконуют
молодята В книжці чытаме же стара обрядова форма штораз рідше є выберанамолодята В книжці чытаме же стара обрядова форма штораз рідше є выберана
І же коли уж найде своє застосуваня то є штораз барже убожаІ же коли уж найде своє застосуваня то є штораз барже убожа
о традицийной і Ма в собі вельо зачерпнены през Лемків од польскойо традицийной і Ма в собі вельо зачерпнены през Лемків од польской
людности ріжного рода традиций натоміст здає мі ся же быти може Іщылюдности ріжного рода традиций натоміст здає мі ся же быти може Іщы
в часах коли Райнфусс писал свою книжку може фактичні дало ся одчутив часах коли Райнфусс писал свою книжку може фактичні дало ся одчути
Таку на тамтот момент залежніст на тым здає ся мі же вТаку на тамтот момент залежніст на тым здає ся мі же в
сучасности єднак фактычні для Лемків Тоты традицийны звычаі сут важны і фактичнісучасности єднак фактычні для Лемків Тоты традицийны звычаі сут важны і фактичні
в природинных імпрезах святах Звертат ся увагу на тото жбы были захованыв природинных імпрезах святах Звертат ся увагу на тото жбы были захованы
традициі м очывидным є же сут они по час ты тіж нетрадициі м очывидным є же сут они по час ты тіж не
в з центовій формі лем як якысий символ стосуваны але сут ів з центовій формі лем як якысий символ стосуваны але сут і
на кілько уж тоты сучасны модерны часы дозваляют то на тілько тотуна кілько уж тоты сучасны модерны часы дозваляют то на тілько тоту
традицию фактичні ся вводит і выкорыстує Так же Я бы м сятрадицию фактичні ся вводит і выкорыстує Так же Я бы м ся
до кінця не згодила з автором книжкы Е То тілько як ходитдо кінця не згодила з автором книжкы Е То тілько як ходит
про родинны звычаі было пару річы думан котры могли заскакувати і котрыхпро родинны звычаі было пару річы думан котры могли заскакувати і котрых
напевно в сучасным світі не дало бы ся уж застосувати зо взглядунапевно в сучасным світі не дало бы ся уж застосувати зо взгляду
на тото як Якы маме принципы функцийонуваня в сучасным світі натоміст важнымна тото як Якы маме принципы функцийонуваня в сучасным світі натоміст важным
є жебы памятати і знати такы особливости лемківской культуры І нагнеска думамє жебы памятати і знати такы особливости лемківской культуры І нагнеска думам
то буде уж вшытко словничка неє бо думам же не было ничто буде уж вшытко словничка неє бо думам же не было нич
такого што вымагат поясніня я дякую барз сердечні за увагу бесідувала длятакого што вымагат поясніня я дякую барз сердечні за увагу бесідувала для
вас Моніка Тлявска Останьте здравывас Моніка Тлявска Останьте здравы