Архів
лемківского радия

Добрий вечер Видам як што понедільок на лекциі лемківского языка днеска друга част темы під наголовком Пунктуация Як уж єм споминала нибы річы Такы барз очывидны Але як вказує практика часом Тоты очывидности деси втикают а і пополняме буды прото пару слів про застосуваня в лемківскым языку знаків Пунктуацийных Днеско закінчыме тему не будеме ся розвлікати закінчыли сме в тамтым тижы на вельо крапку і днеска прото зачнеме од дво крапка Дво крапок ся ставлят перед Перерахуваньом напримір На Лемковині росна Такізіля в Окрапок Бресен Конопелька Полинь Тендява Пукіль іскорник Чабрик трава і румянок Дальше Перед поясніньом напримір В Квітни місяци того рока дішла до нас мила вістка двох крапок професор Павел Р Маґочій отримал найвысше наукове званя Канады Наступный примір Од вас мы вшыткы перебрали головне дво крапок любов до роботы І дальше дво крапок ставляме перед цитатом безпосередньом мовом напримір В писмі проф Патриця Смарт секретар пише двокрапов З великым задоволіньом пишу Вам же сме выбраны до Канадийского Королівского Товариства як член Академіі Гуманістичных і Соспільных Наук Тот выбір то велика чест і признаня з особливым значыньом за вашу выдатну наукову роботу наступний примір Бо в хыжы в нас все чули ся слова дво крапок нянько приде нянько принесе Як ходит про дво крапок То тілько Тепер павза павзу ся ставлят Заміст часу слова єст суд перед призвязочным членом присутка напримір Голі і клітка Сходова павза выгідны Найчастійше тіж медже двома назывниками підметом і присутком напримір Няньо павза шофер Сестра павза студентка чабрик павза Зіля і так дальше заміст додуманого члену речыня наприм Кукілка была зроблена злаха а сама голова павза з кабу з кавчуку І дальше маме медже єдноскладовыма інфінітивныма частями зложеного речыня напр Жебы мати павза треба дбати Як хочеш дуже нажати павза треба мало спати і наступный пункт перед несподіваныма для чытача словами жебы зазначыти одповідній настрій ефект на примін А што павза Бояли ся повстаня Наступний примір Пуст бабу до раю павза она і корову зо собом поведе І дальше павзу ся ставлят в выражынях типу напримір По два павза тразы в місяци три палза дни В роках <unk> палза <unk> павза і столітя а мінус <unk> мінус два Автобус реляциі Краків павза Ґорлиці Ґорлиці павза Устя павза Высова Дальше павзу ся ставлят при означыню протилежных понят напримір Біле павза чорне ден павза ніч Добра павза зла Дорогій павза туній І остатній пункт Двома павзами одділят ся втручены члены речыня і синтактычны конструкциі напримір лем жменьку Лем <unk> вершів і єдну поему Михала Нестерака павза бо так зве ся наш богатыр павза перенюс семан Семеон Пиш резАльпійскы Леды І іщы єден примір Ні павза Заваруй Боже павза Не завидуєме нашым братям знат буга і нарвы І дайме собі іщы звідальник а пак собі зробиме маленьку музычну перербу Звідальник ставлят ся на кінци звідуючого речыня простого або зложеного напримір О чым бесідуєш хто пришол што робиш де ідеш і так дальше В кінци наголовків котры сут розлучныма звіданями напр помилка ци несвідоміст В скопках ставляме звідальник за конкретным словом коли хочеме выразити своі вантпливости недовіря до дакотрого слова або попередньой части речыня на примі Ніт часу в скопкал звідальник на науку Кым были Михал і Януш В скопках Якол Не ставляме звідальника в речынях типу Звідайте ся нонашка з якого він села Зо злучниковым словом односным місце назывником в підрядній части а тіж в наголовках зо звідельныма словами напримі Што ся діє в клясі Што даме весні Де тепер піду Ци поможеш Лемку і так дальше Тотепер так як єм обіцяла заповідана музычна перерва а пак іщы три пунктуацийны знакы Вдерти боль Раз два три палиц Там де ся схолят головны улиці Мадам Ґентрыля мадам Ґентрыва Мала прислугу і свого софера Вентуля Стайні камар Гытлера мам Ґертры малям Ґельтрыля мадам загля выше ци Юр Сальвадор Полатрай рок <unk>ой Той без орсетів Мадам Картрля Мадам Картруля щануль од цигары люла на цетелінах піл світа зрідила мамо Ґерля Мадам Ґеркрыля мадамыш Сейор Сальгодух Мадам Бертрудо любила німе кіну через Чапліно і Валентіну Малам Бертрудом мада Ґартруда А на вікенди ходила до опери Іду театру на різны премєры мадам Ґертруда Мадам Ґертруда мадам мадом Дава любу маты мышы Союр Со Ладур вило добре вино <unk> і то ніч з цитрыном Мы долгы кры мала детуцу Скарила коз мало вшытко не была щестлива мадам Ґертруля мадам Ґерцруля можы данґо врают сопали рішыбаль кокашы іскали на Лельґы крыляль Едґар крыва мадам на пежы Сюр Солгорляй горяфы панґом голе І вертаме поперві і зачнеме голосно бо од выкличника Выкличных ся ставлят поп о криках і закликах котры сут барз емоцийны або котры хочеме підчеркнути на приділ Ей выкличны Ей выкличник Ганьба Выкличник Але біда Выкричник Ха ха выкричник і іщы выкричник Ставляме на кінци розказовых желаючых і вокативных речынь напи Тихо Выкличник Сядме выкличник Так ся не робит Выкличник Не крич выкличник Пиште выкличник Не забуд оддати книжку выкличник До кута Выкличник І тым подібні більше не будеме множыти примірі тепер маме скобкы В скопкы ся ставлят Слова або конструкциі котрыма пояснюєме або розшырюєме написане перед скобками напримір Не годен вказати жытя люди на селі без слова о тягарах якы мусіли они нести і в скопках тым барже в февдальных часах наступный примір І я там был В скопках за дверьома Іщы єден примір Готелі в котрых сме мешкали были высокостандардны В скопках штыри звіздкы Іли сме в добрых ресторанах Дальше в скопках ся ставлят Цілы самодільны речыня напримір Нота што зас такє І в скопках Знам же выповіл єм тото короткє слово зас бо в нас часто діют ся страшны речы наступний примір дочка кузяка Павла і Марины Анна в скопках Павел то брат знаного нам фетя Кузяка замикаме скопкы выходит замуж загенка хытрого родом з Люблінщыны І може на тілько пригрил І остатній пункт В скопкы ся ставлят ремаркы в сценічных грах напримір маты В скопках наглі зорвала ся з кресла і вказала руком на двері заперами скопкы То выносте мі ся з хыжы і то зараз Проскопкы тілько і остатні уж з пунктуацийных знаків цитувальникы Цитувальникы ся ставлят На початку і на кінци наголовків напримір Європа без границ уч ся моє дітя Нароком Бескіде мі Бескіден і так дальше На початку і на кінци цитатів безпосередньой мови напримір Для тых што остали на чужыні і для тых што повернули а найвеце для тых што придут по нас нашого пришлого поколіня пишу тоту книжку Цитувальникы ся ставлят на початку і на кінци назв ансамблів ресторанів деякых імпрез назв декотрых орґанізаций напримір Сам выступ і гевцитувальниках Лемковины зачал ся традицийні вечеря в ігавцитувальниках Тіволі Стоваришыня і гев цитувальниках Руска Бурса і поза уж в Ґорлицях І остатній пункт цитувальникы ставлят ся на початку і на кінци слів типову про даку ситуацию про даку ґрупу люди іронічных і цинічных слів напримір За цитувальника Великы заперамецитувальник Слова в тым отферами глупавым заперамецитувальник традицийні місци Бо сучасна в цитувальниках слово цивілізация І дальше заляла Ю водом Думам же гео примірів не треба тіж выножыти Знаме прошто годит і є як бы тот остатній пункт єст такій субєктивний то каждий ну Выражат в тот спосіб якысе своє пізріня свою іронію так же Можут то быти ріжного рода своі власны приміры Но і моі дорогы як ходит про пунктуацию тохнеска ю уж запераме Дякую Вам сердечні за увагу за посвядчыня часу і на кус теори теоретычного вчыня Мам надію же ся придаст Дякую бесідувала Моніка Тылявска