Архів
лемківского радия

Добрий вечер Витам барз сердечні на лекциі лемківского языка Гнеска уж пята част темы ілом і молотком В тамтым тыжни бесідували сме про здібництво якє мож было взріти В ткацтві а гнеска повіме собі про здібництво на обрядовых предметах котры были звязаны з ріжныма звычаями запрашам барз сердечні Богатом і ріжнородном плястичном творчіст Лемків збогачали колиси предметы котры полнили функцию в обрядах і звычаях так долічных як і родинных неутырвалены В одповіднім часі в постаті науковой документациі ци тіж музеальных експонатів на жаль гнеско належат уж до прошлости Лемкы переселены в <unk> році на Дольный Шлеск ци Поморя Не континуували гын своіх обрядів радше вкрывали ся з нима жебы не выкликувати в сусідів непотрібной ненависти котры в примусовых переселенцях і так виділи лем украіньскых бандитів Тоты котры по вельох роках вернули на Лемковину тіж часту не вертали до старых звычаів Днеска неє на Лемковині традицийных обрядовых реквізитів Можеме ся з нима запознати лем з оповідань старых люди котры потрафлят іщы описати выгляд бачів котры приходили на вечіркы ци туроня і з трудом припоминают сой форму і здібництво булавы весільного старости ци пристрій головы молодиці З обрядовых предметів якы мож іщы взріти остали властиві лем писанкы роблены по старому през бабы на Великден На Лемковині писанкы прикрашаны сут методом воскуваня На очыщеній з корупциі яйця робит ся взоры з розтопленого воску при помочы остро закінченого кыйка або головкы од шпилькы Пак фарбували яйця натуральныма барвниками Были то напримір листя молодого жыта котры давали зелений кольор лузкы цибулі давали жолтий або рыжобронзовий кольор кора зо слив або вільгы давала бронзовий або праві чорний кольор бурак очывидно червений і чорна роза синьо фіялковий По забарвліню з корубкы воск ся стерало і на кольоровым фоні вказувал ся білий рысунок взора На східній Лемковині окрем описаной технікы стосували тіж техніку вытравляня взора при помочы кваса На фарбленым і высушеным яйци малювали взір воском а пак клали яйце до міцного кваса капусты котрий вытравлял барвник до білости оставал він лем в місцях прикрытых воском коли ся го усунуло оставал кольоровий взір на білым фоні Взоры котры выступували на писанках складали ся з простых елементів як напримір короткы одтинкы фалістой або ламаной лениі протинкы променисты звісткы сонечка і тым подібны Композиция взора была дост проста Вельобарвны писанкы котры возникают през вельократне барвіня яйця В штораз темнійшій фарбі при рівночасным накладаню воска новы поверхности появили ся на Лемковині під конец меджевоєнного періода а в моду вошли аж по ІІ світовій війні не без значыня в тым припадку был побыт Лемків на західніх землях де мали можніст запознати ся з прекрасныма писанками робленыма през репатриянткы з Подоля покуця ци волыня Найкрасшы вельобарвны писанкы походят з Крампной Полян Вільгівця і Блігнаркы Свогорода феноменом в ділині писанкарской штукы была Александра Гриньчук з хыжы Поляньска Лемкыні вроджена во Лабові Писанкы полнили важну ролю в звычаях обрядах і маґіі На великденнонажкы роздавали іх своім греснятам В великодний понедільок дівчата выкупували ся писанками од Смікуса натоміст водом в котрій варило ся яйця написанкы мыли ногы жебы были гладкы а ґаздыні обтерали ньом коровячы выміона жебы босорка не зопсула молока Як ходит про того рода штуку дотілько но як видиме на жаль невельо остало річы в гнесній штуці і невельо памяток ци м як бы то повісти оказів такой штукы Тепер запрошу вас традицийні на коротку музичну перерву а пак пар скоротісій словничок запрашам на хвилю музикы Удареза тота дівка Жомефайна была Луда реза тота дівка жо Мефайля была делькы бомано дерета тота дількы бованы Олідо рідольдо рідорідо ой горио фаторы фагори ой гори до Михайло тотарка радру традати бойо Парамы новы Оледок тато тор та леторно Оленток та торидо тато Лито Видам по перві так як єм повіла Тепер словничок дослівно нашла єм лем пару слів котры вартало бы припомнути перше з них то вільга ходит очывидно про рід дерева по польскы Ольха Фон На фоні на кольоровым фоні значыт фон тло Поверхніст поверхности поверхністы повішня і нонашка Думам же є тото слово котре дост добрі в лемківскій бесіді сідит і є ужыване але припомний мено нашка значыт інакше мож повісти мати хресна Но і нагнеска мойой дорогы то уж вшытко Дякую Вам за увагу за тыжден будеме мати наступну час той самой темы натоміст повіме собі про деревяны різбы і іх здібництво так же запрашам ужнеска барз rer<unk>o<unk> сердечні Дякую Бесідувала для Вас Моніка Тылявска