Лекциі лемківского языка #115 - 4 XI 2013 - Іглом і молотком ч. 5
Еп. 115

Лекциі лемківского языка #115 - 4 XI 2013 - Іглом і молотком ч. 5

•

Опис епізоду

Odcinek 115 z cyklu „Ihłom i młotkom“ jest piątą częścią poświęconą zdobnictwu na przedmiotach obrzędowych Łemków. Głównym tematem są pisanki: tradycyjne techniki ich wykonywania, naturalne barwniki, proste wzory oraz ich rola w zwyczajach i magii, przy jednoczesnym podkreśleniu, że dziś zachowało się ich niewiele.

Лекциі лемківского языка #115 - 4 XI 2013 - Іглом і молотком ч. 5

Автоматычна транскрипция

Добрий вечер Витам барз сердечні на лекциі лемківского языка Гнеска уж пята
част темы ілом і молотком В тамтым тыжни бесідували сме про здібництвочаст темы ілом і молотком В тамтым тыжни бесідували сме про здібництво
якє мож было взріти В ткацтві а гнеска повіме собі про здібництвоякє мож было взріти В ткацтві а гнеска повіме собі про здібництво
на обрядовых предметах котры были звязаны з ріжныма звычаями запрашам барз сердечніна обрядовых предметах котры были звязаны з ріжныма звычаями запрашам барз сердечні
Богатом і ріжнородном плястичном творчіст Лемків збогачали колиси предметы котры полнили функциюБогатом і ріжнородном плястичном творчіст Лемків збогачали колиси предметы котры полнили функцию
в обрядах і звычаях так долічных як і родинных неутырвалены В одповіднімв обрядах і звычаях так долічных як і родинных неутырвалены В одповіднім
часі в постаті науковой документациі ци тіж музеальных експонатів на жаль гнескочасі в постаті науковой документациі ци тіж музеальных експонатів на жаль гнеско
належат уж до прошлости Лемкы переселены в <unk> році на Дольный Шлескналежат уж до прошлости Лемкы переселены в <unk> році на Дольный Шлеск
ци Поморя Не континуували гын своіх обрядів радше вкрывали ся з нимаци Поморя Не континуували гын своіх обрядів радше вкрывали ся з нима
жебы не выкликувати в сусідів непотрібной ненависти котры в примусовых переселенцях іжебы не выкликувати в сусідів непотрібной ненависти котры в примусовых переселенцях і
так виділи лем украіньскых бандитів Тоты котры по вельох роках вернули натак виділи лем украіньскых бандитів Тоты котры по вельох роках вернули на
Лемковину тіж часту не вертали до старых звычаів Днеска неє на ЛемковиніЛемковину тіж часту не вертали до старых звычаів Днеска неє на Лемковині
традицийных обрядовых реквізитів Можеме ся з нима запознати лем з оповідань старыхтрадицийных обрядовых реквізитів Можеме ся з нима запознати лем з оповідань старых
люди котры потрафлят іщы описати выгляд бачів котры приходили на вечіркы цилюди котры потрафлят іщы описати выгляд бачів котры приходили на вечіркы ци
туроня і з трудом припоминают сой форму і здібництво булавы весільного староституроня і з трудом припоминают сой форму і здібництво булавы весільного старости
ци пристрій головы молодиці З обрядовых предметів якы мож іщы взріти осталици пристрій головы молодиці З обрядовых предметів якы мож іщы взріти остали
властиві лем писанкы роблены по старому през бабы на Великден На Лемковинівластиві лем писанкы роблены по старому през бабы на Великден На Лемковині
писанкы прикрашаны сут методом воскуваня На очыщеній з корупциі яйця робит сяписанкы прикрашаны сут методом воскуваня На очыщеній з корупциі яйця робит ся
взоры з розтопленого воску при помочы остро закінченого кыйка або головкы одвзоры з розтопленого воску при помочы остро закінченого кыйка або головкы од
шпилькы Пак фарбували яйця натуральныма барвниками Были то напримір листя молодого жыташпилькы Пак фарбували яйця натуральныма барвниками Были то напримір листя молодого жыта
котры давали зелений кольор лузкы цибулі давали жолтий або рыжобронзовий кольор коракотры давали зелений кольор лузкы цибулі давали жолтий або рыжобронзовий кольор кора
зо слив або вільгы давала бронзовий або праві чорний кольор бурак очывиднозо слив або вільгы давала бронзовий або праві чорний кольор бурак очывидно
червений і чорна роза синьо фіялковий По забарвліню з корубкы воск сячервений і чорна роза синьо фіялковий По забарвліню з корубкы воск ся
стерало і на кольоровым фоні вказувал ся білий рысунок взора На східнійстерало і на кольоровым фоні вказувал ся білий рысунок взора На східній
Лемковині окрем описаной технікы стосували тіж техніку вытравляня взора при помочы квасаЛемковині окрем описаной технікы стосували тіж техніку вытравляня взора при помочы кваса
На фарбленым і высушеным яйци малювали взір воском а пак клали яйцеНа фарбленым і высушеным яйци малювали взір воском а пак клали яйце
до міцного кваса капусты котрий вытравлял барвник до білости оставал він лемдо міцного кваса капусты котрий вытравлял барвник до білости оставал він лем
в місцях прикрытых воском коли ся го усунуло оставал кольоровий взір нав місцях прикрытых воском коли ся го усунуло оставал кольоровий взір на
білым фоні Взоры котры выступували на писанках складали ся з простых елементівбілым фоні Взоры котры выступували на писанках складали ся з простых елементів
як напримір короткы одтинкы фалістой або ламаной лениі протинкы променисты звісткы сонечкаяк напримір короткы одтинкы фалістой або ламаной лениі протинкы променисты звісткы сонечка
і тым подібны Композиция взора была дост проста Вельобарвны писанкы котры возникаюті тым подібны Композиция взора была дост проста Вельобарвны писанкы котры возникают
през вельократне барвіня яйця В штораз темнійшій фарбі при рівночасным накладаню воскапрез вельократне барвіня яйця В штораз темнійшій фарбі при рівночасным накладаню воска
новы поверхности появили ся на Лемковині під конец меджевоєнного періода а вновы поверхности появили ся на Лемковині під конец меджевоєнного періода а в
моду вошли аж по ІІ світовій війні не без значыня в тыммоду вошли аж по ІІ світовій війні не без значыня в тым
припадку был побыт Лемків на західніх землях де мали можніст запознати сяприпадку был побыт Лемків на західніх землях де мали можніст запознати ся
з прекрасныма писанками робленыма през репатриянткы з Подоля покуця ци волыня Найкрасшыз прекрасныма писанками робленыма през репатриянткы з Подоля покуця ци волыня Найкрасшы
вельобарвны писанкы походят з Крампной Полян Вільгівця і Блігнаркы Свогорода феноменом ввельобарвны писанкы походят з Крампной Полян Вільгівця і Блігнаркы Свогорода феноменом в
ділині писанкарской штукы была Александра Гриньчук з хыжы Поляньска Лемкыні вроджена воділині писанкарской штукы была Александра Гриньчук з хыжы Поляньска Лемкыні вроджена во
Лабові Писанкы полнили важну ролю в звычаях обрядах і маґіі На великденнонажкыЛабові Писанкы полнили важну ролю в звычаях обрядах і маґіі На великденнонажкы
роздавали іх своім греснятам В великодний понедільок дівчата выкупували ся писанками одроздавали іх своім греснятам В великодний понедільок дівчата выкупували ся писанками од
Смікуса натоміст водом в котрій варило ся яйця написанкы мыли ногы жебыСмікуса натоміст водом в котрій варило ся яйця написанкы мыли ногы жебы
были гладкы а ґаздыні обтерали ньом коровячы выміона жебы босорка не зопсулабыли гладкы а ґаздыні обтерали ньом коровячы выміона жебы босорка не зопсула
молока Як ходит про того рода штуку дотілько но як видиме намолока Як ходит про того рода штуку дотілько но як видиме на
жаль невельо остало річы в гнесній штуці і невельо памяток ци мжаль невельо остало річы в гнесній штуці і невельо памяток ци м
як бы то повісти оказів такой штукы Тепер запрошу вас традицийні наяк бы то повісти оказів такой штукы Тепер запрошу вас традицийні на
коротку музичну перерву а пак пар скоротісій словничок запрашам на хвилю музикыкоротку музичну перерву а пак пар скоротісій словничок запрашам на хвилю музикы
Удареза тота дівка Жомефайна была Луда реза тота дівка жо Мефайля былаУдареза тота дівка Жомефайна была Луда реза тота дівка жо Мефайля была
делькы бомано дерета тота дількы бованы Олідо рідольдо рідорідо ой горио фаторыделькы бомано дерета тота дількы бованы Олідо рідольдо рідорідо ой горио фаторы
фагори ой гори до Михайло тотарка радру традати бойо Парамы новы Оледокфагори ой гори до Михайло тотарка радру традати бойо Парамы новы Оледок
тато тор та леторно Оленток та торидо тато Лито Видам по первітато тор та леторно Оленток та торидо тато Лито Видам по перві
так як єм повіла Тепер словничок дослівно нашла єм лем пару слівтак як єм повіла Тепер словничок дослівно нашла єм лем пару слів
котры вартало бы припомнути перше з них то вільга ходит очывидно прокотры вартало бы припомнути перше з них то вільга ходит очывидно про
рід дерева по польскы Ольха Фон На фоні на кольоровым фоні значытрід дерева по польскы Ольха Фон На фоні на кольоровым фоні значыт
фон тло Поверхніст поверхности поверхністы повішня і нонашка Думам же є тотофон тло Поверхніст поверхности поверхністы повішня і нонашка Думам же є тото
слово котре дост добрі в лемківскій бесіді сідит і є ужыване алеслово котре дост добрі в лемківскій бесіді сідит і є ужыване але
припомний мено нашка значыт інакше мож повісти мати хресна Но і нагнескаприпомний мено нашка значыт інакше мож повісти мати хресна Но і нагнеска
мойой дорогы то уж вшытко Дякую Вам за увагу за тыжден будемемойой дорогы то уж вшытко Дякую Вам за увагу за тыжден будеме
мати наступну час той самой темы натоміст повіме собі про деревяны різбымати наступну час той самой темы натоміст повіме собі про деревяны різбы
і іх здібництво так же запрашам ужнеска барз rer<unk>o<unk> сердечні Дякую Бесідувалаі іх здібництво так же запрашам ужнеска барз rer<unk>o<unk> сердечні Дякую Бесідувала
для Вас Моніка Тылявскадля Вас Моніка Тылявска