Архів
лемківского радия

Добрий ден Видам барз сердечні на лекциі лемківского языка Закінчыли сме в тамтым тыжни тему іглом і молотком і закінчыли сме цикль тем котры походили з досліджынь професора Романа Райнфуса Днеска хтіла бы мкус вернути до темы котра появляла ся уж в нашых лекциях пару раз але за каждым разом під інчым кутом сме на ню смотрили а вертаме до весільной темы а докладнійше еповіме собі про свашку в традицийным лемківскым весілью подля досліджынь а пані Боґумілы Тарасєвіч Знаме же як ходит про народніст про обрядовіст Про традицию то так направду тых м ріжных досліджынь є на тілько вельо же мож іх як бы розберати з ріжных сторін і материял є направду глубокій Прото ж народна культура была барз богатом культуром власні в напрямі тых традиций І знаме тіж же в залежности од того де в якым в якой части Лемковины сме ся нашли то могли ся они тіж од себе ріжнити Прото Мам надію же же в каждій з тых лекций Найдете за каждым разом што нового А тепер запрашам уж на доповід котру поділиме собі певно на пару лекций Днеска перша част В словяньской традициі весіля функцийонувало як выставний експонуваний часто вельодньовый обряд В жытю єдносткы был найважнійший прото дже його цілю было перейстя з єдного соспільного выміру в другій з дітинства в дорослойст в нову реальніст котрой сутю была одповідальніст за себе за партнера за родину Фіналом того обряду была нова якіст значыт супружество котре в традицийных соспільностях мало синонім власні дорослости Не мож прото тіж чудувати же момент перейстя до світа дорослых был от все в жытю єдносткы але тіж єй родины і села барз важний Молоды котры як найдолше хтіли тішыти ся вільністю хотіли тот момент оддалити але стремили до него і тішыли ся ним коли принимали до свого ґрона новых членів Они то власні приняли Тоту назву тото окрисліня значыт весіля назва тота в своій первістній формі означала просту радіст Весіля было чымсы веце як Лем товариском забавом і нагодом до выражаня спільнотовой радости было предовшыткым маґічным ритуалом обрядом перейстя соспільном і сексуальном ініцияцийом і прото серед слабян позыскало оно центральну позицию серед вшелеякых обрядів В колишнім обряды обряді вшытко было передумане кажда част кажда дрібниця мали своє значыня Весіля котре было твором соспільной культуры ставало ся тіж м оддзеркаліньом артистичных стремлінь вельох поколінь обрядом найбарже видовисковым з выставныма облечынями чысленныма реквізитами а передовшыткым богатом драматурґійом тых власні обрядовых діянь Подібні было власні тіж з весільом серед Лемків гев народна думка створила систем символі діянь котрого не мож розсмотрювати в катеґориях забавы Весіля лемківскє весіля мож окрислити як бы містериюм в котрым головным хоц німу ролю грат парамолодят люди дівчына і хлопчыско котры на закінчыня того містерийом стают ся уж дозрілом паром мужчыном і женом глубока Аналіза вказує же остальны участникы оперували Окрисленым Ансамбльом Знань котрий был необхідний бы переміна могла заістніти В іх діянях нич не было припадкове Хто окрем молодой пары грал в тым обряді важны ролі Акторів было вельох репрезентували молодых напримір дружкы і дружбанды староста або єден або двох коружий котрий был од того жебы нести весільний емблемат значыт пропорец званий тіж копійом Очывидно Родиче м панны і каваліра денекотры з постаті были експонуваны напримір староста і дружбанты інчы грали лем такы ролі на ранті того вшыткого котры появляли ся в денекотрых обрядовых фазах так як родиче чы ци дружкы Але во вшыткых без вынятку моментах весіля участничыли мало выразны акторкы котры были праві невидочны котрых нихто не выберал котры як уж жены З оршаку молодого котры вышли замуж скорше грали свою ролю то мож бы повісти як бы з уряду Были тото очывидно сфашкы Зовнішньо не выріжняли ся ничым особливым іх облечыня тотипове святочне лемківскє облечыня такє котры кажда ґаздыня мала в своій хыжы Своім поведіньом не выкликували якысого векшого заінтересуваня Як ґрупа были як бы анонімовы Свашоб в одріжніню од інчых акторів было барз вельо Не выступували они індивідуальні іх доменом был спіл в котрым безособово коментували тото што за поряд діяло ся в часі весіля выражали опінію загальности співали про тото што мало іщы наступити поясняли тото што ся діяло і стверджали як бы остаточний результат З іх співів люде дознавали ся вельох дрібниць же напримір молодий не женил ся в своім селі або же по шлюбі перенесе ся до хыжы жены то свашкы в заступстві молодого просили родичів о благословліня они тіж бесідували з матірю в імени дівкы і просили жебы добрі єй выдала замуж а пак при переносинах припоминала матери же оддала ю Допоминали ся тіж про очывидно належлий посак переказували тіж почутя якы товаришыли дівці в хвили коли опущала свою родинну хыжу Свашкы были тіж мож бы повісти режысерками обряду Высыла молодого пожену А коли його весільний оршак прибивал під мері молодиці взывали іх до отверця а пак до выданя молодиці орґанізували місце до благословліня взивали родину до стільця кєрували в часі благо благословіня родичів і молодых так жебы знали што мают робити Коли оршак вернул до хыжы молодого Свашкы выдабали наказы молодиці як тіж єй свекрі Пак коли на нову ґаздівку пришли приданяне припоминали молодиці о обовязку привитаня родины они то вкінци фундували повесільне повесільны свашщыны Кєд бы тото підсумувати треба рішыти же свашкы розпочынали весілья Допомож нам Боже і пречыстамати щастливу воды ну весіль зачати щастливу Годы ну весі ля зачаты щастливо зачаты щастливо скінчыт допомож Нам Боже і пречыста маты допомож нам Боже і пречыста маты І подібні обрядовым співом кінчыли весіля весіля ся кінчыт біда ся зачынат молоды цяпла чежеюш нее дівчына молоды цяпла чежеюш нее дівчына І кєд повіли сме собі повіли сме собі загальні Про тото якє значыня весіле весіля мало В народній лемківскій і не лем лемківскій але загальньословяньскій культурі кєд сме повіли собі хто і яку меджебільше ролю одгрывал І кєд повіли сме чым меджебільше занимали ся Свашкы на початок то собі закінчыме на тым днешню лекцию а думам же Того рода материял буде інтересуючий для Вас і буде чысто інчий як тоты попередні Так же на другу част темы Сважка в традицийным лемківскым весілью запрашам Вас очывидно мойой дорогы уж за тыжден барз сердечні Анагнеска то уж вшытко Не было традицийного словничка але то прото же Думам зміст был дост приємний і дост легкій до зрозумліня Іщы раз Вам дякую бесідувала для Вас Моніка Тилявска