Архів
лемківского радия

Вытам барз сердечні маме понедільок маме годину сему вечером значыт час на лекцию лемківского языка Тот хто нас слухат знат же маме тепер цикль мож повісти у такых доповіди властиві статі пана Томаша Косєка під наголовком Практикы і віріня звязаны зо смертю на Лемковині в <unk> і на початку <unk> столітя в світлі етноґрафічных джерел І гнеска уж <unk> част той темы Послухайте бо робит ся штораз барже інтересуючо Продолжаючу ся аґонію трактували на Лемковині як кару за злычыны якых допустил ся вмераючий або як борбу добра і зла о душу вмераючого Душа подля вірінь находила ся в околицях серця і опущала тіло вмераючого разом з остатнім диханьом Найстаршы іконоґрафічны представліня душы з обшырі Лемковины мож найти на іконах представляючых страшний суд Душа приберат постать поломіня выходящого з ґамбы при чым ясний поломін символізувал душу чловека доброго а чорний грішника В хвили смерти в хыжы затримували вшыткы зыґары жебы час од смерти до похорону не был рахуваний Але тіж про тото жебы была тиша Завішены дзеркала одвертали до стін або закрывали полотном жебы не взріти в них смерти Стримувано ся тіж од смотріня через выгляд жебы не высмотрити якісого нещестя ци од замітаня Ізбы жебы не вымести душы щестя бо когоси зродили Пак приступували до ріжного рода ритуалів якы мали за задачу приготовліня вмерлого до похорону найперше мили небіщыка Робили тото старшы жены або старшы мужчыны окрем родины до мытя не допущали молодых люди і жен в тяжы Такы практикы мали забезпечыти родину і ненароджены діти перед вымерлым його нечыстістю Часто в селі обмываньом вмерлого занимали ся тоты самы особы Воду яка лишыла ся по мытю вылівале в місци здаля од хыжы доріг і стежок Вірили тіж же пізріня вмерлого може мати зле влияня на жывых і прото безпосередньо по закінченій аґоніі закрывали гмерлому очы Переважні найперше примували тото зробити долоньом але коли тото ся не повело клали на очы гмерлого грошы Коли гмерлий мал отворену ґамбу Заперали ю переспідвязуваня під бородом Выстерігали ся дотыканя хымерлого правом руком то значыт том руком котром сіяно зерно на полях бо могло тото спричынити ся до наурожаів За нечысты уважали тіж тоты предметы котрых ужывали при остатнім митю найчастійше тоты предметы палили разом з постілью бо іх ужываня могло спровадити смерт на когоси зробили Ужытя напримір нечыстого гребеня могло тіж спричынити ся до высіня або выкликати біль головы Тепер запрашам на коротку музичну перерву А пак хтіла бы м привести два слова якы придадут ся нам до словничка Там на горі зимний вітер віє зимний вітер віє там наш Василь пшеничень ґусіє там наш Василь Пшениченьку сіє ге ягоі уж бо сіял приходит до краю приходит до краю вышло дівча зеленого гаю вышло дівча зеленого гаю ге ягоі Ой Василю Василюгу летаю Василюгу летаю выледме зделеного гаю выведмен зделеного гаю геві мал бы м я тя Сто гаю Васти гаю Васти воліл бы мтя здоріженькы з Расти воліл бымтя здоріженікы зрасти гей Воліла бы м даны ніч будете даны ніч будете мал бы стиня З дорогы зводити мал бы стыня З дорогы зводити гая куплю я кватарочку меду кватарочку меду гія тебе Здоріженькы з раду гія тебе Здоріженькы з радуга Ягоі Ой там в гасиль пшеничань куль косит пшеничань куль косит ганця йому Дітину приносит ганця йому дітину приносит гая Цит же цитже Гону сани Ленька гону сани Ленька ботоныш дітино маленька ботоношы дітино маленька гея но і витам вас по перерві Два лем слова єм собі підкрислила в тым змісті Перше то диханя переведеме на польскій язык як тхніє І страшний суд сонт остатечны Но і моі дорогы на днеска то уж вшытко Дякую Вам барз сердечні за увагу а на наступну част той темы бо іщы она ся не кінчыт Запрашам уж за тыжден в понедільок о тій самій порі Дякую бесідувала для Вас Моніка Тилявско