Лекциі лемківского языка #130 - 3 IІІ 2014 - Практыкы і віріня звязаны зо смертю на Лемковині в XIX і на початку XX столітя в св
Еп. 130

Лекциі лемківского языка #130 - 3 IІІ 2014 - Практыкы і віріня звязаны зо смертю на Лемковині в XIX і на початку XX столітя в св

•

Опис епізоду

Odcinek 130 kontynuuje cykl o praktykach i wierzeniach związanych ze śmiercią na Łemkowynie w XIX i na początku XX wieku, opierając się na źródłach etnograficznych. Omawia m.in. żałobne opłakiwanie zmarłego, zwyczaje rodziny i sąsiadów, czuwanie przy ciele oraz podział na „wielki“ i „mały“ pogrzeb. Wspomina też o sporach wokół wysokich ofiar dla duchownych i o młodzieżowych zabawach podczas nocnego czuwania, które nie zostały w pełni wyjaśnione.

Лекциі лемківского языка # 130 - 3 IІІ 2014 - Практыкы і віріня звязаны зо смертю на Лемковині в XIX і на початку XX столітя в світлі етноґрафічных джерел ч. 9

Автоматычна транскрипция

Добрий вечер витам барз сердечні в понедільок на лекциі лемківского языка і
перед нами уж девята част темы в котрой мы оповідаме собі проперед нами уж девята част темы в котрой мы оповідаме собі про
ріжного рода практикы звязаны зо смертю на просторі літів <unk> і <unk>ріжного рода практикы звязаны зо смертю на просторі літів <unk> і <unk>
на Лемковині є тото статя припоминам пана Томаша Косєка Но запрашам барзна Лемковині є тото статя припоминам пана Томаша Косєка Но запрашам барз
сердечні послухайте што нового гнеска Етноґрафы однотували тіж на Лемковині ритуальне оплакуванясердечні послухайте што нового гнеска Етноґрафы однотували тіж на Лемковині ритуальне оплакуваня
вмерлого тзване Холосіня якым родина інформувала сельску соспільніст про великій жаль посмертивмерлого тзване Холосіня якым родина інформувала сельску соспільніст про великій жаль посмерти
близкого Голосіня вершом або прозом выконували жены і дівкы з родных вмерлогоблизкого Голосіня вершом або прозом выконували жены і дівкы з родных вмерлого
В околицях Санока і Пряшова до выспівуваня голосіня затрудняли специяльны плачкы барзВ околицях Санока і Пряшова до выспівуваня голосіня затрудняли специяльны плачкы барз
рідко робили тото хлопы На знак жалобы дівкы з родины вмерлого розпліталирідко робили тото хлопы На знак жалобы дівкы з родины вмерлого розплітали
косы а жены не носили кольоровых прикрас і облечынь часом закладали накосы а жены не носили кольоровых прикрас і облечынь часом закладали на
шыю чорний нашыйник Мужчыны аж до похорону не закладали на голову капелюхівшыю чорний нашыйник Мужчыны аж до похорону не закладали на голову капелюхів
На знак жалобы до часу похорону ціла родина і близкы вмерлого стримувалиНа знак жалобы до часу похорону ціла родина і близкы вмерлого стримували
ся од вшелеякых ґаздівскых робіт В денекотрых селах заказ выконуваня польовых робітся од вшелеякых ґаздівскых робіт В денекотрых селах заказ выконуваня польовых робіт
тычыл ся цілой соспільности Хыжу в котрій лежал гынарвий мусіли опустити остальнытычыл ся цілой соспільности Хыжу в котрій лежал гынарвий мусіли опустити остальны
єй мешканці і замешкати в сусідів Звыклі през наступны три дни оставленогоєй мешканці і замешкати в сусідів Звыклі през наступны три дни оставленого
на середині ізбы вмерлого одвіджали особы з близшой і дальшой родины приятеліна середині ізбы вмерлого одвіджали особы з близшой і дальшой родины приятелі
і сусіде што мало быти выразом пошаны для вмерлого Найчысленнійше сходили сяі сусіде што мало быти выразом пошаны для вмерлого Найчысленнійше сходили ся
в ночных годинах на так званы коты лопаткы свічыня Нічне чуваня посвячалив ночных годинах на так званы коты лопаткы свічыня Нічне чуваня посвячали
на чытаня псалтиря співаня жалобных і церковных пісен споминаня вмерлого оповіданя байокна чытаня псалтиря співаня жалобных і церковных пісен споминаня вмерлого оповіданя байок
леґенд ци жартів а навет гыру в карты Етноґрафы однотували тіж желеґенд ци жартів а навет гыру в карты Етноґрафы однотували тіж же
в часі тых стріч молодіж орґанізувала собі ріжного рода горы Были тов часі тых стріч молодіж орґанізувала собі ріжного рода горы Были то
горы котры мали такы наприм назвы лопатка шійка ріпы тяхы дід тагоры котры мали такы наприм назвы лопатка шійка ріпы тяхы дід та
баба пекты когута правиты тусы цияр ци ярмарк Етноґрафы Інтерпретуют тото якбаба пекты когута правиты тусы цияр ци ярмарк Етноґрафы Інтерпретуют тото як
рід охороны перед злыма силами жывых перед смертю а тіж свого родарід охороны перед злыма силами жывых перед смертю а тіж свого рода
спосіб піднесіня на дусі родины Верлого Згромаджены при помочы окрисленых практик старалиспосіб піднесіня на дусі родины Верлого Згромаджены при помочы окрисленых практик старали
ся тіж выбудити вмерлого зо смертельного сну В тій ціли кликали вмерлогося тіж выбудити вмерлого зо смертельного сну В тій ціли кликали вмерлого
ци цяхнули го за ногу Денекотры дослідникы приписували подібны функциі спомненому голосінюци цяхнули го за ногу Денекотры дослідникы приписували подібны функциі спомненому голосіню
Подля Райнфуса на Лемковині орґанізували два рода похоронів великій і малый ВПодля Райнфуса на Лемковині орґанізували два рода похоронів великій і малый В
першым припадку была міцно розбудувана сакральна част на котру складала ся Процесияпершым припадку была міцно розбудувана сакральна част на котру складала ся Процесия
з церковныма коруговами службом божом і двома проповідями натоміст в припадку тогоз церковныма коруговами службом божом і двома проповідями натоміст в припадку того
другого сакральны практикы ограничали ся до несіня нечысленных старых коругы Подля спомненогодругого сакральны практикы ограничали ся до несіня нечысленных старых коругы Подля спомненого
Автора грекокатолицкы священникы в прошлости барз часто за выконану послугу жадали великыхАвтора грекокатолицкы священникы в прошлости барз часто за выконану послугу жадали великых
фінансовых офір што вельократні было причыном сфар з місцевым священником ситуация тотафінансовых офір што вельократні было причыном сфар з місцевым священником ситуация тота
зачала ся зміняти в моменті коли на Лемковині появило ся по парохзачала ся зміняти в моменті коли на Лемковині появило ся по парох
ріках неприсутности Православія і на внеска мойой дорогы то буде вшытко Тымріках неприсутности Православія і на внеска мойой дорогы то буде вшытко Тым
разом не вкладам не додаю жадного нового слова до нашого тематичного словничкаразом не вкладам не додаю жадного нового слова до нашого тематичного словничка
бо Нич такого што могло быти бы незрозуміле ци на што вартобо Нич такого што могло быти бы незрозуміле ци на што варто
бы звернути увагу не нашла єм в тым тексті Што можу речыбы звернути увагу не нашла єм в тым тексті Што можу речы
Днеска было проы пару такых річы якы остали приточены през автора натомістДнеска было проы пару такых річы якы остали приточены през автора натоміст
не до кінця пояснены так як напримір гры і забавы якы поприне до кінця пояснены так як напримір гры і забавы якы попри
власні Труны ци в часі вчасі того чуваня при вмерлым орґанізувала собівласні Труны ци в часі вчасі того чуваня при вмерлым орґанізувала собі
молодіж а бракувало мі гев власні описаня на чым докладні тоты забавымолодіж а бракувало мі гев власні описаня на чым докладні тоты забавы
полігали До до додумуваня ся якій могли они яку могли они матиполігали До до додумуваня ся якій могли они яку могли они мати
ціль не вказує нам до кінця Єднак не окрислят нам як ониціль не вказує нам до кінця Єднак не окрислят нам як они
могли выглядати а думам же было бы тото барз інтересуюче і тіжмогли выглядати а думам же было бы тото барз інтересуюче і тіж
нам могло бы вельо пояснити Часто на жаль в того рода працяхнам могло бы вельо пояснити Часто на жаль в того рода працях
стрічат ся де некотры елементы котры сут приточены але не сут описаныстрічат ся де некотры елементы котры сут приточены але не сут описаны
все застанавляла єм ся з чого тото выникат Ци є тото недопрецизуванявсе застанавляла єм ся з чого тото выникат Ци є тото недопрецизуваня
зо взгляду на то же етноґрафам выдає ся же Люде котры будутзо взгляду на то же етноґрафам выдає ся же Люде котры будут
тото чытати повинни тото знати ци є то на тій основі жетото чытати повинни тото знати ци є то на тій основі же
в памяти Досліджаных як бы люди досліджаной соспільности лишыли ся лем якысыв памяти Досліджаных як бы люди досліджаной соспільности лишыли ся лем якысы
фраґментаричны записы якысых подій якысых практикы і не до кінця уж самыфраґментаричны записы якысых подій якысых практикы і не до кінця уж самы
памятают на чым полігали ци што мали на ціль лем знею джелипамятают на чым полігали ци што мали на ціль лем знею джели
Добрі то така моя лем заувага До того думам же іщы дакусДобрі то така моя лем заувага До того думам же іщы дакус
інтересуючых річы В тым тексті стрітиме Але уж за тыжден в понедільокінтересуючых річы В тым тексті стрітиме Але уж за тыжден в понедільок
наступна част на котру барз сердечні запрашам Агнеска дякую уж за увагунаступна част на котру барз сердечні запрашам Агнеска дякую уж за увагу
Бесідувала для Вас Моніка ТылавскаБесідувала для Вас Моніка Тылавска