Архів
лемківского радия

Добрий вечер Як што понедільок очывидно витам на лекциі лемківского языка і днескам перед нами уж Десята част темы під наголовком практикы і віріня звязаны зо смертю на Лемковині в <unk> і на початку ХХ столітя в світлі етноґрафічных джерел є тото статя пана Томаша Козєка з книжкы Лемкові вчора і дісютро Выдавництво Кычера під редакцийом Юрка Стариньского і Боґумілы Тарасєвич Запрашам на наступну част і гнеска Дознаме ся фактычні гро такы барсе м повіла страшны річы якы практикували Лемкы Запрашам послухайте Вымерого выносили з хыжы на другій або третій ден по смерти подля вінцен того поля вечером Причына того заперала ся в тым же треба было зрыхтувати труну і гріб Подля денекотрых дослідників аж в ден похорону бо Одправліню през священника панахіды клали вмерлого до скорше посвяченой труны вкрывали го полотном або вышываным ручником Труны діти і молодых прикрашали квітками і баревінком а в околицях Ґорлиц і Пряшова до віка труны панны і каваліра причіпляли шлюбний барвінковий вінок При выношыню труны з хыжы не міг помагати нихто з родины бо могло тото быти одобране злі як прагніня скоро позбыти ся вмерлого В часі выношыня труны дуркали ньом три разы о поріг што подля вірінь мало символізувати остатнє пращаня з хыжом і родином Потверджали тото посередньотійшы устны формулы выгваряны в часі спомненій практикы Уважали тіж же по задурканю в поріг Вмерлий перестає остаточні чути што ся вколо него діє засыпляючы уж навікы Інчий дослідник однотувал же вмерлий перестає чути аж по трикратным дурканю в поріг церкви што мало місце в дальшій части похоронных практик або аж по запечатаню гробу і посвячыню го попелом В інчым місци тот сам автор подає єднак же душа вмарлого стояла в цмунтирній брамі до часу аж прикличе наступну душу По вынесіню труны з хыжы ставляли єй на стільцях а пак священник чытал євангелию а в імени вмерлого пращал родину сусідів і остальных членів сельской соспільности як тіж кропил за струну свяченом водом Остатнє пращаня мало символичний характер выключыня вмерлого з родинной і сельской спільноты Мало оно тіж забезпечыти соспільніст перед посмертным появліньом ся вмерлого В околицях Свидника до труны ґазды клали половину монеты а другу єй част ховали під сволок Тота практика символізувала остаточне вывлащыня ґазды з його дотеперішнього маєтку Перед появліньом ся вмерлого в будучности мало тіж хоронити вложыня му до труны половины холошні а іх другой части лишыня в хыжы Перед поворотами гмерлого хоронило тіж ужытя маку Сыпали го вмерлому на уста очы до труны а тіж коло хыжы як тіж на дорогу котра вела на цмунті Вірили же вмерлий жебы вернути мусіл бы позберати і порахувати цілий розсыпаний маґ што в народных уявах было неможливістю найбарже небезпечну катеґорию вмерлых становили самозабывці Чарівникы і упіры На Лемковині стосували вельо практик якы мали забезпечыти світ жывых перед іх влияньом І гел власні тот момент в котрым бесідувала єм на початку про тоты стражны практикы стосуваны на Лемковині Подля денекотрых переказів з Команчы вірили же денекотры гмерл вмерлы мают два серця а до іх остаточной смерти можна довести лем през одрубаня ім головы і уложыня єй медже ногами вмерлого і такы власні віріня были практикуваны практикували тіж прибияня до віка труны малого дзеркала Вмерлий по перебуджыню ся смотрил в своє одбитя і през наступне <unk> годин мал в кінци остаточні вмерти Часом тіж вкладали такым вымерлым до ґамбы цьвакы або шпылькы язык моцували гачыками з пентельком А рукы і ногы обовязували бадилями черниці або вінком честнку а на шыю закладали вінец за голову Страшна правда такы были тоты народны віріня нагнеска то тілько Іщы пару части нам остало сама З охотом жду на прочытаня наступных сторон зостатіж тота іщы інтересуючого дослідникы понотували позаписували а тепер запрашам на коротку музичну перерву по котрій буде іщы коротший словничок лем Фрагіроцкы уж веце не буду за том фалосне ци плакати не будуты смило Не скоро ти буде Я твоє сердечкы во твоі за Ты смі свою ручку темнодиця як є на рукы Отіл ся спляла Босвіло Не скоро ти буде як моє сердечкы по твоі за буде Ци теренрічко Яблиноло Жад од творів лихничок тільки красы до творі вличок тількой красы далі яблины дяблиз нема до твори ных личок тількій красы треба бо од твоіх білых личок тількій красы треба ты твоі року але ял челі фра не пусту на бущу Мидусорт за того боюєш за милого свого бою ся нього за мілого свого бою ся ого нього І вы там попереві Так як єм повіла короці сі направд барз короткій словничок мали сме такє слово як сволок То є част з хыжы част з хыжы як ходит про будовництво і переведеме тото як бельке окапово белька окапова сволок Мали сме колиси лекциі тіж на тему будовництва хыж так же можете ся однести до тых лекций Повідали сме собі докладні про будову хыжы так же Сфолок правдоподібні тіж ся там де си явил і остатнє слово I остатнє глуіґ то значыт польскій ґлуґ Но і то было на вшытко моі дорогы Я дякую барз сердечні за увагу Запрашам очывидно на наступну част уж за тыжден в понедільок ого дні вечером Дякую бесідувала для вас Моніка Тылявска