Архів
лемківского радия

Добрий вечер витам на лекциі лемківского языка і перед нами Уж i предостатня част темы практикы і віріня звязаны зо смертю на Лемковині в i на початку ХХ столітя в світі етноґрафічных джерел Припоминам же то статя Томаша Косєка котру можеме найти в книжці Лемкові вчора і дізі ютро під выдавництвом Кычеры і редакцийом Юрка Стариньского і Боґумілы Тарасєвич А тепер запрашам на осму част По закінчыню похорону подля етноґрафічных реляций мали місце практыкы очыщаючы особы якы брали участ в припохоронных практиках звыкли зачынали од мытя рук в потоці З єдной стороны подля реляций мало то быти Поведіня о гіґієнічний приметі вмытя рук перед похоронным полуденком а з другой стороны мали в тот спосіб змыти вшелеякы осталости по вмерлым якы могли остати на руках Штовеце в хыжы вмерлого або в своій хыжы участникы похорону повинны были приставити рукы до пеца прото жебы охоронити себе перед смертю В околицях Ґорлиц по повороті з цмонтеря Одвертали догоры коле саме віз котрым везли труну Мало тото одвернути в обисцю вшытко што зле на вшелеякє добро што більше аж по такым діяню мож было наново і безпечні выкорыстувати віз Родина вмерлого просила вшыткых участників похорону на гарячку або іщы інакше звану тризму то значыт по польскы на популярну стипу стипен з горячым полуденком Подавали на ній штоденны стравы а найбіднійшы ґаздове частували присутных лем хлібом і палюнком Страву іли без співів і сміхів натоміст в данекотрых селах полудньовой Лемковины перед приступліньом до полуденка іли честнок В часі похоронного полуденка споминали вмерлого молили ся а на кінци співали вічная Памят Спомнений полденок был єдным з елементів так званых споминок Вывірінях Лемків появило ся тіж переконаня же в ніч по похороні душа вмерлого є в хыжы в котрій жыла жебы по раз остатній попращати ся з родином З той причыны лишали на столі прикрыте ідло а тіж палюнку кєд вмерлий был мужчыном Додатково часто м той ночы мешканці не клали ся спати і не гасили свічок в хыжы На столі або на выгляді лишали тіж мыску з водон і ручник жебы душа вмерлого могла мала можніст обмыти ся зо своіх гріхів І нагнеска то вшытко Остатня част буде в понедільок а тепер мам іщы для вас маціцькій словничок бо хоц зміст был короткій то нашло ся пару слів на котры вартат звернути увагу перше слово осталости По польскы переведеме позосталості Дальше маме такє слово як діяня што мож навести як чынност або дяланє Інакше можна по лемківскы повісти тіж діло а діло буде мало тіж значыня чынност діяланіє або просто жело Примета появило ся такє слово оно ся уж появляло скоше але припомнемеме є тото цеха І тепер два такы слова поведіня поведіня Два Єдно слово по польскы натоміст по лемківскы два значыт маме так по лемківскы поведіня захованє вести ся заховиват ся заховат ся і Того слова ужываме власні в однесіню до окрисліня поведіня когоси Він ма добре поведіня зле поведіня тото є гречний гречне хлопчыско ма добре поведіня добрі ся веде Е І тото само слово в польскым языку але в інчым контексті захованє заховат але в значыню заховал ся в добрым стані заховал дотыхчасову формель значыт заховат ся сохранити ся І в тых речынях ужыєме то в тот спосіб Сохранил ся в добрым стані сохранил дотеперішню форму просто ужываме в однесіню до обєкту до будинку якы сохол напримір Переважні до якысых памятників так же по польскы маме єдно слово і в однесіню власні до примет характеру і до окрисліня стану будинків памятників а в лемківскым маме два слова поведіня Вести ся і сохранити запамятайме Но і хыбаль тілько річына коты могла єм в тым одтинку лекциі лемківского языка звернути увагу На остатній одтинок той темы запрашам за тыжден натоміст уж тепер можу повісти же на тым хыбаль закінчыме цикль лекций лемківского языка А што появит ся в іх місце Думам же повім за тыжден На разі дякую Вам за увагу бесідувала Моника Тулявска