Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Еп. 15
«Лемко» - ґазета для народа #15 - «Лемко ґазета для народа», ч. 11, 1911 (2 част)
•
Опис епізоду
Archiwalny odcinek dotyczy tematu opisanego jako “15 - «Лемко» #15 - «Лемко - ґазета для народа», ч. 11, 1911 (2 част)”. Z zachowanego fragmentu transkrypcji wynika m.in.: Лемко Ґазета для Народа Лемко Чысло Новый Санчы дня червня рока Як люблят нас Полякы О тым переконати ся можеме з Одзыва котрий ту поміщаме а котрий видал Польскій Выборчый.
Автоматычна транскрипция
Лемко Ґазета для Народа Лемко Чысло <unk> Новый Санчы дня <unk> червня <unk> рока Як люблят нас Полякы О тым переконати ся можеме з Одзыва котрий ту поміщаме а котрий видал Польскій Выборчый Комітет в Мушыні Обывателе выборцы стаєме в облічу грознього небезпечыства стає перетівнам кандидат на посла з Вроґєґого нам обозу Руского котрый вытенжал вшыткы силы бы выджец з ронк польскых мандат посельскій Родаци чы ж маме допустіть бы врогы нам жывіолы рускы доканалы свого смілого замислу в окренґу в котрым маме шекроць вєнцей Поляку в ніч Русінів Єдином нашом броньом в так грозній хвілі єст солідарне ґлосуваня вшыткых без выєнтку выборцув і оддані голосу на свого родака Поляка Жаден з выборцив не смі поґрозом одкрытя ся ганьбы імяным од Щепєньця ухыліт ся од голосуваня і то на кандидата Поляка Цалы народ польскій вымага од нас спелніня того обовязку Затем ідзьме карні і солідарні до урны выборчой і окажме же ідея нашого велького начальника Костюшкіз братат цалы народ польскій Жыє в нас так же же не оддаме нашого славетного польского ґроду Мошына на вплывы і жонды рускє же на нашій польскій землі мы Поляци хцеме і маме вшелькє правожыть і господаржыть Родаци спомнійте на ґрун вальт дівк наш тых дзякі получыню ся вшыткых сіл польскых так сромотно понюс од нас кленскє Родаци вспомніте на рацла віце на богатера Бартоша Ґловацкого шевця кільского і іных богатерів Поляку котры так офіярні не слішыт ся імєнє для дорогій нашой ойчызны Діс непрелеву крви ойчызна од нас вымага тых той дробной прислугі солідарного голосуваня на польского кандидата на посла бы не пуст в Понівєркє найзаціншых нашых вроґів і є стат ся іх посмєвіскым Родаци В Дінь выбору оддайме солідарні нашы голосы альбо на посла Вінцент Ґомияка на його застемце др Станіслава Цвіковского альбо на посла Блажея Беднарка на його застемце Томаша Мораве За Комітет Выборчы в Мушыні одзыл тот котрий як видиме підписал і місцевый польскій священник і поборця податковий і два суды і многый Жыды одзыл той не лем напоєний великою ненавистю до нас Русинов Лемков но он і опертий на несправедливости Он несправедливий бо єсли і Округ Новый Санч Грибол і т выберат двох послов то справедливост вымагат штобы один з тых послов был наш Рускій Справедливост того вымагат бо в цілый судовий Повітовый округ Мушыньскій кромі Мушыны чысторускій і тіж многорускых громад належыт до судовых повітовых округов Новый Санч і Ґрибов І не єст правдою якобы мы Лемкы в тым цілом выборчом окрузі становили доперва шету част Нас єст далеко веце веце на тым враждебным для нас Русинов одзыві писати не будеме Буде на тото час і по выборах а тепер звертаме ся іщы і на тым місци до вас рускы выборці того округа братя Лемкы Кандидат наш о Гавриюл Натишак і з Крениці получыл і при першым голосувані і при другым не і веце голосил Он прото допущений до третього голосуваня котре одбуде ся уж в тоту середу дня <unk> того місяця Памятайте же братя Лемкы што при тым третьом голосуваню уж рішыт ся чы отец Натишак буде послом чы ні Он буде послом кєд вы вшыткы а вшыткы до голосуваня станете і на него оддате своі голосы Не вольно отже ни одному з вас одтягнути од голосуваня Не вольно ни одному остати дома Мы не хцеме видже з ронк польскых мандат польскій як пишут Полякы і Жыды в повысшым одзыві мы хцеме здобыти мандат з меншынства бо то і нам належыт ся Іщы одно братя Лемкы польскы єй аґітаторы в той спосіб старают ся одрывати декотрых Лемков од голосуваня што ім так повідают Польскы кандидаті дают піт своім выборцом а ваш рускій кандидат піч не дає а ідеся на нього ґлосувать Но іменно єст слава і чест для нас Лемков што ми ідеме голосувати не за Кєлішек Вудкій не за трактамента а ідеме голосувати на свого руского кандидата бо так наказує нам наша чест так наказує нам наше рускє серце Порциі куводка або шклянку пива каждый з нас сам потрафит собі заплатити а не буде лакомити ся штобы ємы платил наш кандидат А в прочым чы бы то красні было штобы наш кандидат котрий єст священником штобы огощал люди трунками то доперва товды выкричали Поляка аґітаторы што рускій кьондз розпія люді Они лем чекают на тоє Не дайте ся отже деморалізувати ідте вшыткы до выборов по третій і остатній раз бо кто дома остане ся то акурат так бы выходило што єм розходит ся о палюнку атрактамента такых однаково нема медже нами То ми і певны того што в середу то є <unk> Один выборец не остане сдама О тым мы будеме знати бо тото покаже ся при голосуваню Лемкы не дайме ся заганьбити Два разы честно поішлиме до выборов і дале нашому кандидату найвеце голосил Повідме і третій раз і послом його выберме на славу Лемковщыні на славу цілой Русти Сельскоє ґаздовство Сушынi Одвітно способом сушыня получаме сіно або зеленоє або буроє брунатноє а Щебы получыти зелено єсіно то сушат його в розлічных сторонах розлічно Што в прочым зависит од погоды найпрактичнійший способ оказує слідуючий Зараз по скошыню розкладає покосы тоненько і шыроко єст єднако в часі кошыня або посы ідут дойджы і то долгій час то некорыстно покосы скорійше розкладати а допіро коли трава начне уж од споду жолкнути Єсли погода хороша то траву до полудня скошено і розкладену треба по обіді перевернути і вечером уложыти в маленькы стожкы зовсім іх не убиваючы траву скошену по обіді розкладає спокосол і так оставляєс Слідуючого дня перевертаєш рано і по обіді а вечером згортає ся в копці Траву вечером з кошену оставляє ся в покосах і розкладає ся допіро слідуючого дня рано Єслі покосы не грубиі можно іх і колька зграбувати в один вал а ровно розтрясати На слідуючий ден коли уж роса обсохне і погода хороша розкідає з копиц сіно перевертат ся зберат ся знова в копці і так дале пока сіно надтолько высушыт ся што можна його в руках розстерти Єсли хороша погода то сіно высихат до трьох дней веце труда вымагат сушеня отавы то є второго сіна Бо восени дні коротшы і роса долше остає на полях грано а скорше падат вечером Нетрудно высушыти сіно коли єст хороша погода клопоту однако много єсли частійше приходит дощ В тым случаю помагают собі розлічныма знарядями до просушкы кромовых трав Оден з тых нарядів указаный на рисунку Сут то тзв росохы котрых ужывают в декотрых сторонах краю головно до сушыня коничыны На росохы накладати пашу уж кусцьок при вялую накладати начынаючы здолу і так штобы землі не дотыкала і в середині штобы был зділяний отвор Зверха вклає ся на ложену пашу як то є указане на рисунку колька дольшых колочков котрыми она придержыває На росохах высушує ся сіно часами уже послід двох до трьох дней і можна його одразу з них на возиск заберати Одна три можна росоха помістит на собі два три метры сотнары што впрочым завісит од них высоты ділают іх два три і <unk> метры высокыми Веце труда і клопоту єст єсли хочеме высушыти кормовы травы о грубых сочыстых бадилях К тогодасушеню сут придатны зділяны в той цілі буды як показано на тым рисунку буды должны быти уставлены од стороны вітру штобы паша скоріше могла просушати Рослины передом нім іх кладе ся должны привянути а не быти свіжыми Накладаєт ся іх начынає од долины Рослины листясты і о грубых бадилях можна уложыти в грубшой варстві оддову лишає місце свободно є што бы воздух мог продувати На одну буду середньой величыны можна уложыти близко фіру сухой пашы буды ті надают ся головно до сушыня кормовых рослин котры приходит ся нам сушыти в позной осени буд назерно буд пашу Буро є брунатно є сіно Буро є сіно єст дуже здорове а получає ся в той способ што не сушыме його на Воздусі до той степени як зелено є а лем позваляме йому на Воздусі зовсім звянути і укладаме в стогы в котрых оно од свого тепла досихає Треба мати уж практику штобы в одвітною пору перервати сушеніє сіна на воздусі і уложыти в стогы штобы той практикы набити корыстно начати од малых проб Цілковито є звяненє травы познає єс тым способом што сіно змято є в руках не крушыт ся но тоже і векшой волкости ніч у него В тую одже пору треба його укладати в стогы стога хлуч держыт ся буроє сіно нежели в шопах де може даже од векшого горяча запалитись Ліпше укладати його в стогы меншый і середній нежели великій Стогы ложены для получыня бурого сіна мусят быти дуже добре утоптаны бо такі до котрых в середины воздух доходит з певністю попсуют ся Заплісніют Звычайно укладає ся од <unk> метрів сіна Єслі ст добро вложений то сіно начынає ся по <unk> днях буріти і достає слоткала ароматичний запах Єсли чути вонь припаленою то сіно начынає ся псувати В тым случаю не треба його розкідати і бо то є ничы не поможе а оставити все в спокою часто зопсує ся лем невелика част сіна Посліхшестьох неділь сіно цілком выробит ся Стол треба укладати як найскорійше все голучче в одным дни По причыні што буроє сіно єст дуже здорове і смачне і для коров і кони і овец прото в многых ґаздовствах в містосі на зеленого приготовлюют буроє Вывихнені ногы убезрох случає щас самы што свиня вывих нередню і задню ногу в става ставі і хромає куліє В тым случаю треба сустав смарувати два разы в ден слідуючою масю Розпускає ся в піл літрі сильной водкы <unk> ґрамы камфоры і додаєс єщы до того <unk> ґрамов мила дробно наскробаного Тою масю натираєс так долго покій не уступит хроманя кулявка Лемко Ґазета для Народа Архівальну ґазету Лемко чытала Наталия Малецка Новак