Архів
лемківского радия

Лемко Ґазета для народа Лемко чысло <unk> Новый Санч дня <unk> червня <unk> р Практичны рады для ґаздовства дома здоровя і так дале Важне є условиє годовли Скота У нас во многых сторонах краю старают ся господары селяны держати лучшую породу Скота а тоже і лучше ю кормити На одно однако дуже важный услови годовли скота не звертают многій годовці своі увагы а іменно на чыстоту котра єй для звірят доконче потрібна Штоправда коней удержуют многій больше чысто но головно то о котиі котрый находят приятност в іх годовлі што однако односит ся до рогатого скота А то же безрох то прямо треба дуже удивлятись што декотры годовці нестидают ся што так нечысто держат свой скот Не остит однаково оно только розходит ся головно о то обстоятельство што по причыні нечыстого удержаня скота получає з большы страты іх ходовлі воду послухаймо што пише в тым ділі Фронь професор нижньой школы рольничой Суходолі ст Годовля домашніх звірят О чыстым удержаню кров так коров так пише Єсли шкора не єст чыщена долшый час як тоє часто быває ускота держаного селянином у котрого скота і большая част тіла быває обліплений засохлым навозом а волос забытый порохом то і при найлучшым кормленю не може быти бесіды о молочности і здоровлю звірят Шкора працує подобно як легкій плуца і ниркы выдаляє з себе ґазы і сталы тіла для орґанізма непотрібны а даже затруваючы Єст і шкора заліплена і порохом забыта ніт бесіды о выділяню ся через єй отворы шкодливых материй Звірина помаленькы дусит ся і выглядає всегда як харляк На такым нечысто державном скоті быває в літі много хробачных бомблий котры діравят шкору і непокоят звіря бо вертят ю чого нерозумний властитель тішыт ся думаючы што такій скот здоровійший Єст то настояща лож котрой не даст ся ничым пояснити а хыба ліностю властителя такій бомблі сут то черве несікомого овада котрого скот страшенно боіт ся і як толко В воздусі його почує утікає в збоже воду то є ґззитця Протоє уж природа звіряте показує што тоє насікомоє єст для него Чымто страшным єсли оно перед ним так утікає Насікомоє тоє кладе своі яєчка на волос з кота колока дній вылігає з яєчка черв котрий старає ся вбізти ся в шкору но єсли вытрем шкору Хотя два разы в тыжни то зотым тіі древы іх хробачний бомбель не утворит ся На інным місці чытаєм Дуже важным условьом хорошой молочности коровы єст як найбольшая чыстота в стайні Часто стайня служыт за выходок єсли уж же не старшым то хотя молодшому поколіню а тоє єст высокой степени нездорово для скота Звычайно селяньскій стайні сут низкы і тісны а для того даже парний вонячий Тепло в стайні потребно однако негорячо і ботоє плохо вплыває на апетит а єсли скот добре не іст не може приносити одвітных корый Для одсліжыня воздуха в стайні повинна быти докончы деревяна рура на дах або хотябы отвор в стайні под самою поваловю дозатканя штобы в часі потребы можна было зопсуваный воздух выпустити Неприятной воны не буде в стайні єсли не позволим гнити гноівці А то в той спосіб што ю выльовлюєм сломою сухым листям а щы лучыє сухым торфом Видим одже з того всего што і рогатий скот треба часто чыстити як і коней щоткою і згреблом А то же старати ся о тоє штобы в стайнях был чыстий воздух в тым случаю не только скот буде здоровый і буде хорошо рости но од коров получає больше молока жтобы коней не мучыти При тягненю тягару треба уміти і воз заладити і тягар на віз уложыти а тоже уміти і коней запрячы Драбины тягарового воза треба в той спосіб уложыти штобы они спереду не выставали поза передні і кола штобы од же токо так далеко сягали як далеко выстают тіі передні і кола Вагу з отчыками треба причепити як найближе до осі передньой повинна она быти рухома штобы побудити дотягненя і лінового коня Тягар треба старати ся так уложыти на возі штобы його было больше з передньой части воза Єсли не можна його больше наперед дати то вложыти ровновірно на цілый воз но николи не давати найбольше тягару в задню част воза Коні треба так запрягати штобы посторонкы чы пасы были ровно біжны до поверхности дорогы Єсти прото є коні росли то вагу з орчыками треба причепити над дышлем воза Запрягати треба коні коротко понеже чым коротше они запряжены тым легше ім тягнути тягар Но не треба прото є приміняти ся до долготы дишля і ведля него продолжати і скорочати постронкы Дишель повинен быти так долгій штобы толко немного выставал поза носы коні або даже был з ними ровний Так як однако не можем одвітно до долготы коня скорочати або продолжати дишель то не постронкы а нашельникы треба одвітно до долготы дишля реґулювати На одпарені у коней Нерідко злучає што хомуто єсли оно за великоє ілістнує одпарит карк ілі груд у коней і они остают ся якій то час до роботы непридатными Німецка Ярольнича Ґазета подає слідуючий спосіб приготовленя масты на такоє одпаренє Взяти жывиці меду і воску по <unk> ґрам а также два і <unk> ґрама свіжого смальцю Добре перемішати і перетопити на слабым огни Коли простине прикладати на одпаренеє місце а оно скоро гойця Маст тая оказала хорошою і на другій рани узвірят Щобы до одпареня уколінь не допустити треба запрягати іх хомута добре допасуваний до величыны іх карку і грудеймо Найлучшым лікарством єст свіжоє несоленеє масло котрого маленькою грудочку закладає ся рано і вечер чыстыма пальцями Сам куток ока де сходят ся повікы Єсли очы покрыют ся материєю то є ропіют ожыває слідуючого лікарства Розпускає ся в піллітрі теплой воды <unk> ґрамы білого вітрьолю сіркань цинку і тою водою обмыва єс очы три разы денньо А то в той способ што завязує ся очы шматою умоченою в той воді кашель убезрох Причыною той слабости бывают перетягы холодный вітры за холодний напоій то є всякого рода перестуджыня Длятого і скорійше западают на тою слабост тіі без рогы котрых держыт ся вес час в хлівах лежелі ти котры ідут на пасовиска де навывают на всякого рода перемітны температуры то є де они гартуют ся Скорійше тоже западают на тую слабост безрогы молодший нижели уж старший Слабост тая обявляєт ся сухым урываным кашлем і болем горла Што што не трудно познати єсли стиснути горло безрогы пальцями Часами слабостя переходит сама но в тяжкых случаях треба выгрівати горло при помочы мокрых обладов Оклады робит ся в той спосіб што чыстою шмату мочыт ся в холодной воді выкручає ся штобы остала только немного мокрою і прикладає ся на гору Потом тою обвиненую част шыі обвиває ся єщы сухою шматою обвиває ся єщы сухою шматою І то так докладно жебы до мокрой шматы не доставал ся воздух то є штобы та мокра яшмата была зовсім сухою закрыта Оклад такій треба зміняти што або <unk> годины Єсли кашлю причыною не єст яка інная слабост яка болізн легкых плут то по того рода вкладах без рога уже по кольках дній повертає до здоровля Лемко Ґазета для Народа Архівальну ґазету Лемко чытала Наталия Малецка Новак