Архів
лемківского радия

Лемко Ґазета для Народа Лемко чысло Львов дня <unk> лютого <unk> р назад до ґаздовства Невеселу новину приносят ґазды з Америкы бо таку што там старают ся барз о тото штобы не впущати тото люди з Европы на заробкы до Соєдиных Штатів Америкы як іх тепер приходит Там утворили ся медже послами Конґресу в Вашынґтоні дві партиі Єдны послы сут за тым штобы і надале охабити всяку вольност каждому Чы хто хце іхати на заробкы до Америкы ци ні Они повідают што Соєны Штаты Америкы то вольна република в котрой каждий повинен мати всяку вольност Тота партия завязала собі навет Общество Contt <unk>atре має на ціли аґітувати за тым кождому охабити вольност іхати або не іхати на заробкы до Америкы Єст але друга партия котрой члены называют ся рестрикцийоністами од латиньского слова рестрикто Рестриктьо ограничыня а они женут барз на тото штобы як найвеце ограничыти еміґрацию заробников з Европы до Америкы Они повідают зас такоє што тоты роботникы з Европы сут причыном што капіталисты не платят і американьскым роботникам доброй платні бо хоц і зроблят тоты роботникы страйк та на іх місце мают капіталисты властители фабрык копальней іщы больше тых европейскых роботников котры ждут на роботу і цілыма місяцями Тоты одже роботникы котры проходят з Европы в так великой масі они сут причыною штораз векшой нужды меджеробочой клясой в Америці Тота патріярестрикцийоністов єст моцнійша як іх противникы і они і они переперли на конґресі в Вашынґтоні ушколька законов котрыми встримуют пінязі роботников з Европы до Сом однако што дотепер ухвалено Не поперестали а чуду хвалити іщы острійшы законы штобы можна было навет конфіскувати заберати в корыст правительства тоты шыфы котры будут привозити роботников з Европы до Америкы і накладати барз великы кары на товариства котры привозят роботников Чи тото право уж тепер ухвалят чы пого долше Того не можна іщы знати але треба быти приготовленым што уж неза долго мало хто буде мог достати ся на заробкы до Америкы Длятого мы іх взываме назад до ґаздовства То значыт берте ся вы Лемкы котры найвеце выходите до Америкы берте ся назад і то щыро до ґаздовства до ґрунту а не пущайте ся і дальше на заробкы в Америці бо они уж незадолго скончат ся А оно нашы Лемкы зато што выходят уж веце як <unk> років до Америкы на заробкы одвыкли по кустьок од ґаздовства од ґрунту позанедбували тоты ґаздовства і американьскы заробкы зачали уж уважати як головну подставу свого утриманя а оно єст як раз інакше Земля ґрунт была єст і буде подваленою фундаментом быта і жытя чловіка Она нам дає то што для нашого быть і жытя конечні потреба Не можна прото є опущатись лем на заробкы по фабрыках і копальнях Оне раз сут другій раз може іх не бити Коли перед кількома роками одбывал ся вовідны Світовый зізд Сельскоґаздівскій на котрий приіхали делеґаты векшых сельскогосподарскых обществ світа то приіхал там і славный французскій аґрарний рольничий політик Жуль Мелін Он прочытал там науку подназвом Назад землі в котрой звернул увагу што в теперішніх часах люди зачынают одвыкати од землі а берут ся всяди до фабричного промысла Он прото перестерігат што так дальше не повинно быти но што головну увагу треба звернути на нашу мати кормелицю на землю Коли оджыво обще в світі подносят такій голос штобы повертати назад до землі до сельского ґаздовства а не спущати на фабрыкы копальні то є на заробкы промысла то тым веце повинен пойти за тым голосом наш рускій народ а головно Лемкы котры колько остатніх десяток літ утримували ся переважно з заробко по фабрыках і копанях в Америці а котры то заробкы уж в недалекым часі скончат ся Назад для Лемкы до Ґаздовства назад до той землі котра была для Вас одинокым утриманьом ним вызнали Америку Не чекайте хвили аж буде Вам цілком запертый вступ на заробкы до США Уж тепер одрывайте вашу мысль од еміґрациі а звертайте юм на тото як бы ліпше повести своі ґаздовства як бы ліпше вытігати з ґаздовок зыскы доходы назад до ґаздовства Новы ворогы Лемковины Друга част конец По што стігают ся радикалы на Лемковщыну для чого они зробили собі віче в Новым Санчы Кто урядил тото віче і спровадил проводира радикалов посла Триловского на нашу Лемковщыну уж давно напосіли ся Одорванці од Руси Украінці робота але іде ім барз тяжко бо мало хто з Лемков дал ся імбаламутити Єсли прото сут на Лемковщыні як Украінці то хыба самы зайды Найвекшою перешкодою для роботы тых зайдол Украінців сут нашы священникы котры сут тіж переважно Лемками людми душею і серцем рускыми Они ідут разом з народом Народ іде з ними Броняют Лемков отец Радников Руси Украінцяв Видят отже украіньскы проводили што они нич не порадят з Лемками покля не розорвут Лемков од іх рускых священников Треба прото ім конечні побурити по селах люди против рускых священників одорвати од рускых священників а коли тоє удало ся бы ім зробити з народом уж дадут собі рады Самы проводоры украіньской роботы на Лемковщыні не хотят до той роботы брати ся бо они на верха показуют што не сут ворогами священников А то з такою роботою треба выпустити публично До той роботы они хотят ужыти радикалов бо радикалы выступаючы против свірі тым самым старают ся подрывати повагу священников розрывати іх з народом Штобы одженачати тоту діявольску роботу на Лемковщыні урядили проводеры украіньской роботы на Лемковщыні віче радикало в Новым Санчы в першый ден латиньскых рождяных свят Віче было уряджене в Украіньской Бурсі котрой представителем єст знаний нам Базьо Яворскій Он выіздил тіж по проводира радикалу посла Триловского на стацию был з ним на вічу і по вічу одвез го назад на стацию на вічу были переважно учытели з Повіту Ґрибовского і стругых Веце натепер о тым вічу радикалу в Новым Санчы писати не будеме бо сут то справы барз неприємны а не хочеме выкликувати іщы векшого заколоту на Лемковщыні Повіме на тепер лем только што знаме о вшыткым Знаме тіж о тых декотрых котры уж начынают роботу радикалу по селах Лемковщыны розкыдаючы выступаючий протів святой віры книжочкы знаме є одкаль іх берут Даєме тымчасом таку раду Рукы проч послухайте добрі А не послухате то здемаскуєме цілковито а потом не будеме винны кєд в декотрых селах збойкотуют Лемкы школы то є не будут до них посылати дітей а зажадают другых учытелей хоц бы і Поляков штобы увольнити си од непрошеных опікуну святой віры Покаждеме што буде дальше Хто з вас братя Лемкы з повіту новосандецкого ґрабурского а і по части ґорлицкого не знатого человіка його знают далеко шыроко рускы люде і по дальшым краю Єст то наш Лемко патріота Николай Іванович Ґромосяк Ґазда селянин і промысловец В Крениці Барз жалуєме што наша ґазета за тісна што бы мы могли докладнійше описати жытя того Лемка селянина і промысловця патріоты но описуєме в короткости Миколай Іванович Громосяк родил ся в Крениці в <unk> році До школы ходил вшыткого лем штырі зимы При войску служыл в Новым Санчы Служыл уж яко женатий але лем два місяці якоси удало ся му выкрутити ся Од родичов не достал он великого маєтку а навет зараз в першых роках ґаздовства погоріл як то повідают дотла При божой єднако помочы а при своій щырой праци ощадности і быстрости ума розума доробил ся он барз з красного маєтку Он тепер має <unk> марков ґрунту двіцегольні фабрыку кафлей трач і фабрыку залозі Єст бо он не лем ґаздою рольником але і промысловцем Николай Іванович Ґромосяк Человік глубоко реліґійний і барз привязаний до нашого церковного обряду Он дуже прислужыл ся при будові теперішньой церкви в Крениці а уж од <unk> рока то є праві <unk> роков єст церковным провізором Од того самого року єст тіж безперестанку громадскым радным а од <unk> р асесором і членом рады школьной місцевой Был єдну каденцию і членом рады Повітовой в Новым Санчы Бывал Николай Ґромосяк і далеко по світі В <unk> році был на выставі Гуцулов в Коломиі В <unk> році іздил враз з другыма поломниками до Риму Он іхал навидіти уродженця Крениці выгнанника блаженной памяти митрополиту Йосифа Санбратовича В <unk> році іздил з поломниками до св Землі Іздил он по світі і в своіх промысловых інтересах напр в Відни і Пешті был якых <unk> разы Не было тіж жадной депутациі з Крениці в всілякых справах чы До Відня чы до Лова в котрой не брал бы участ Николай Ґромосяк Найважнійше однако для нас што Николай Ґромосяк єст щырым рускым патріотом Уже выже спомянули мы што он дуже любит свою церков і наш церковный обряд а любит он дуже і цілу нашу велику <unk> Мілийонову Русь і свою тіснійшу родину Лемковщыну Од рока <unk> єст безпрестанно членом общества імени Михаіла Качковского Єст тіж членом Руской Рады во Львові на котрій собранє Лоньского року выбрало го заступником предсідателя Собраня Єст членом русконародной орґанізациі і орґанізатором селян На Повіт Мушыньскій тай нема в околиці віча Собраня одкрытя чытальні в котрых не взял бы участи Миколай Ґромосяк Не жалує он труду а і пінязі і на дальшы подорожы в народных справах В самом Львові был он в остатніх трьох роках кольканадцет разы Доказом його патріотизму єст і тото што он всядий до каждого говорит лем на свойой родной руско лемковской бесіді Не стидит ся он і лемковской одежы Його лемковску гунку знают далеко і шыроко по світі Виділи ю не лем бискупы а виділи і президенты міністров і міністры і намістникы і маршалкы краєвы і так дале у котрых он бывал або з депутациями або сам во всілякых справах Но Вот вам короткє описанє жытя нашого лемківского патріоты селянина і ґазды і промысловця Николая Івановича Ґромосяка котрому іжычыме прожыти іщы долгы барз долгы рокы для добра і єго як тіж для добра Лемковщыны і цілой Руси всілякє з близка і здалека Спискы конскрипция при помочы комісаров Староства і жандармов одбыли ся в вірхом лімалой новосандецкого повіта в громаді вірхом Лямала як і в барз дуже другых громадах на Лемковщыні спротивили ся Лемкы тому штобы іх записувано при списах на польско німецкых друках і по польскы Громадяне вірхом Лималы не лем тому ся спротивили але і застрийкували жадаючы штобы іх записувано по рускы бо они ни не Полякы ни не Украінці Конскрипцийный комісар донес о тым до староства в Новым Санчы На тото донесенє приіхал заступник старости з другыма двома комисарями і з двома жандармами По долгых торгах уступили селяне бо бо бо бояли ся кары котрою настрашыли іх жандармы Виділ чытальны імени Михала Качковского Ло <unk>o<unk>сандецкого повіту просит помістити в нашым ґазеті слідуюче заявленіє Виділ чытальный імени Михала Качковского в Лосім заявляє полну благодарност за ґазету Лемко по першый раз выпущену нашом родном лемковском нарічю і маме надію што редакция не погордит нашыми лемковскыми дописами до той ґазеты і для того просиме помістити По перше высокопочтенный червеньскій учытель в Лабові подарувал нам до чытальні книжочок Общества імен Михала Качковского за што складаме му сердечне спасибо Славите Господи наша чытальня і в осім розвиват ся дост добрі Молодіж горне ся до чытальні чытат книжкы ґазеты і вчыт ся етимолоґічного писма бо в школах не може ся навчыти Коли наша молодіж виділа што чытальня не має дост фондув на своє утриманя то так дівчата як і хлопці заколядували для чытальні зерна ціні <unk> корон Выділ чытальни дякує ім за труд а господарям за жертволюбія І Руска Ядружына на Лемковщыні в Западной части зостала одкрыта в Тыличу коло Крениці дня <unk> січня того рока прапор дружыны Барс Красный по богословы высокопресвященый о Гаврийох Натишак із Крениці сослуженый єст з місцевым парохом высокопресвященным оцьом Емілийом Бенгриновичом і з высокопресвященным оцьом Козловскым і з поворозника Отец Натишак повіл тіж хороше патріотичне слово одвітне торжество Жычыме штобы тото молоде общество причынило ся і до ожывленя Руского Духа в нашым лемковскым місточку Тыличу на котре завзяла ся горсточка Поляку штобы його ополячыти Сердечне спасибо належыт ся нашому молодому друженнику студенту прав Іванові Андрейко уродженцю Тилича котрый барз дуже потрудил ся для заложыня руской дружыны і много працує для свого родинного місточка а і його околиц Перша молочна сполка на Лемковщыні была одкрыта дня <unk> січня в Ждыни ґорлицкого повіта понеже были барз великы задуявкы і курявкы не могли прийти на одкрытя сполкы і люди з сусідніх сел хоц ся выберали молочна сполка поміщає ся в домі в котрым дотепер провадил вышынк Жыд В тым домі містит ся тіж чытаня імени Михала Качковского і християньска Руска Трактєрня і другій великій дом в селі одобрано Жыдови а в ним має ся одкрыти торговля Родждель і Каса Райфайсена О вшытко тото старат ся місцевый священник прехороший рускій чловік отец Феодор Дуркот а допомочы єст му колькох ґаздов селян Чест і слава отцю Дуркоту чест і слава його прихожанам Берме собі приклад з Ждыні і другы села Лемковщыны В Поворознику Коломушыны одограли дня <unk> січня того рока члены місцевой чытальні імен Михала Качковского театральне представленє Самостійна Украіна Вшыткы акторы одограли своі роли барз добрі По забаві была забава з танцями при музыці Циґанов котры грали і нашы патріотичны рускы пісні як пора Пора за Русь і Сміло Друзія Приятно было призорати ся як красно і прилично бавили ся при музиці нашы селяны Лемкы Заразом можна было зауважати што уряджанє того рода забав санцями под опікою людий з інтеліґенциі дуже може вплынути на товарискє образуваня нашого народа Лемко Ґазета для Нарота Архівальну ґазету Лемко чытала Наталия Малецка Новак