Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Еп. 6
«Лемко» - ґазета для народа #6 - «Лемко ґазета для народа», ч. 6, 1911
•
Опис епізоду
Archiwalny odcinek dotyczy tematu opisanego jako “06 - «Лемко» #6 - «Лемко - ґазета для народа», ч. 6, 1911”. Z zachowanego fragmentu transkrypcji wynika m.in.: Лемко Ґазета для народа Лемко чысло Львов дня марта р Од редакциі Тым номером кончыме Першый Квартал здаваня Ґазеты Лемко не можеме не поднести того што ґазета Наша уж за тот.
Автоматычна транскрипция
Лемко Ґазета для народа Лемко чысло <unk> Львов дня <unk> марта <unk> р Од редакциі Тым <unk> номером кончыме Першый Квартал здаваня Ґазеты Лемко не можеме не поднести того што ґазета Наша уж за тот першый квартал розшырила ся дост сильно по многых лемківскых селах і што зостала принята нашыма Лемками радо втішно Не лем але тут на нашой Лемковщыні принято ю радо но барз втішно приняли ю і нашы еміґранты Лемкы в Америці єдно лем не дало ся нам іщы осягнути а іменно штобы з ґазетою Лемко войти і на угорску Лемковщыну Венґєрскых Лемков не выпущаме з памяти і конечні схочеме і там достатись Найперше мусиме ту у себе сильно станути з ґазетою Лемко Треба нам ю пошырити по вшыткых а вшыткых селах і то в як найвекшым чыслі примірников Стою отже просьбою і звертаме ся до теперішніх передплатителів нашой ґазеты просиме розвинути як найвекшу аґітацию штобы впровадити ґазету Лемко і по тых селах Лемковщыны до котрых она або цілком не приходит або лем по колько примірників Просиме розвинута аґітацию не лем ту в нашым краю головно на Лемковщыні но просиме позыскати як найвеце предплатителей і в Америці медже еміґрантами Лемками Передплата до конця того року выносит на ґазету Лемко тут в нас тепер уж лем <unk> корону <unk> гелерів уж не маме на толко першых номерів Лемка штобы могли высылати вшыткым Новым переплатителям высылати будеме од <unk> номера тоты першы номера котры іщы маме тримами для Америкы для того для Америкы оставляме і дальше передплату <unk> дуляр З Америкы можна присылати переплату в рекомендуваных писмах бо так маленьку квоту як єден доляр не оплатит ся посылати почтовым переказом або през якій банк Тут звертаме увагу што нашым колектором в Америці для Пасаік Кліфтон і другых окресных місцевостий де єст при роботах барз дуже нашых Лемків колектором колектором там нашым єст громадян Назар Теліщак в Кліфтон Он має право принимати для нашой ґазеты Лемко переплату і на його адресу выслали мы запасовы першы номеры Лемка Колекторов і кореспондентов схочеме установити для ґазеты Лемко і в другых сторонах Америкы де сут на роботах нашы люди но о тым напишеме докладнійше в слідуючым то є <unk> номері нашой ґазеты Щастя Боже дай Повідают другы люде о нас Рускым народі што мы лем любиме дуже радити на нашых радах дуже ухваляти но до самой роботы того што ухвалиме не барз береме ся Та она акурат што в тым єст дуже аправды колько то у нас єст тых всілякых нарад тых собраній вічей колько то мы не ухваляли всякых проєктов внесені Кєд бы лем з того вшыткого што мы ухвалили на вшыткых нашых собранях вічах кєд бы лем яку десяту час зробили перевели в діло то мы Рускій народ был бы найславнійшым першым народом на світі Мы одже за дуже радиме а за мало робиме З другой але стороны і такій нарады і такій наради і такій зобраня тіж сут потрібны На такых бо собранях в вічах радах не одну справу мож добрі обсудити то і добрі ю ухвалити Ідале іщы о тото штобы ю зробити в діло перевести Длячого о тым пишеме Дня <unk> марта одбыло в Ґорлицях дворічне собранє нашых рускых люде із Лемковщыны Были на тым собраню священникы Были селяны были многі мірскы цивільны люде і старшы нашы рускы академікы Много там было говорено много ухвалено О вшытком том што там было говорено і што ухвалено писати не будеме бо наша ґазета єст за мала штобы докладно тото вшытко обсудити обговорити повіме лем о том што уважаме за найважнійше за найбольше для нас потрібне Ухвалено было заложыти у нас на Лемковщыні новоє Общество а іменно Лемківскій Совіт То є лемківску ютаку Раду котра занимала бы вшыткым такым што односит ся до поднесеня нашой Лемковщыны так подзглядом просвітительным як економічным і політычным Што такій лемківскій совіт то є така лемковска рада была бы для нашой Лемковщыны барз потрібна о том не машто і писати Друга справа котру ухвалено а котру уважаме за барз важну і потрібну то тото штобы на нашой Лемковщыні закладати по селах Молочны Сполкы О тых молочных сполках напишеме в найблизшым номері Лемка Тепер повіме лем што ухвалено заложыти в найкоротшым часі такы сполкы во Фльоринці ґрибовского повіта і в розділю ґорлицкого повіта Ухвалено тіж постарати ся штобы одкрыти на Лемковщыні колькомісячну науку о тых молочных полках о іх проваджыню выробі масла і так і так дале Такую науку такій курс Молочарства был бы уряджений при першой молочной Сполці на Лемковщыні а іменно в Ждыні ґорлицкого повіта Дуже тіж важна была ухвала котра дотичыт Асикурацийного Общества Славія Общество ім Михайла Качковского і асекурацийно є Общество Славія зробили таку умову што Славія має давати од рускых асикурацийных поліс част зыску для общества імени Михайла Качковского Не мали они таку умову медже собом зробили іщы передом односили ся декотры нашы люди З Лемковщыны до Славіі штобы она од поліз асикурацийных з Лемковщыны одступила част зыску на нашу народну Руску роботу на Лемковщыні В той ціли была у нас уж і перепроваджена аґітация штобы асикурувати будинкы не в диністрі А в Славіі Коли отже тепер мы зачынаме жывійшу народну роботу на Лемковщыні а для той роботы треба нам грошей то мы не можеме одступити од той нашой претенсиі Штоправда не можеме сподівати ся великых квот грошей но барз важне для нас тото што тіі грошы буде мож доставати стало то є што року З них можна было утримати чоловіка котрий жывым словом провадил бы по лемківскых селах аґітацию за закладаньом молочных сповок каз чытальний торговлей і так дале і так дале Ухвалено прото однести ся до Центрального Выділа Общества ім Михайла Качковского во Львові штобы провізию яку буде получати од Славіі З повітов Новый Санч Грибов Ґорлиці Ясло Кросно одступал в корыст Руского Народного Фонда Лемковщыны Тіж ухвалено заложыти в Ґорлицях гуртовый склад товарів потрібных для сельскых крамниц і тота справа барз важна хоц бо закладают ся по селах своі християньскы рускы торговлі храмниці то однако товары закупуют уж Жыдов в жыдовскых гуртовнях складах Выходит одже такоє што наш грайцар лем переходит през рукы свого чловіка руского крамара а конец концем такой достає ся в рукы Жыдов для котрых нашы християньскы рускы крамниці торговли стают ся лем одпродавцями Ухвалено і много другых справ тіж важных потрібных мы однако навели лем тых колка котры уважаме найважнійшыме найпотрібнійшыми та і кличем Щастя Боже Дай штобы тоты ухвалы остали ся не лем на папері но што бы были переведены в діло Всілякє Крадут Лемка од многых предплатителей Лемка довідуєме ся што іх не доходит наша ґазета хоц мы ім высиламе Творит ся тото по всіх селах де ведут свою роботу Украінці аґітаторе на тото нема інчой рады а переконати ся на почті кто одобрал ґазету а єсли ю не доручыл то треба нам донести а мы будеме знати што з тым зробити Маме барз дуже і такых случаів што выслану передплатителю ґазету Лемко достаєме назад з допису не принимаю А коли мы потом запитуєме того предплатителя чы он ю назад вернул то показує ся што ні Видиме одже з того што сут непрошены опекуны нашой ґазеты з котрых одни по просту ю крадут а другы назад юнам завертают до Лола Просиме дуже тых опекунув прилапати і о каждым выпадку нам донести Слідуючий нумер Лемка буде розосланий нашым передплатителям в велику суботу получат його отже в першый ден великодных свят Єсли бы кто з передплатителей не получал негай упомнить на почті і нехай довідат ся кхто одопрал Немудро зробили нашы сандецкы Украінці што стягнули до Нового Санча театральну дружыну Селян Гуцулов котры дня <unk> марта тоє в ден латиньского свята благовіщыня одограли в салі роботничого Дома штуку в верховенці Гостей явило на представліню так мало што запевно другій раз не схоче ся той дружыні до Санча показати Єсли акторе не схотят своіми кышенями до свойой театральной гры доплатити Вытко чыслено на участ Поляков но тоты не пришли Не пришли даже і социялисты котры дотепер не оддігали ся од всілякых украіньскых представленінь і забав Не явили ся в большым чыслі і Лемкы селяне хоц розвинену аґітацию Та іначей не могло быти бо наш народ розуміє театральне представліня яко забаву а для того горшыт ся в своіх реліґійных чуствах єсли тоты забавы в Пості І то великой Пост уряджене А в додатку єщы як то є было в Санчы под неділю Но не лем на касі потерпіли гуцулы Коли показали ся на улиці В своіх рожнокольоровых строях невыданых тут щапках зобрало коло них збіговиско Жыдков і всілякой батярни Бігали за ними по улицях зачіпляли іх выкрикуючы Індіяне Японьчыкі гаманы і так што для руского чловіка прикро было на тоє дивити ся Щаст Боже В другу неділю св Великого Поста тоє <unk> марта того рока одбыло с на вечерні в Мацієві коло Нового Санча общыє собранє членов місцевой чытальни ім Михаіла Качковского Чытальня тая котра в остатніх часах троха притихла розбудила ся тепер до нового жытя Недармо то повідают што ворогы Руси працуют для Руси Выбрано новий выділ в составі котрого вылошли Григорий Полиняк хороший рускій чловік яко предсідатель Тіж хорошых рускых люди выбрано в члены выділа а іменно Клемка Чупака Симеона Бориса Ілька Копильчака і місцевого учытеля Мефодия Трохановского На заступниковыділовых выбрано Петра Стариця і Петра Гавчака Єст отже всяка надія што чытальня в Мацєві буде под зарядом тых людей барз красні розвивати ся чого серця єй жычыме Практичны рады Як подати першу помоч кєд дахто впаде з высокого місця напр з дерева стодолы руштуваня і так Наступає звычайно стрясенє мозґу і нерво тратит ся притомност Пастуют двоніти пульз стає нереґулярний або зовсім слабны лице блідоє очы запалы Слабого треба перенести до місця притемненого спокійного уложыти ниже головою розпяти убранє давати зимный оклад на голову єсли єст лед то ледовий а на ногы окладит теплы як напримір фляшку наполнену горячою водою або розгріту і обвиненуй в шмату цеглу камінь При тым треба лице змывати або скрапляти зимною водою оцтом або колоньскою водою Натирати тоже ногы понизше колінь поднос подавати амоняк а коли поверне притомност подавати до питя вино чай гербату каву яку подати першу помоч кєд дахто впал і злому напримір ногу або руку о тым напишеме в слідуючым номері нашой ґазеты Помоч при згнетеню столчыню напримір камінцьом або якым тупым начыням На місце згнетеной части выступає синяк Єсли можна то уложыти згнитеною част тіла высше штобы не допускати сильнійшого до ней наплыву кровы обвинути досит сильно шматою давати зимны обклады а єсли єст лед то даже ледовий Єсли столчене місце не єст дуже болячоєм то можна приспішыти выліченє масуванєм то є розтераньом долони і рукы насмарувавшы ю вперед якым чыстым товщым При поважнійшых столчынях потребна помоч лікаря потребна і товда єсли з причыны столчыня набіг ґУС і он по колькох днях не уступає ни потобкодами ни масованьом Способ побезпечыти однитя поворозы сіти посторонкы а то же взмоцнити выробы конопляны линяны як напр мішкы і так в <unk> літрах горячой воды розпустити <unk> кілоґрам столярского клею і в той воді намочыти поворозы сіти веревкы линовкы посторонкы мішкы і так т В другым сосуді намочыти в теплой воді дубову кору Коли річы погружены в Клиєвій воді вже добре насякли перекладає з іх до воды Дубовой де повинны остати дві добы Послі того часу вынимає і сушыт ся на воздусі однако ненасильным сонечным світлі Причыны што ґарник сполучыл ся з клеєм то зділал тіі конопляны і леняны выробы дуже сильными а заразом обезпечыл іх одгнитя Свой до свого Руску торговлю всілякых товарів Димитрия Байфла в Мушыні а тіж його реставрацию і вышынк поручаме руской інтеліґенциі і рускым селянам Келефстин Менціньскій Цк старший совітник судовий одкрыл в Ґорлицях адвокатску канцелярию в домі коло староства Лемко Ґазета для Нарота Архівальну ґазету Лемко чытала Наталия Малецка Новак