Łemkowie są #19 - Sztuka współczesna
Еп. 19

Łemkowie są #19 - Sztuka współczesna

•

Опис епізоду

Odcinek omawia, jak łemkowska tożsamość, pamięć i tradycja pojawiają się we współczesnej sztuce. W transkrypcji pojawia się wątek teorii Arthura Danto o „końcu sztuki“ oraz kolekcji Łemkowyna Anny Marii Zygmunt, która łączy motywy ludowe, rzemiosło i modę z kategorią sztuki współczesnej.

Автоматычна транскрипция

Лемкове сон <unk>o<unk>сталой части людности Жепосполітой Польскій Єдном з узнаных в Польсце
мійшости етнічных обок Караімів Татарів і Ромів Лемкове сон і мают свой
язык культуре традиция Стверджыня ты взяты зостали з тексту уставы з дня
<unk> стичня <unk> р о мнійшостях народовых і етнічных ораз о языку
реґіональным Штука Лемковска З пришлости до ніской чаности Автор тексту Міхал Шымко
Артур Данто в своім глосным артикули з <unk> р под провокуючым титулом
<unk> Уважа же по попартє наступіл конец штукі І єст то звыклый
конец по котрым уж ніц нема Тен конец штукі укрытый єст в
поянцю єй лінеарного і гісторичного розвою Данто тверджыт же штука смяло вкрочыла
в сфере постгісторичном і тым самым утраціла свой універсальны характер Артикул Дантеґо
єст прубом одповіді на питанє Цо ся діє зо штуком по концу
штукі Спілчасні артисті могут свободні черпать з ружных стилів вшынді шукат інспіраций
і розвою подіваж вшытко єст дозволене В огульній оцені штукі критици і
одбірци не повинні уж стосувать критериюм естетичной поправности Не істнує був жаден
вызначник окрисляючый як штука повинна выгльодати ораз якы чынникы повинны быти спелньоны
бы за штука воґуле могла быти узнана Бардо често одвязаючы выставы в
Музеях Штукы в спілчасній задают собі питаня Чыта бы на певно штука
Пару місяци тому міял лем приємніст розмавлять з проф Маґочым оксонци над
яком працує ма дотычыт штукі русиньскій Професор хце закончыть єй роздялом дотичонцым
конця штукі По моім выкладі задал питаня чы то омалем і называ
лем штуком жевістє ньом єст Ідуч з мысльом філософув штукі одповід лем
же так єслі остатній розділ в його ксіжцема дотичыт конця штукі то
во в спілчасній штуце Лемковскій можеме допатрыват ся єй нового почотку Длячего
Длятого же єст своістым артефактом памянці і мови о пришлості в зупелні
новой перспектыві Наступні професор запитал чы затем колекция моды Лемковина Анны Марізиґмунд
вписує ся в поєнці котре я усільні назвалем штуком Отуж так длятого
же не єст єдині пописем здольности кравєцкых і продуктом комерцийным а стоє
за ньом гістория і то дзякі єй колекциі можеме узнат за обєкт
музеальный Мода єст єдном з невелью єдін котрой розвой в так выразны
спосіб увідачнят цехы характеристичны в спілчесности Струй єст своістым носнікєм значынь і
символі длятого Лемковина Анны Мариі Зыґмунд стала ся маніфестом памяті а то
уміставля єм в шыроко розумяній дефініциі штукі Щеґульні інтересуючый єст подняты през
артискы вонтек традиций в культуры Лемковскій В символічны спосіб Анна Мария Зыґмунд
умістіла культуры Йондро тожсамості Лемковскій в модзє а докладній переробіла лемковскій струй
Людови і вправіла го в рамы вспілчесності В вывязє припровадным през Наталью
Малецком Новак муві В колекциі Лемковина ужылам авторскій тканін ренчнє малюваного льну
бавелны гафтуваного сукня вывняного Взор котры станові лейтмотив для цалой колекциі зобачылам
кєдис на стяні старой хыжы в Завадци Римановскій Зреконструуувалам го нарисувалам в
кільку скалях а потем перенюслам на тканіны Разом з мойом прияцюлком спілзіли
сме віле другіх носи на стемплюваню некончонцых ся бель материялів Выкорсталам теж
орнаменты зналезяны на студні ораз формы традицийных строів лемковскых такых як чуга
лейбык чы запаска Нанізалам нажывкы понад <unk> тися кораліків бы представить власну
варияцию на темат кривулькы Процес вытвараня колейных тканін і акцесорів был незвыкле
працохлонный То сеткы годжін спензоны на гафтуваню на влеканю караліку в плісуваню
мальованю дзєрґаню шыделкуваню Упарлам ся же абсолютні каждый елемент мусі быти выконане
рчні Артистка модифікуют традицийны ляйвікі чугы кривулькы свободні добрала сродкы комунікуваня ся
з одбіорцом і оголосила тым самым постулят розмываня граници помз штуком а
жытьом перешлостьом а теразнійшостом менскостю а кобєцостьом Спілчасна штука лемковска єст не
тых оскарбницом муцьом о лемковскій тожсамості єст пред вшыткым велькым проґрамом з
амбітными і конкретными целями своістым артефактым памяті О тожсамості і артефактах памяті
не да ся писати без нашкіцуваня істориі і сродовиска в якым ся
розвіяли Проф Ева Клекот в своім артику Тожамост жечы ставля питаня чы
же мог посядать власну тожсаміст Одповідат тверджонцо а за приклад подає іконы
Для історика штукы єст то образ звыклы обєкт музеальны котрый посяда конкретны
специфічны цехы технікы малярском вымяр і темат Натомяст для віжонцых ікона посяда
глыбокій вымір єст святым образом Подобні же выглядала з лемковском жезьбом в
Древнє Для одбірців єст звыклым вытвором з Древна натомяст для Твурцув была
звірцядлем в спілчесности а пізній лончникєм з пришлостю Лемковскы жезбяже Звьосек Вулька
і Балуцянка кружы по експатрияциях в рамах акциі Вісла континували займуваня ся
жезбярством в Украіні Не сталі ся обєктом заінтересуваня історикув штукі Вобец іх
творчости традицийна істория штукі также была бірна Бо не даст єй зрозуміть
з перспектывы питань о стиль і іконоґрафію треба вникнуть в ґлбі Помоц
на в аналізі може выдават ся інтерпретация іконолоґічна але абы муц умістіть
єй в лемковскым контексті культуровым Найпер треба посядати в єден його темат
Зо в спомнінь Андрия Сугорского єдного з найвыбітнійшых представителів лемковскій резьбы в
Древнє працы ствожены в Украіні являт ся яко унікальны дзєннікі памянці барз
трудного фраґменту жытя артисту іх експатрияций в рамах Акциі Вісла тискнотом за
Лемковином і хенцьом удокументуваня вспомнінь То власне там сплечоны в досвятчынях пересідленя
мішали ся зо собом гістория і тожсамост Повысше залежности уж давно темы
повинны стати ся обєктом заінтересуваня істориі штукы Але для чого так ся
не стало Аналізуюц Лемковском жезьбы в древні з вісек Вулька і Балуцянка
зауважыт можеме же ґловном тематиком прац был маряж артистув з отачаньсом природом
і сповічностьом Творцом залежало на тым бы мотивы рослінны і орнаментове здобілы
жезбєны перез них предмьоты м ін шкатулкі лышкі масильнічкі і тацы Патером
надавано кшталт лісті кльонув і яворув Ченсто в товаристві Кісті Віноґрон Одразу
появлят ся питанє Скніноґрона скоро в тамтым окресі в вульци і болуцянци
не годувано тых овоцув Отуж Лемкові уж в <unk> віку твожыли в
церквях декорациі іконостасу з рысілінным орнаментем переважні ужываюч мотиву віноґрон Повыса залежност
всказує на сильны звьозок штукі сакральный з лемковскым жеєбярствем в древнє Нектуры
польскы науковци підкрисляли своє вонтплівости цо до унікальности жезбярства Лемковского Провадзоно кілька
бадань в котрых замірем было удовольніє же жезьба Лемковска єст копіованьом польской
штукы з конця <unk> віку Уважано же Лемкові не впрязили ніц нового
до жезбярства в Древнє а іх працы сон вылучні копіом того чо
в закопаным вытважано Ніц барді мильного По перше умовні приймує ся же
стиль закопяньскій повстал в <unk> року Початково звязаный был з архітектуром Натоміст
о жызбі Лемковскій писано уж кілька лят вчесній в каталоґу выставы дотичночой
штукі декорацийний в Львовя окрислянц єл яко артистичні і технічні досконало По
другє материялы зрюдлове потверджают же на Лемковині обрубка древна істняла дужо вчесній
По третє варто прижеть ся глбій лемковскому орнаментови рослінному Наветляіци зауважат же
цалковиче ружні ся од стилю закопяньского І фінальні з конту Лемкові мілі
черпать і інспірацию зо стилю Закопяньского скоро трудны варункти жытя унеможливляли ім
подружа Додатково належы вспомнеть же талент Лемковскій жезбяжы з Вьосек Вулька і
Балуцянка зостал зауважены в Рыманові здрою през грабіну Анны Потоцком кора враз
з меншым Станіславом створила в <unk> року в Рыманові шкулка в котре
найздольнійші молоді лемковсци хлопци могли учыть ся жезбярства і столярства Пляцуфка не
ділала долго за ледве <unk> лят длятого же враз зо смертьом грабо
Потовского зостала замкнята але єй вклад в розвой молодого поколіня лемковскых жезбяжы
был безценный Весі Балуцянка в першой полові віку досвятчеными артистами специялизуючыми ся
в пласко жезьбє были Юрко Коцяба Іван Кышчак Іван Орисик ораз Василь
Шаляйда Кєди докладні во вьосце появили ся первсі жезбяже тіжкой стверджыть Єднак
з Балуцянкі заховала ся памятка похозу з <unk> віку жезбєны царскы врота
приховуваны обецні в музеум в Саноку В тягу остатніх лят во спілчасній
штуце Лемковскій появили ся два новы зявиска першым з них єст пошуківаня
своіх кожені напр фотоґрафіі Катажыны Шведы другім єст впровадзаня наррациі пришлостьовий до
інсталяциі коляжы і образув Прикладом сон коляжы выконаны през автора тексту Міхала
Шымко і Домінікым Хмилевском За помоцом коляжу творцы справляют же опущены воскі
ожывают На Дзєнцях выконаных в <unk> р видат же давна Лемковина одешла
безповротні Творцы кожыстаюч з архівальных здєньс і вкляюч є в те выконане
вспілчесні задают собі питає Цо бы было ґдебы депортация ниґди ся не
выдажыло Чи в отачаючым крайобразі были бы Лемкові і іх хыжа за
помоцом метафоричного червоного кола створена єст нова Лемковина В культуры Еколо символізує
м ін несконченост вічност і досконалост То власні оно переноси одбіорцям в
неістнуючы створены свят котрых хтло бы видіти молоде поколеніє Не ма ґо
в обрамбі територияльным баданого Подкарпатя але єст в серцях і в спомнінях
мешкаючых там Лемку Незвыкла таємниця емануюча з коляжы набєра цых мальовничых Справят
же обєкты і люде появляют ся на коляжах яко елементы певного цоґу
історичного Образом присвята ідеа моцно осаджена в характеристичній для всі лемковскій вспільнотовості
Колейным проєктом єст інсталяция в ромп выконана през Якуба Якубовича Артиста заініциювал
перенесєні озокериту з трускавця до Вулькі і осаділ го в ненатуральных варунках
і оточыню Озокерит то іначей воск зємны повстає в вынику шыбкє одґазуваня
ропы нафтовой поджас єй еміґрациі ку поверхні Зємі выпелня щеліны і пусте
престченіє в скалах осадовых Розтопны плынны воск зналяз ся під поверхньом глебы
котрий поджас застиґаня допасувал ся до оточыня Дзяланя то єст свідомым одвуценьом
ситуациі пересєдленя Жезбє товаришыт фільм подляды представляючы вулька Відат на нім одціскі
ді давні знайдували ся лемковскє домы Сляды повстали под притверджеными до зімі
на <unk> місяц пляндиками Інсталяция показана на фільмі склада ся з <unk>
пляндек припоминаючых кубатуры лемковскій хыжы Артиста в своіх працах експльорує тематикым памяті
і тожсамості місця Парадокс штукі Лемковскій полега на тым же вымага ся
од ней абы сполняла функци естетичне а єдночасні уважа ся єм за
престрень до дискусиі В контексті розвою штукі Лемковскій видзіме нове модели функцийонуваня
Поврут до высуваного през аванґардісту постуляту знісєня границ помз штуком а жытьом
Єй розвий можеме принь по концу штукі модерністичний Єст він затым штуком
поставтономічном котра скупя ся на тематах функцийонуючых поза полем штукі в обшарах
такых як культурознавство істория етнолоґія ци социйолоґія Ово затартя границ пом штуком
а жытьом не єст ничым новым Але проба сформуваня одповіді на вельо
питань якы появляют ся в молодым поколіню Лемків уж так Лемкове <unk>ec<unk>
Ґрупом Обывателі Польскых ні лічебном од позосталой чести людности Жечопосполітой Польскій Єдном
з узнаных в Польсце мнійшости етнічных обок Караімів Татарів і Ромів Лемкове
сон і мают свой янзык культуры традиция Стверджыня те взяты зостали з
тексту уставы з дня <unk> стичня <unk> р о мійшостях народовых і
етнічных ораз о языку реґіональным Проґрам зреализуваны был в рамах кампаніі інформацийной
прованый яко реализация заданя публичного о лемках цо єм познайме ся фінансуваного
зо сродку дотаций Міністра Справ Вевнетшных і Адміністрациі