Łemkowie są #2 - Punkty zwrotne w historii
Еп. 02

Łemkowie są #2 - Punkty zwrotne w historii

•

Опис епізоду

Odcinek przedstawia najważniejsze punkty zwrotne w historii Łemków, przede wszystkim wydarzenia z okresu I wojny światowej: austriackie aresztowania i internowania Rusinów w Talerhofie oraz przechodzenie frontu przez Łemkowszczyznę. Omawia też powojenną próbę budowy własnych struktur państwowych, czyli Republikę Łemkowską, i jej znaczenie dla kształtowania łemkowskiej tożsamości.

Автоматычна транскрипция

Лемкове <unk>ru Ґрупом Обывателі Польскых мній лічебном од позысталой части людности Жечпосполітой
Польскій Єдном з узнаных в Польсце мнійшости етнічных обок Караімув Татарів іПольскій Єдном з узнаных в Польсце мнійшости етнічных обок Караімув Татарів і
Ромів Лемковє со і мают свой язык культуре традиция Стверджыня те вєнтыРомів Лемковє со і мают свой язык культуре традиция Стверджыня те вєнты
зостали з тексту уставы з дня <unk> стичня <unk> р о мнійшостяхзостали з тексту уставы з дня <unk> стичня <unk> р о мнійшостях
народовых і етнічных ораз о языку реґіональным Пункты звротны в гісториі Авторнародовых і етнічных ораз о языку реґіональным Пункты звротны в гісториі Автор
тексту Наталия Малецка Новак Процес кшталтуваня ся тожсамости Лемковскій в натуральный спосібтексту Наталия Малецка Новак Процес кшталтуваня ся тожсамости Лемковскій в натуральный спосіб
звязаный єст з товаришанчым часом выдажынями історичными Подобні як в припадку інныхзвязаный єст з товаришанчым часом выдажынями історичными Подобні як в припадку інных
новочесных народів з обшару Европы Шродковой і Сходній розпочына ся он поновочесных народів з обшару Европы Шродковой і Сходній розпочына ся он по
В <unk> в <unk> р і трісят Подчас розважань над тым процесомВ <unk> в <unk> р і трісят Подчас розважань над тым процесом
не спосіб поминут пункту звротных выдажень котре здетермінували дальшы выпадкы і здецидувалине спосіб поминут пункту звротных выдажень котре здетермінували дальшы выпадкы і здецидували
о льосах сполечности Лемковскій Першым пунктом звротным в <unk> віку был окресо льосах сполечности Лемковскій Першым пунктом звротным в <unk> віку был окрес
І войны свой і час наступуючы безпосередньо по нім Влады австрияцкє вынікуІ войны свой і час наступуючы безпосередньо по нім Влады австрияцкє выніку
поражек на фронті сходнім уж в першых місяцях войны розпочали фаль арештуваньпоражек на фронті сходнім уж в першых місяцях войны розпочали фаль арештувань
ґаліцийскых Русінів оскаржаных през не о Москвофільство Одбывало ся то в атмосфереґаліцийскых Русінів оскаржаных през не о Москвофільство Одбывало ся то в атмосфере
террору і психозывоєнний Без сонду выконувано еґзекуциі на арештантах вылапывано вшыткых зарвотеррору і психозывоєнний Без сонду выконувано еґзекуциі на арештантах вылапывано вшыткых зарво
адвокатів духовных предсімбіорців як і хлопув Подставом до арештуваня был зазвычай доносадвокатів духовных предсімбіорців як і хлопув Подставом до арештуваня был зазвычай донос
а не розпознанє контрвывядовче Затриманых осазано в обозі інтернованя в Талергофє колоа не розпознанє контрвывядовче Затриманых осазано в обозі інтернованя в Талергофє коло
ґразу през котры вчасі войны перевінело ся около <unk> тисяци особ вґразу през котры вчасі войны перевінело ся около <unk> тисяци особ в
тым вельо походжонцых з Лемковины Под конец <unk> року Лемковина помідзы долінамитым вельо походжонцых з Лемковины Под конец <unk> року Лемковина помідзы долінами
Віслокі і Ропы зостала пересята ліньом фронту котра утримувала ся немаль презВіслокі і Ропы зостала пересята ліньом фронту котра утримувала ся немаль през
пул року Чест всходня знайдувала ся під окупацийом росийском чест заходня контролюванапул року Чест всходня знайдувала ся під окупацийом росийском чест заходня контролювана
была през войска австро венґєрскы і німецкє По выпарцю войск росийскых вбыла през войска австро венґєрскы і німецкє По выпарцю войск росийскых в
страху перед репресиями зо страны влад австрияцкых чест людності щеґульні з обшарустраху перед репресиями зо страны влад австрияцкых чест людності щеґульні з обшару
пшыфронтового выцофала ся разом з росийскым войскєм У проґу закінчыня І войныпшыфронтового выцофала ся разом з росийскым войскєм У проґу закінчыня І войны
святовой кєди кшталтувала ся нова політична форма Европы Всходній на канві окрисленыхсвятовой кєди кшталтувала ся нова політична форма Европы Всходній на канві окрисленых
през президента УС Вудрова Вільсона засад о самостановліню народу руні в Лемковіпрез президента УС Вудрова Вільсона засад о самостановліню народу руні в Лемкові
розпочали процес узысканя власных структур паньствовых <unk> грудня <unk> р в поближурозпочали процес узысканя власных структур паньствовых <unk> грудня <unk> р в поближу
Плебані во Фльоринци одбыл ся Вєц на котрым зебрало ся около <unk>Плебані во Фльоринци одбыл ся Вєц на котрым зебрало ся около <unk>
делеґатів репрезентуючых <unk> місцевости з обшару Лемковины проклямувану вучас Руском Людовом Республикомделеґатів репрезентуючых <unk> місцевости з обшару Лемковины проклямувану вучас Руском Людовом Республиком
Лемку в склад котрей вешли поволаны вчесті на локальных Вєцах Руска РадаЛемку в склад котрей вешли поволаны вчесті на локальных Вєцах Руска Рада
в Ґладышові Руска Рада в Кренізци Повятова Руска Рада в Саноку ів Ґладышові Руска Рада в Кренізци Повятова Руска Рада в Саноку і
поволана в Снітници Повятова Руска Рада для Повяту Ґрибовского Проєкт політычны якымповолана в Снітници Повятова Руска Рада для Повяту Ґрибовского Проєкт політычны якым
была Република Лемковска перетрвал два лята кєди то зостал зліквідуваный през владыбыла Република Лемковска перетрвал два лята кєди то зостал зліквідуваный през влады
польскы Президиюм жонду Ярослав Качмарчык ксьондце Димітр Хыляк і Миколай Ґромосяк зосталипольскы Президиюм жонду Ярослав Качмарчык ксьондце Димітр Хыляк і Миколай Ґромосяк зостали
арештовані і оскаржені о здрады стану Єднак в часі глосного процесу точоногоарештовані і оскаржені о здрады стану Єднак в часі глосного процесу точоного
ся перед сондом в Новым Сончу вшысти зостали уневидні Республика Лемковска барзся перед сондом в Новым Сончу вшысти зостали уневидні Республика Лемковска барз
шыбко набрала для сполности Лемковскій выміру символічного і стала ся фундаментем дляшыбко набрала для сполности Лемковскій выміру символічного і стала ся фундаментем для
будуючой ся іх тожсамости народовий Колейным пунктом звротным в діях Лемковины былбудуючой ся іх тожсамости народовий Колейным пунктом звротным в діях Лемковины был
окрес лят <unk> Выдажыня того часу наймоцній досвядчыли сполечностю лемковском В першыхокрес лят <unk> Выдажыня того часу наймоцній досвядчыли сполечностю лемковском В першых
лятах войны хоц в реґіоні не провадзоно війшых діяльніст збройных Місцева людностлятах войны хоц в реґіоні не провадзоно війшых діяльніст збройных Місцева людност
обарчона была высокыми контрибуциями на жеч войска а щеґульні дотклівыми были вывускыобарчона была высокыми контрибуциями на жеч войска а щеґульні дотклівыми были вывускы
на роботы до Німец Шацує ся же обє они около <unk> процентна роботы до Німец Шацує ся же обє они около <unk> процент
мешканців в Лемковины в віку продукцийным Бужлівы окрес розпочал ся єсеньом <unk>мешканців в Лемковины в віку продукцийным Бужлівы окрес розпочал ся єсеньом <unk>
року вельком операцийом Войсковом Арміі Червоной котрой целем было сфорсуваня луку Карпатроку вельком операцийом Войсковом Арміі Червоной котрой целем было сфорсуваня луку Карпат
і перейстє войск на терен Словациі Досториі операция та перешла яко операцияі перейстє войск на терен Словациі Досториі операция та перешла яко операция
карпатско дукєльска люб дукєльско прешовска і уважана єст за єдном з найбардікарпатско дукєльска люб дукєльско прешовска і уважана єст за єдном з найбарді
крвавых бітев І войны святовой В єй выніку знищыню улеглу практичні цалыкрвавых бітев І войны святовой В єй выніку знищыню улеглу практичні цалы
обшыр в сходній і честі сродковой Лемковины На одцінку од Пшевенчы Лупковскійобшыр в сходній і честі сродковой Лемковины На одцінку од Пшевенчы Лупковскій
по Пшеленч Бескід на тоженном зостало спальоных люб розебраных на будовы інфраструктурыпо Пшеленч Бескід на тоженном зостало спальоных люб розебраных на будовы інфраструктуры
войсковой тися лемковскых домост Спальоно ріж <unk> церкви ченсто забытковых враз звойсковой тися лемковскых домост Спальоно ріж <unk> церкви ченсто забытковых враз з
іх самым выпосажыньом Высєдльона з обшару ділань фронтовых людност не мала деіх самым выпосажыньом Высєдльона з обшару ділань фронтовых людност не мала де
факто до чого врацат Рувнолегле Лосы Людности Лемковскій розстриґаны были на Кремлюфакто до чого врацат Рувнолегле Лосы Людности Лемковскій розстриґаны были на Кремлю
весню <unk> року Польскій Комітет Вызволеня Народового враз з жондом Украіньскій Социйвесню <unk> року Польскій Комітет Вызволеня Народового враз з жондом Украіньскій Соций
Республикі Радіцкій підписали уклад о пересєдленях з польскій цитат вшыткых обывателі народовостиРеспубликі Радіцкій підписали уклад о пересєдленях з польскій цитат вшыткых обывателі народовости
украіньскій біалорускій росийскій і русиньскій В укладі як го вувчас называно оукраіньскій біалорускій росийскій і русиньскій В укладі як го вувчас называно о
евакуациі покрисльоно же пересєдленя мат характер добровольны На терен Звязку Радіцкого єщеевакуациі покрисльоно же пересєдленя мат характер добровольны На терен Звязку Радіцкого єще
в <unk> р выєхало около <unk> тисяци Лемків походжонцых перед вшыткым зв <unk> р выєхало около <unk> тисяци Лемків походжонцых перед вшыткым з
обшарів знищеных діланями воєнными В колейных лятах пересєдленя набрали характеру пшумусового іобшарів знищеных діланями воєнными В колейных лятах пересєдленя набрали характеру пшумусового і
до конця <unk> року На терен совітской Украіны пересєдлено около <unk> процентдо конця <unk> року На терен совітской Украіны пересєдлено около <unk> процент
мешканців Лемковины В колейным року позостала людност Лемковска котрій лічебност шацунково окрисльомешканців Лемковины В колейным року позостала людност Лемковска котрій лічебност шацунково окрисльо
в передяле помідзы <unk> а <unk> тисяци зостала высєдлена на зємє заходнів передяле помідзы <unk> а <unk> тисяци зостала высєдлена на зємє заходні
і полночне польскій тзв зємі одзысканы Децийом о припроваджыню Акциі Вісла жонді полночне польскій тзв зємі одзысканы Децийом о припроваджыню Акциі Вісла жонд
польскій подял ухвалом в квітню <unk> р а єй целем было розвязаніпольскій подял ухвалом в квітню <unk> р а єй целем было розвязані
проблему украіньского на терені польскій попрез пересєдленіє і розпрошыня людности цо малопроблему украіньского на терені польскій попрез пересєдленіє і розпрошыня людности цо мало
приспішыт асиміляцию в новых місцях осідня Высєдляно ведук ключа вызнаньового грекокатоликів іприспішыт асиміляцию в новых місцях осідня Высєдляно ведук ключа вызнаньового грекокатоликів і
православных не вґлбаюч ся в справы тожсамостьове Бовім комуністичны влады уважали Лемківправославных не вґлбаюч ся в справы тожсамостьове Бовім комуністичны влады уважали Лемків
за ґрупы украіньску Всє з обшару Лемковины высєдно лятем <unk> року ґловніза ґрупы украіньску Всє з обшару Лемковины высєдно лятем <unk> року ґловні
на дольни Сльонск але ріжні до крайни заходній велькопольскій чы на Варміна дольни Сльонск але ріжні до крайни заходній велькопольскій чы на Вармі
Позоставляны в ґурах маєнток зостал знищены люб заєнты през осаднику Неужыткуваны церквиПозоставляны в ґурах маєнток зостал знищены люб заєнты през осаднику Неужыткуваны церкви
лятами нищалы натоміст розжуцені по польсы Лемкові на колейных <unk> лят злятами нищалы натоміст розжуцені по польсы Лемкові на колейных <unk> лят з
поводу діянь дискримінацийных не тілько політычных але і сполечных змушені зостали доповоду діянь дискримінацийных не тілько політычных але і сполечных змушені зостали до
перенесеня свойого жытя культурального до присловьового поземя Без вотпіня найважнійшым в другійперенесеня свойого жытя культурального до присловьового поземя Без вотпіня найважнійшым в другій
половіку пунктом звротным для полчности лемковскій в Польсы был окрес трансформациі устройовийполовіку пунктом звротным для полчности лемковскій в Польсы был окрес трансформациі устройовий
котрого почонтек символічні приймує ся на <unk> рок Укєрункувана на будовы вольногокотрого почонтек символічні приймує ся на <unk> рок Укєрункувана на будовы вольного
рынку створжыня споєчынства обывательского ораз демократизация трансформация отворила плем каміннове недостепны дотыхчасрынку створжыня споєчынства обывательского ораз демократизация трансформация отворила плем каміннове недостепны дотыхчас
перспектывы Могли зач ся орґанізувать зарво в структурах політичных як і вперспектывы Могли зач ся орґанізувать зарво в структурах політичных як і в
ініциятивах позажондовых З увагі на дуже розпрошыня за найбардій одповідньом формы зрешаньомініциятивах позажондовых З увагі на дуже розпрошыня за найбардій одповідньом формы зрешаньом
споєчніст лемковском узнано стоваришыня котре поволано до жытя в Йоснов <unk> рокуспоєчніст лемковском узнано стоваришыня котре поволано до жытя в Йоснов <unk> року
в Леґніци подназвом Стоваришыня Лемку В <unk> р реактивувано заложене в <unk>в Леґніци подназвом Стоваришыня Лемку В <unk> р реактивувано заложене в <unk>
р Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях Стоваришыня Лемку вешло в склад Свр Стоваришыня Руска Бурса в Ґорлицях Стоваришыня Лемку вешло в склад Св
Рады Русінів Русиньской Орґанізациі Сполно Культуральной повсталой в <unk> р Поджас ІРады Русінів Русиньской Орґанізациі Сполно Культуральной повсталой в <unk> р Поджас І
Святового Конґресу Русінів Руніж в <unk> р повстало лемковскій зеспі і танцяСвятового Конґресу Русінів Руніж в <unk> р повстало лемковскій зеспі і танця
Кычера з сідібом Леґніцы яко стоваришыня а в лятах колейных інны орґанізациіКычера з сідібом Леґніцы яко стоваришыня а в лятах колейных інны орґанізациі
Остатній пункт а в засаді подпункт осадіть можна в І декаді IОстатній пункт а в засаді подпункт осадіть можна в І декаді I
Вяже ся он з інтенсифікацийом процесу в демократизациі і европеізациі Польскій вВяже ся он з інтенсифікацийом процесу в демократизациі і европеізациі Польскій в
тым припадку взрастаючой хоц по честі вымушоной політычной вражливости на проблематикы мнійшоститым припадку взрастаючой хоц по честі вымушоной політычной вражливости на проблематикы мнійшости
етнічных Враз з приступліньом Польскій до У маю <unk> р приспішоно працеетнічных Враз з приступліньом Польскій до У маю <unk> р приспішоно праце
над уставом о мійшостях народовых і етнічных ораз о языку реґіональным котромнад уставом о мійшостях народовых і етнічных ораз о языку реґіональным котром
приято <unk> стичня <unk> р Реґулює она справы звязаны з захованьом іприято <unk> стичня <unk> р Реґулює она справы звязаны з захованьом і
розвойом тожсамости культуровой мнійшости народовых і етнічных захованьом і розвоєм языка реґіональногорозвойом тожсамости культуровой мнійшости народовых і етнічных захованьом і розвоєм языка реґіонального
інтеґрацийом обывательском і сполечном особ належонцых до мішости народовых і етнічных реґулюєінтеґрацийом обывательском і сполечном особ належонцых до мішости народовых і етнічных реґулює
также спосіб реализациі засад рувного трактуваня особ без взгляду на походжыня етнічнетакже спосіб реализациі засад рувного трактуваня особ без взгляду на походжыня етнічне
ораз окресля заданя і компетенция орґанів адміністрациі жондовой і єдностек саможонду територияльногоораз окресля заданя і компетенция орґанів адміністрациі жондовой і єдностек саможонду територияльного
в закресі тых справ Єст то першый акт нормативны корый узнає Лемківв закресі тых справ Єст то першый акт нормативны корый узнає Лемків
за мнійшост етнічну З перспектывы кількунасту лят функцийонуваня уставы помимо шерегу опартыхза мнійшост етнічну З перспектывы кількунасту лят функцийонуваня уставы помимо шерегу опартых
на ней розвязань котры для міншости сут проблематичны В спосіб значонцы змінялана ней розвязань котры для міншости сут проблематичны В спосіб значонцы зміняла
она престень для функцийонуваня мішости лемковскій зарво вымявным політичным як і сполечнымона престень для функцийонуваня мішости лемковскій зарво вымявным політичным як і сполечным
чы культуральным Лемкові могли всказати свою народовост поджас спису Повшехного в <unk>чы культуральным Лемкові могли всказати свою народовост поджас спису Повшехного в <unk>
р Подало єм вувчас нецалых <unk> тисяци особ Єго выні з <unk>р Подало єм вувчас нецалых <unk> тисяци особ Єго выні з <unk>
року <unk> тися особ утожсамяючых ся з народовостьо лемковском при чым дляроку <unk> тися особ утожсамяючых ся з народовостьо лемковском при чым для
прошело процент была то єдина народовост уможливіли понятя колейных діянь окрисльоных вопрошело процент была то єдина народовост уможливіли понятя колейных діянь окрисльоных во
вчесній вспомняній уставі котрых целем єст утриманя і розвий лемковской тожсамости культуровийвчесній вспомняній уставі котрых целем єст утриманя і розвий лемковской тожсамости культуровий
В выбраных місцовостях впровисоно до проґраму Шкулу зарвно на позомі підставовым якВ выбраных місцовостях впровисоно до проґраму Шкулу зарвно на позомі підставовым як
і понадподставовым язык лемковскій яко додатковы а од <unk> р істнує можливосі понадподставовым язык лемковскій яко додатковы а од <unk> р істнує можливос
здаваня матуры з языка лемковского яко додаткового языка Язык лемковскій появіл сяздаваня матуры з языка лемковского яко додаткового языка Язык лемковскій появіл ся
ріжніж в пшещені публичний м ін в <unk> року в <unk> місцевостяхріжніж в пшещені публичний м ін в <unk> року в <unk> місцевостях
ґміны Устє Ґорлицкє замонтувано двоязычны табліцы знакі дроґовы з назвами місцевости Вчеснійґміны Устє Ґорлицкє замонтувано двоязычны табліцы знакі дроґовы з назвами місцевости Вчесній
дякі стараням Стоваришыня Молодіжы Лемковскій Чуга в Польсты в <unk> року такадякі стараням Стоваришыня Молодіжы Лемковскій Чуга в Польсты в <unk> року така
табліця яко перша замонтувана зостала в Бєлянци в ґміні Ґорлици Од <unk>табліця яко перша замонтувана зостала в Бєлянци в ґміні Ґорлици Од <unk>
р дзяла руніж радийо Лем фм проваджене през Стоваришыня Руска Бурса зр дзяла руніж радийо Лем фм проваджене през Стоваришыня Руска Бурса з
редакцийом в Ґорлицах котрого ґловным языкєм провадны авдици єст язык лемковскій <unk>eМкоредакцийом в Ґорлицах котрого ґловным языкєм провадны авдици єст язык лемковскій <unk>eМко
<unk>ou Ґрупом обывателі Польскых ні лічебном од позосталой чести людности Жепосполітой Польскій<unk>ou Ґрупом обывателі Польскых ні лічебном од позосталой чести людности Жепосполітой Польскій
Єдном з узнаных в Польсце мнійшости етнічных обок Караімів Татарів і РомівЄдном з узнаных в Польсце мнійшости етнічных обок Караімів Татарів і Ромів
Лемкове сон і мают свой янзык культуры традиция Стверджыня те вєнты зосталиЛемкове сон і мают свой янзык культуры традиция Стверджыня те вєнты зостали
з тексту уставы з дня <unk> стичня <unk> р о міншостях народовыхз тексту уставы з дня <unk> стичня <unk> р о міншостях народовых
і етнічных ораз о языку реґіональным Проґрам зреализуваный было в рамах кампанііі етнічных ораз о языку реґіональным Проґрам зреализуваный было в рамах кампаніі
інформацийной провадной яко реалізация заданя публичного о Лемках цуєме познайме ся фінансуваногоінформацийной провадной яко реалізация заданя публичного о Лемках цуєме познайме ся фінансуваного
зо сродків дотаций Міністра Справ Вевнетшных і Адміністрациізо сродків дотаций Міністра Справ Вевнетшных і Адміністрациі