Łemkowie są #3 - Religia
Еп. 03

Łemkowie są #3 - Religia

•

Опис епізоду

Odcinek poświęcony jest religii Łemków i temu, jak historycznie byli związani ze wschodnim kręgiem chrześcijaństwa. Fragment opisuje przejście części społeczności od prawosławia do unii brzeskiej i grekokatolicyzmu, a później powroty do prawosławia jako reakcję na latynizację, ukrainizację oraz doświadczenia represji, w tym pamięć o Talerhofie i Maksymie Sandowiczu.

Автоматычна транскрипция

Лемкове сон <unk>o<unk> од позосталой части людности Жепосполітой Польскій Єдном з узнаных
в Польсце мнійшости етнічных обок Караіму Татарів і Ромів Лемковє сон і
маю свой язык культуре традиция Ствердженя ты вєнты зостали з тексту уставы
з дня <unk> стичня <unk> р о мнійшостях народовых і етнічных ораз
о языку реґіональным Реліґія Лемку Автор тексту Северин Косовскій Русіні замішкуючы реґіон
Лемковины одзавше належали до сходнього кренґу культурового Факт ґенерувал рівночесну приналежніст Лемків
до всходній Ґалензі християньства Історичні Лемковина была затем православна Всрід бадачы і
самых вірных істнуют дві теориі на темат того ск на Лемковины привендрувало
всходнє християньство єдні всказуют на місиі цирильо Методейском зас друзы навязую до
жту Русі Кыйовскій Найпевній оба выдажыня мали вплыв на кшталтуваня ся першых
осродків сходнього хрестияньства на земях дісійшой Русі Карпатскій в тым Лемковины реліґія
до <unk> року Праві до конця <unk> віку обшар Лемковины належал до
православной діцезіі Пшемискій Православны парафіє Лемковины входили в овым часі в склад
деканатув Бєцкіґого дукєльского ясельского кросніньского мушыньского ораз саноцкого Поломовым выдажыньом коре на
завше змініло укшталтуване дотыхчас пожондек было приступліня през православну дієцезию Премиском до
уніі Бжескій Стало ся то в <unk> року а він праві <unk>
лят пізній ніж дошло до єй підписаня в Бжестю над Буґєм Был
то рок <unk> Участным біскупем пшемыскім был Іноценты Вінніцкій котры по приступліню
до Уніі розпочал трваючы кілька лят процес шеряня на Лемковині вплыву косола
уніцкого грецкокатолицкого До моменту кєдивні грецкокатолицты не впровицали незнаных дот в православію
елементів вызнаня лаціньского доплуты учестні Лемкові чымстокроць не міли свідомости же приналежом
до Косола католицкого Гєрархія грецкокатолицка увглядняюч консерватизм Русінів не впроваділа початково змін
в літургіі і выстрою святынь Тым немній в окресі віку на Лемковині
істняло около <unk> святинь грецкокатолицкых Парафіє уніцкє дяли в вільшості лемковскых всі
выпєрают де Юре православіє з описуваных теренов Єднакже пізнійше прубы латинізациі обжынтку
ораз вплываня на свідомост народовом Лемку зо страны біскупув і ксеґрецкокатолицкій о
орієнтациі украіньскій початок віку ораз популярны в тым часі в Европі сродково
сходній нурт панславістичны допрови до масовых процесів конверсий на православіє чы як
мавляют самі православні Лемкове повороту до віяры пшотку Перше повороты Лемків до
Православія розпочали ся уж перед Іном святовом Процесы ты были реакцийом на
сильно аґітацию про украіньском проваджано през чест духовінства грецкокатолицкого але также одповідьом
на стопньову латинізацию обжонтку всходнього Єдным з піонєрів повороту Лемків до Православія
был молодый лемковскій духовнык ксондз Максим Сандович за справом котрого в <unk>
року чест мешканців в Сіґраб Дулґє і Радоцина перешла на православіє Неуфност
честі Лемків до Костьола ґрецкокатолицкого взмоцніла ся по осадженю перез Австрияків представітелі
орієнтациі старорускій і русофільскій в обозі Концентрацийным в Талергофі в Австріі Всеред
увязєных знайдвали ся представители інтеліґенциі в тым также духовні грецкокатолици всеред репресийонуваных
жыва была ідея повроту до православія яко шанса на захованя свойой одрымбности
народовой Спомніня Талергофу ораз переслядувань з часу І войны святовой звлаща розстелянє
Максима Сандовича во вжесню <unk> р і пізнійшы його культ всеред Лемковив
стали ся елементом інтеґруюнцым сполечност лемковском ораз чынникєм вяжонцым єм з православійом
кояжаным зо свободом выражаня русиньской ідеі Фаля масовых поворотів до православія наступіла
в лятах <unk> і трала до <unk> року В номенклятуже ґлувні католицкій
процес сцен называный єст схізмом Тылявском Окрисленє поході од назвы Всі Тылява
ді в <unk> року част мішканців перешла на лоно Церкві православной В
выжей выміным окресі в вілю лемковскых всях зостали выбудуваны новы святыны православны
в венкшості бендонце так зваными часовнями Вскуток тых выдажынь Ватикан декретем з
<unk> лютого <unk> р о назві Копті консулярет утворил специяльні для Лемків
одрембном єдносткы юрисдикцийном апостольском адміністрацийом Лемковины Складала ся з дівянцю заходніх деканатів
выділоных з грецкокатолицкой діоцезі Пшемискій На іх терені діла <unk> парафій попожодкуваных
безпосередньо століци апостольскій котре скупяли <unk> тисяч вірных і <unk> духовных котры
неслі послугы в двохст четвер церквях парафіяльных і філияльных Главным целем было
повстриманє розпрестшеня ся православія Істотным з пункту видня лемковской інтеліґенциі был руніж
факт же апостольска адміністрация Лемковины была структуром доцельово пропаґуючом лемковском ідеом народовом
Структура вызнаньова по <unk> р Высєдленя на Радіцком Украіны в лятах <unk>
оз перепроваджыня депортациі Лемку в рамах акциі Вісла в <unk> р справіло
же на Лемковині пересталы де факто істнять структуры зарво церкви православной як
і грецкокатолицкій Належы єднак в тым місцу зазначыть же де Юреапостольска адміністрация
Лемковины перестала істнять доперо в <unk> року Знайдує то потвердженє в документациі
костєльной През цалы час структура была вспомина в аннуарьо понтіфіко остатня взянка
в <unk> року як апостоліка адміністратійо пролемкіс З папєского альманаху апостольска адміністрация
Лемковины зникнула доперо в <unk> року кєд єй териториюм формальні вцільоно в
структуры архідієцезі Пшемысковаршавскій украіньскій церкві ґрецкокатолицкій в Польсти По перепровадзеню Акциі Вісла
труднійша ситуация дотичыла церкви грецкокатолицкій котра в цалості зостала узнана през влады
паньствове за нелеґальну В істоте структуры грецкокатолицкє зостали зліквідуваны а пощеґульні духовні
зостали поднані репресийом і інвіґіляциі В першых лятах по пересідленю ґрецкокатолицци Лемкові
на землях свойого пересєдленя участничыли в жытю реліґійным в векшості в святынях
православных і жымскокатолицкых Доперо в лятах <unk> і <unk> віку зостали зорґанізуваны
перше ґрецкокатолицкє Осродкы Душ Пастерскє титулом прикладу можна вымініт Леґніце Шпротаве Волуву
Патокы Зєльону Ґуре чы Пшемку Обецне Церкєвик грецкокатоліцка в Польсти посяда три
діцезия Владце комуністичны зезволіли на діяльніст польскому автокефалічному косолові Православному корый по
уреґулюваню свойого стану правного муґул подіє дуж пастерском всеред пересєдленых Лемкових на
тзв землях одзысканых Функциі інтеґрацийны в місцях переседлень людности Лемковскій Церквев Православна
реалізувала в практици од <unk> року В тым року ериґувано перше православны
пляцувкы на земях Заходніх в Зімней Воді Студьонка Бучынє Єленій Ґуже і
Явоже В колейных лятах Лемкове вспілтвожыли нове православны вспільноты парафіяльне в Леґніци
Ліпінах Кожухові Пшемкові в Вроцлаві Рудней Любіне Лешнє Ґурным Лугах Бжозє Санбоже
Мальчыцях Міхалові Тожымю Ґлоґове і Зельоний Ґуже По Одвіжы з <unk> р
розпочало ся руніж стопньове одразанє сеті парафіяльной на Лемковині док зачали поврацати
выґнані Лемкові Уж в <unk> року одроджоно православне жытя Літургічне в Бартным
і Высовій В <unk> року повстала парафія в Бодаках а в пізнійшых
лятах реґувано пляцувкы душ пастерскы в такых місцевостях як напр Бєлянка Ґладышуф
Квятонь Пілґжымка Мороху Лещыны Здыня Конечна Реґєту Воловец Зындранова Розділе Квятонь Ганьчова
чы Команча Парафіты в <unk> р полунчено в рамках новой дізіі Пжемиско
Новосондецкій од <unk> р ношонций назвы Пжеско ґорліцка Першым ординариюшем зостало Лемко
Уродзоны во Фльоринци арцибіскуп Адам Дубец В <unk> року польскій автокефалічный Костюл
православны канонізувал IV лемковского св Максима Ґорлицкого Обецні хоц єст то часами
стереотипове заложыня Лемкові в рамах церкви Православной мают можливост выслухіваня казань і
чытань літурґічных в очыстим языку на тых пляцувках парафіяльных котре в векшости
твожол натомяст Церкєв грецкокатолицка од вельо лят проваді украінізацию жытя літурґічного в
тым также на рзенных парафіях лемковскій Лемковє Сон Ґрупом Обывателі польскых не
лічебном од позосталой чести людности Жечепосполітой Польскій Єдном з узнаных в Польсци
мнійшости етнічных обок Караімув Татарів і Ромів Лемкові сон і маю свой
язык культуры традиция Стверджыня те взяты зостали з тексту уставы з дня
<unk> стичня <unk> р о міншостях народовых і етнічных ораз о языку
реґіональным Проґрам зреализуваны было в рамах кампаніі інформацийной провадной яко реализация заданя
публичного о Лемках цоєм познайме ся фінансуваного зо сродків дотаций Міністра Справ
Вевнетшных і Адміністрациі